Jemqorlyqty aýyzdyqtaý joldary

Búginde dúnıe júziniń birqa­tar elderin, sonyń ishinde biz­diń de elimizdi jaýlaǵan sybaı­las jemqorlyq álemdik qaýym­dastyqtyń bas aýyrtar máselesine aınalyp otyrǵany jasyryn emes. Jemqorlyq eldiń qaýipsizdigine qaýip tóndirip, ekonomıkalyq jáne áleýmettik reformalardy júrgizýge kedergi keltirip, memlekettiń halyqaralyq bedeline úlken nuqsan tıgizýde. Sondyqtan da qazirgi kezde sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres ákimshilik, zańdylyq, aqparattyq sekildi keshendi baǵytqa negizdelýge tıis. О́ıt­keni, jemqorlyqpen kúrestegi jetistik, tek barlyq memlekettik organdardyń, úkimettik emes uıymdardyń jáne qoǵam men kópshiliktiń aralasýy arqasynda ǵana tıimdi bolmaq. Bul oraıda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýynda Qazaqstanda Ekonomıkalyq damý jáne yntymaqtastyq uıymynyń birqatar qaǵıdalary men qalyp­taryn engizýdi alǵa qoıǵany belgili. Mine, osyǵan baılanysty Qarjy polısııasynyń akademııa­sy «Qazaqstandaǵy sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres jáne halyqaralyq (Shved) tájirıbe» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótkizdi. Konferensııa jumysyna EYQU Astana qalasyndaǵy ortalyǵynyń basshysy Natalııa Zarýdnıa, Shvesııanyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy ıns­­­tıtýtynyń basshysy, Stokgolm ýnıversıtetiniń quqyq professory Klaes Sandgren jáne Prezıdent Ákimshiliginiń, Prem­er-Mınıstr Keńsesiniń, Qaýip­sizdik Keńesiniń, quqyq qorǵaý jáne kúshtik qurylym organdarynyń, vedomstvolyq oqý oryndarynyń, JOO-lar rektorlary, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatysty. Konferensııada Ekonomı­kalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttigi tóraǵasynyń birinshi orynbasary A. Lýkın sóz alyp, jemqorlyqqa qarsy tıimdi kúresti uıymdastyra bilý máselesi Qazaqstan Respýblıkasynyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestegi birden-bir basym baǵy­ty bolyp tabylady dedi. Bú­gingi tańda elimizde buǵan qar­sy kúrestiń 2011-2015 jyl­dar­ǵa arnalǵan salalyq baǵ­dar­lamasy júzege asyrylýda. Onda ulttyq zańnamany jetil­dirýge, jemqorlyq kórinisterin tómendetýge, «kó­leńkeli» ekonomıka kólemin tejeýge bas­ty nazar aýdarylǵan. Osy salalyq baǵdarlama jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres jónindegi halyqaralyq uıymnyń usynystary sheńberinde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalaryn jandandyrý baǵytynda birqatar jumystar qolǵa alynyp jatyr. Sonyń biri retinde jemqorlyq quqyq buzýshylyq aıasynda «Jemqorlyqqa qarsy kúres týraly», Qylmystyq jáne Ákimshilik quqyq buzýshylyq kodeksteriniń jańa nusqalary sekildi Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa zań jobalary júzege asyrylýda. Konferensııada sybaılas jemqorlyq elimizdegi joǵary bilim berý júıesin tutas jaılap bara jatqandyǵy aıtyldy. Sondyqtan, eger onda júrgizilip jatqan reformalarda jemqorlyqtyń túp tamyryn qııý sekildi naqty sharalar qolǵa alynbasa, eshqandaı nátıje bermeıtindigi de basa aıtyldy. Árıne atqarylyp jatqan jumystar barshylyq. Alaıda, qolǵa alynyp jatqan sol qatań sharalarǵa qaramastan jemqorlyq sapasyz bilim berýdiń ózegine aınalyp turǵanyn jasyrý múmkin emes kórinedi. Sondaı-aq, konferensııada­ «Sybaılas jemqorlyqpen kú­res­tegi jalpy tájirıbe», «Uıym ju­mystarynyń tıimdiligin arttyrý men uıym qurylymyn damytý», «Shvesııa sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres ınstıtýtynyń táji­­­rıbesi», «Sybaılas jem­­­qor­­lyq­qa qarsy kúres: Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń táji­rı­besi», «JOO-daǵy sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres», «Qazaqstan Res­pýb­lıkasyndaǵy JOO-da sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres jónin­degi úılestirý keńesin qurý týraly» jáne t.b. taqyryptar talqyǵa salyndy. Osy talqylaý barysyna saı tıisti usynymdar qabyldandy. Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan».