Teńge salymdaryn qorǵaý baǵdarlamasy jarııalandy

Ulttyq bank pármendi sharalar qabyldaıdy

Qarjy naryǵyndaǵy qazirgi jaǵ­daı týraly Ulttyq banktiń tóraǵa­sy Ǵalymjan Pirmatov baıandady. Onyń aıtýyn­sha, Qazaqstan Eýrazııalyq ekono­mıka­lyq odaqtyń múshesi bolyp tabyla­dy. Reseı Federasııasy bizdiń negiz­gi saýda áriptesimiz, onyń úlesi­ne Qazaqstan ımportynyń 42%-y tıe­sili. Osyǵan baılanysty geosaıası jaǵ­daı­dyń shıelenisýi jáne Reseıge qar­sy sanksııalardyń engizilýi bizdiń eko­no­mıkamyzǵa da yqpalyn tıgizýde. Reseı rýbli­niń aıtarlyqtaı álsireýinen Qazaq­stannyń qarjy naryǵyna jasalatyn qysym da óse túsken. Syrtqy kútpegen ózgeristerdiń teris saldaryn ba­ryn­sha azaıtý maqsatynda Ulttyq bank ınf­lıasııanyń aıtarlyqtaı ósý táýe­kel­derin jeńildetýge, teńgedegi jınaq­tardy qorǵaýǵa jáne eldiń altyn-valıýta rezervteriniń oryndy jum­salýy­na baǵyttalǵan sharalar toptamasyn i­ske asyrýda. «24 aqpanda Ulttyq bank baza­lyq stavkany 13,5%-ǵa deıin kóterý jó­nin­de kezekten tys shuǵyl sheshim qabyl­dady. Bul sheshim ulttyq valıýta men ınf­lıasııa deńgeıine jasalatyn qysym­dy tómen­detýge, sondaı-aq teńgedegi aktıv­ter­diń saqtalýyna baǵyttaldy» dedi Ǵ.Pirmatov.

Ekinshiden, Úkimetpen birge birlesken is-qımyl josparyn iske asyrý tez arada bastalyp ketti. Bıýdjet qarajaty esebinen jeke tulǵalardyń teńgedegi depozıtteri boıynsha ótemaqy (syıaqy) esepteýdi kózdeıtin teńgedegi salymdardy qorǵaý baǵdarlamasy jarııalandy.

Úshinshi, bazalyq stavka óskennen keıin halyqtyń teńgedegi salymdary boıynsha Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qory usynys jasaǵan shekti stavkalar da ósti.

Tórtinshi, qarjylyq turaqtylyq táýekelderin eskere otyryp, Ulttyq bank ótken aptada 176 mln dollar valıýtalyq ıntervensııa júrgizdi. «Biz ıntervensııalar týraly aqparatty jedel jarııa etemiz. Ulttyq bank naqty ýaqyt rejiminde jaǵdaıdyń damýyn baqy­lap, Reseıge qarsy jańa sanksııalardyń Qazaqstannyń qarjy júıesine tıgizetin áserin baǵalap otyrady. 26 jáne 27 aqpanda AQSh jáne Eýropa elderi Reseıdiń jekelegen bankterin SWIFT-ten ajyratý jáne Reseıdiń Ortalyq banki aktıvteriniń jumysyna tyıym salý arqyly Reseıdiń qarjy sektoryna qatysty buryn-sońdy bolmaǵan shekteý sharalarynyń jańa toptamasy týraly jarııalady», dedi Ulttyq bank tóraǵasy.

Syrtqy naryqtaǵy jaǵdaıǵa baılanysty Ulttyq bank teńge-dollar juby boıynsha saýda-sattyqty frankfýrt­tyq aýksıon rejiminde ótkizý týraly sheshim qabyldady. Bul rette artyq qubylmalyqty boldyrmaý úshin Reseıdiń Ortalyq bankiniń sharalary jarııa etilgenge deıin teńge-dollar jubymen saýda-sattyqty ashý keıinge qaldyryl­dy. Saýda-sattyq qorytyndysy boıynsha teńge baǵamy bir dollar úshin 495 teńge 00 tıyn deńg­eıinde qalyptasty. Saýda-sat­tyq kólemi 159,5 mln dollardy qurady.

