Aýtızm – taǵdyrǵa tańbalanǵan, mańdaıǵa basylǵan dert emes, ońaltýǵa kónetin aýytqý dese de bolady. Alaıda kóp ata-ana balanyń boıyndaǵy bul erekshelikti erte baıqaı bermeıdi. Kóbine-kóp dárigerler anyqtap, dıagnoz qoıyp jatatyny belgili. Al erte anyqtalǵan árbir aqaý túzetýge, ońaltýǵa, aldyn alýǵa kónetini anyq. Sondyqtan osy erekshelik týraly ata-anany neǵurlym kóp aqparattandyrǵan jón.
Jýyrda 2 sáýir – Dúnıejúzilik aýtızm máselesi týraly aqparat taratý kúnine oraı elordadaǵy «Astana-Opera» teatrynda qaıyrymdylyq konserti uıymdastyryldy. Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń qoldaýymen ótken is-sharanyń basty qatysýshylary – kúrdeli medısınalyq dıagnozy bar daryndy balalar. Sahna sheberlerimen birge olar da án shyrqap, mýzykalyq aspaptarda oınady. О́zge de shyǵarmashylyq sheberlikterin kórsetti. Mundaı qaıyrymdylyq qadamy «Astana-Opera» qyzmetiniń mańyzdy baǵyttarynyń biri sanalady.
– Qazaqstanda jarııalanǵan Balalar jylynda óskeleń urpaqqa erekshe nazar aýdarǵym keledi. Sondyqtan osy teatr qabyrǵasynda jas talanttardyń qatysýymen qaıyrymdylyq konsertin ótkizý bastamasyna qýana ún qostyq. Mýzykanyń emdik kúshi ondaı balalardyń ońalýyna múmkindik beredi. Jeke tulǵanyń jańa qyrlaryn ashyp, shyǵarmashylyǵyn, sheberligin shyńdaýǵa kómektesedi. Jas ártisterdiń bastamalaryna qoldaý kórsete kelgen kóziqaraqty kórermenderge de alǵysym sheksiz. Zal tolǵanyna shyn júrekten qýanyshtymyz. Olardy alda jańa jetistikterge toly shyǵarmashylyq ómir kútip tur dep úmittenemiz, – dedi «Astana-Opera» teatry dırektorynyń orynbasary Aıjan Qurmanǵalıeva.
Konsertke qatysqandardyń biri – 3-synyp oqýshysy Daryn Ajmoldaev. Ol vokalmen kásibı túrde aınalysady ári tabıǵı talant keremet taza daýysqa ıe. Daryn bul joly Neapolıtannyń Santa Lucia ánin, N.Jaqyptyń súıikti «Áke-Ana» ánin jáne basqa da shyǵarmalardy oryndady. Oǵan tórt jasynda aýtızm dıagnozy qoıylǵan edi. Al 6 jasyna deıin sóıleı almaıtyn. Biraq únemi mýzyka tyńdap júrdi. Minez-qulyqty túzetýdiń tıimdi ádisiniń nátıjesinde ol damýda úlken jetistikterge jetti. Aldymen án aıtatyn, keıinnen sóıleıtin boldy. Qazir Daryn vokal mektebinde oqýyn jalǵastyryp jatyr. Respýblıkalyq jáne halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty atandy. «Úrker» aýla klýbynyń «Balaýsa» balalar ınklıýzıvti horynyń quramynda án aıtady.
Sonymen qatar H.Harsıev ıngýsh halqynyń áni «Lorsa lıdany» oryndasa, E.Turmahanbetov A.Bahanovtyń «Asyl ana» shyǵarmasyn qoıdy. Sol sııaqty Iаsmın Bekteýbaeva, Danııal Djýasov, Nurym Narymbaev jáne basqa da jas daryndar óz ónerlerin ortaǵa saldy. Kesh qonaqtary úshin teatr foıesinde «Aýtızmmen aýyratyn bala tárbıelep otyrǵan otbasynyń bir kúni» atty fotokórme jáne aýtızm spektri buzylǵan balalar jasaǵan sýretter men qolóner ekspozısııasy usynyldy.
– Keıingi 7 jylda qazaqstandyq balalardyń arasynda anyqtalǵan aýtızm jaǵdaılarynyń sany 5 ese ósti. Byltyrǵy derekteri boıynsha, aýtıstik spektrdiń buzylýymen dınamıkalyq baqylaýda 4,8 myńnan astam pasıent tur. Bizdiń is-sharamyzdyń basty maqsaty aýtızmi bar balalar keremet án aıtyp, bı bılep, sýret salyp, músin jasap, mýzykalyq aspaptarda oınaı alatynyn kórsetý boldy. Eń bastysy, shyǵarmashylyq sabaqtar balalardyń áleýmettenýine kómektesedi, – dedi Abaqus-daryn bilim berý qorynyń quryltaıshysy Shynar Ajmoldaeva.