«Reseılik jekelegen bankterdiń SWIFT-ke kirý ruqsatyn buǵattaý Qazaq­stan ishindegi tólemderdi júrgizýge áser etpeıtinin jáne eldiń tólem naryǵyna tikeleı qaýip tóndirmeıtinin atap óte­miz. Qazaqstan bankteriniń el ishinde klıenttik jáne menshikti tólemder men aqsha aýdarymdaryn júrgizý jónindegi barlyq operasııasy shtattyq rejimde júrgizilip jatyr. SWIFT júıesinen ajy­ra­tylǵan Reseı bankteriniń klıent­terimen transshekaralyq operasııalardy qamtamasyz etý úshin ózara esep aıyrysýlardy júrgizýdiń balama tetikteri da­ıyndaldy», dedi Ǵ.Pirmatov.

Ulttyq bank naryqtardy qadaǵalap, jaǵdaı budan ári nasharlaǵan kezde qarjylyq jáne makroekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý úshin pár­mendi sharalar qabyldaýyn jal­ǵas­­tyrady. Ol úshin Ulttyq bankte qajetti tetikterdiń bári bar jáne Ult­tyq bank olardy oryndy paıdalanýda. Memlekettiń jalpy halyqaralyq rezervteri 25 aqpanda 87,7 mlrd dollar (aıdyń basynan bastap ósim 346 mln dollar), onyń ishinde Ulttyq qordyń aktıvteri – 54,0 mlrd dollar, altynvalıýta rezervteri 33,7 mlrd dollar boldy. «Ulttyq bank naryqtyq baǵam belgileýge kedergi keltirmeı jáne bel­gili bir baǵam deńgeıiniń targettelýin bol­­dyrmastan erkin ózgermeli baǵam kezin­de ınflıasııalyq targetteý rejimin ustanýdy jalǵastyrady. Bul rette biz qarjylyq turaqtylyq úshin táýekelder kúsheıgen jaǵdaıda valıýtalyq ıntervensııalardy júrgizýdi jalǵastyramyz. Qabyldanatyn sharalar kesheni teńgedegi aktıvterdiń tartymdylyǵyn saqtaýǵa, dollarlaný táýekelderin jáne aıyr­bas­taý baǵamyna qysymdy tómendetýge, sondaı-aq ınflıasııanyń eleýli túrde ósý táýekelderin jeńildetýge baǵyttalǵan», dedi Ǵ.Pirmatov.

Máseleni Premer-Mınıstr Álıhan Smaıylov qorytyndylady. «Barlyǵy­na belgili syrtqy saıası ahýaldyń kúrt shıelenisýi jaǵdaıynda Úkimet pen Ulttyq bank Birlesken is-qımyl jos­paryn iske asyrýǵa kiristi. Jospar ınflıasııany baqylaýda ustaýǵa, valıýta naryǵynda turaqtylyqty saq­taýǵa, jumyspen qamtýdy qoldaýǵa, jańa jumys oryndaryn qurýǵa jáne kásipkerlikti damytýǵa baǵyttalyp otyr», dedi Premer-Mınıstr.

Sondaı-aq Úkimet Ulttyq bankpen jáne «Atameken» UKP-men bir­lesip, ınf­lıa­sııany baqylaý jáne tómen­detý jónindegi jańa sharalar keshe­nin qa­byl­dady. «Bıznestiń jol kartasy-2025» baǵdarlamasy boıynsha qar­jylandyrý, onyń ishinde sýbsıdııa­laý men kredıtterge kepildik berý ulǵaı­tylady. Bızneske shamadan kóp ákimshilik júktemeni joıa otyryp, kemshilikterge taldaý júrgizildi. Basym salalarda memlekettik organdardyń retteýshilik aktileri qaıta qaralady. Bıyl «Aýyl – el besigi», О́ńirlerdi damytýdyń keshen­di jos­pary jáne basqa da baǵdarlama­lar aıa­synda respýblıkalyq bıýdjetten óńir­lerdi damytýǵa qosymsha qarajat bólinedi.

Sonymen qatar Úkimet otyrysy barysynda otandyq ındýstrııalyq-óner­kásiptik keshendi qoldaý jáne damytý máselesi qozǵaldy. «Otandyq ónerkásipti damytý úshin ekonomıkany ındýstrııa­landyrý jáne ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý arqyly ımporttyq taýarlardy almastyrýdyń mańyzy erekshe. Bul oraıda memleketten qoldaý alǵan kásiporyndar qyzmetkerleriniń jalaqysyn ósirýge mindetteme alady», dedi Premer-Mınıstr otyrys barysynda.

Agroónerkásiptik keshendi memle­kettik qoldaýdyń tıimdiligin arttyrý úshin sýbsıdııalaý júıesiniń jańa tásil­deri ázirlenip jatyr. Aýyl sharýa­shy­lyǵy jerlerin aınalymǵa engizý arqyly aýyl sharýashylyǵy kooperasııalary men otbasylyq sharýashylyqtardy damytýǵa qosymsha jaǵdaı jasalady. «Birinshi kezekte aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeýge baǵyttalǵan jobalar basym túrde memlekettik qoldaýǵa ıe bolady. Bıyl osy jáne basqa da sharalar qabyldanady. Olardy iske asyrý úshin Úkimet barlyq kúsh-jigerin jumsaıdy dep sendiremin. Bizdiń basty mindetimiz – halqymyzdyń ál-aýqatyn arttyrý», dep túıindedi Á.Smaıylov.

Kásipkerlik salada –jańa retteýshi saıasat

Úkimet otyrysynda kásipkerlik qyzmetti retteýdiń jańa tásilderin iske asyrý máseleleri qaraldy. Ul­t­tyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýan­tyrov, «Atameken» UKP basqarma tóraǵa­sy­nyń mindetin atqarýshy Narıman Ábil­shaıyqov baıandama jasady.

Ulttyq ekonomıka mınıstriniń aıtýynsha, Memleket basshysy 2021 jylǵy 30 jeltoqsanda Qazaqstan Respýblıkasynda kásipkerlik qyzmet salasynda jańa retteýshilik saıasatty engizý máseleleri jónindegi zańǵa (budan ári – Zań) qol qoıdy. «Zańdy iske asyrý maqsatynda bıylǵy 1 aqpanda zańnyń qoldanylýyn qamtamasyz etý úshin qabyldanýy qajet quqyqtyq aktilerdiń tizbesin bekitýdi kózdeıtin Premer-Mınıstr ókimi­niń jobasy Úkimetke engizildi. Tizbe 164 nor­matıvtik-quqyqtyq aktini qamtıdy», dedi Á.Qýantyrov.

2021 jylǵy 30 jeltoqsanda Memleket basshysy Qazaqstanda kásipkerlik qyzmet salasynda jańa retteý saıasatyn engizý máseleleri jónindegi zańǵa qol qoıdy. Zańnyń qoldanylýyn qamtamasyz etý úshin qabyldanýy qajet quqyqtyq aktilerdiń tizbesi 164 NQA-ny qamtıdy. Memlekettik baqylaýdyń jańa formalary tekseristerden profılaktıkalyq is-sharalarǵa kóshýdi qamtıdy. Zań aıasynda tekserister men profılaktıkalyq baqylaý júrgizý kestelerin daıyndaýǵa adamnyń barynsha az qatysýyn qam­tamasyz etetin, táýekelderdi basqarý júıe­sin avtomattandyrý jónindegi nor­malar zańnamalyq túrde bekitildi. Úki­metke memlekettik organdardyń bız­neske qoıatyn talaptaryn qysqartý maq­satynda tásilderdi sapaly iske asyrýdy qamtamasyz etý tapsyryldy.

Qazirgi kezde mundaı talaptardyń 40%-y jańa tásilderge sáıkes kelmeıdi. Reformany jańadan iske asyrý bıznes ortany retteý tıimdiligin arttyrýǵa jáne kásipkerlikti jandandyrý úshin qolaıly ári yntalandyrýshy jaǵdaılar jasaýǵa múmkindik beredi. Bıznes shamadan tys ákimshilik júktemeniń azaıǵanyn sezine bastaýy tıis. Ol úshin Mindetti talaptar tizilimin qurýdy jáne sapaly qalyptastyrýdy qamtamasyz etý qajet.

Premer-Mınıstr Ulttyq ekonomıka mınıstrligine «Atameken» palatasymen birlesip, retteýdiń jańa tásilderine sáıkes Mindetti talaptar tizilimin qurýdyń kestesin bekitýdi tapsyrdy. «Qarjy mınıstrligi Ádilet mınıstrligimen birlesip, bıýdjetti naqtylaý aıasynda «Ádilet» aqparattyq júıesiniń bazasynda reestrdi qurýǵa qarajat qarastyrsyn», dedi Á.Smaıylov.

Sondaı-aq Premer-Mınıstr qabyl­danǵan zańǵa sáıkes buǵan deıingi ret­teýshilik aktilerge olardyń jańa bazalyq tásilderge sáıkestigi turǵysy­nan tekserý jáne baǵalaý jumys­taryn júrgizý qajet ekenin atap ót­ti. Barlyq múddeli memlekettik organdar bıylǵy 1 shildege deıin atalǵan aktilerdi qaıta qaraý tapsyryldy. «Memlekettik baqylaý jáne bıznestiń esep berý júıesin avtomattandyrý qajet. Sondyqtan Sıfrlyq damý, ınnovasııa­lar jáne aeroǵarysh óner­kásibi jáne Ulttyq ekonomıka mınıstr­likterine Bas prokýratýranyń Quqyqtyq statıstıka komıtetimen birge osy júıeni avtomattandyrý boıynsha tıisti sharalar qabyldaýdy tapsyramyn», dep qorytyndylady Úkimet basshysy.

Áleýmettik-eńbek salalaryna sıfrly transformasııa qajet

Úkimet otyrysynda áleýmettik-eńbek salasyn sıfrlandyrý máselesi de qaraldy. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Serik Shápkenov jáne Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aero­ǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın baıandama jasady.

Bıylǵy 1 qańtardaǵy málimet boıynsha áleýmettik-eńbek salasynda barlyǵy 12,6 mln memlekettik qyzmet kórsetildi, onyń 9,1 mln-y nemese 72%-y elektrondy túrde kórsetildi. Úkimet basshysy atap ótkendeı, sıfrlandyrý memleket­tik servıstiń barlyq túrin qamtýy tıis, bul úshin memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerin túgel ıntegrasııa­laý qajet. Sonymen qatar memlekettik qyzmetter 100% smartfon arqyly qoljetimdi bolýy tıis. Birinshi kezekte halyq eń kóp júginetin áleýmettik eńbek salalaryna sıfrly transformasııa qajet. «Jumyspen qamtý salasyndaǵy memlekettik qyzmetterdiń qoljetimdiligi men ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin biryńǵaı aqparattyq júıe qurýdy aıaqtaý qajet», dedi Á.Smaıylov.

Úkimet basshysy sıfrly format­tyń múgedektigi bar adamdar úshin óte mańyz­dy ekenin atap ótti. Sondyqtan olar­ǵa arnalǵan barlyq qyzmetti, ásirese, múge­dektikti medısınalyq-áleýmettik saraptama arqyly syrttaı belgileý qyzmetin sıfrlandyrý kerek.

Áleýmettik-eńbek salasyn sıfr­lan­dyrýdy kúsheıtý úshin Premer-Mınıstr Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine ákimdiktermen jáne «Atameken» palatasymen birlesip, jyl sońyna deıin jumyspen qamtýǵa jár­demdesýdiń barlyq sharasyn elek­trondy formatqa aýystyrýdy qamtamasyz etýdi jáne jumys izdep júgingen azamattardyń keminde 40%-yna onlaın rejimde qyzmet kórsetýdi tapsyrdy.

Sıfrlyq damý mınıstrligine Eńbek mınıstrligimen birlesip, bıylǵy jylǵy 25 naýryzǵa deıin Smart Data Ukimet bazasynda «Otbasynyń sıfrly kartasy» jobasyn iske asyrý jumystaryn aıaqtaý júkteldi. Budan basqa Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen jáne ákimdikterimen birlesip, bıylǵy 1 maý­symǵa deıin medısınalyq aqparattyq júıe­lerdi «múgedektikti syrttaı bel­gileý» jobasyna qosý jáne memlekettik qyzmettiń osy túrin syrttaı alatyn adamdardyń úlesin 20%-ǵa deıin jetkizý tapsyryldy.