Pavlodar oblysynda sýarmaly alqap týraly áńgime qozǵalsa, jergilikti bılik Ertis-Ýspen kanalynyń qurylysyn alǵa tartady. Sebebi aýqymdy joba 10 myń gektar jerdi sýarmaly alqapqa aınaldyrýǵa múmkindik beredi. О́kinishke qaraı, búginde kanaldaǵy qurylys jumystary turalap qalǵan. Respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrylatyn jobanyń aıaqtalýyna shamamen 4 mlrd 600 mln teńge qarajat qajet.
Jobanyń úılestirýshisi – «Qazsýshar» kásipornynyń Pavlodar oblystyq fılıaly. Atalǵan mekemeniń bólim basshysy Serik Mustafın qajetti qarjynyń bólingenine sendirip otyr. Nur-Sultan qalasynda oryn tepken bas keńsedegi basshylyq solaı depti. Sáıkesinshe, joba bıyl jyl sońyna deıin aıaqtalady dep kútilýde.
Esterińizge salsaq, atalǵan jobanyń qurylysy 2020 jyly bastalǵan edi. Kanaldyń uzyndyǵy 12,5 shaqyrymǵa teń. Ázirge 7,5 myń shaqyrymy ǵana daıyn tur. Alty avankameranyń bireýi salynǵan. Áý basta bıýdjetten bólingen 5 mlrd 800 mln teńge qarajat tolyǵymen ıgerilipti. Qalǵan somany alý úshin tıisti mınıstrlikke ótinish joldanǵan. О́kinishke qaraı, pandemııaǵa baılanysty túrli sebep aıtylyp, ótinish keri qaıtarylǵan. «Qazsýshar» kásipornynyń Pavlodar oblystyq fılıaly basshylyǵy bıyl kópten kútken 4 mlrd 600 mln teńge qarjy bólindi dep jar salsa, ázildemegeni bolar. Jobanyń mańyzdylyǵyn sý salasynyń ardageri Leonıd Batalov aıtyp berdi.
– Jobanyń qurylysy KSRO ýaqytynda qolǵa alynǵan-dy. Biraq keıin toqyraý saldarynan jumystar aıaqsyz qaldy. Tóselgen plıtalar talan-tarajǵa tústi. Kanaldy qaıta jańǵyrtý jumystary jalǵasyn tabýǵa tıis. Eger osy qalypta 1-2 jyl tursa, erozııa paıda bolyp, kanal ishi qumǵa tolyp qalýy ábden múmkin. Shóp qaýlap ósip ketýi de ǵajap emes. Qarjylandyrý jalǵaspasa, osy ýaqytqa deıin jumsalǵan memleket qarjysy sýǵa sińdi deı berińiz. Memleket basshysynyń sýarmaly alqapty damytý jónindegi tapsyrmasy júzege asýy kerek. Jer, sý – bári daıyn. Sharýalar kanaldyń iske qosylýyn asyǵa kútip otyr, – deıdi L.Batalov.
Iá, jobanyń artyqshylyǵy kóp. Tipti sharýalar tarıf máselesine de bas aýyrtyp otyrǵan joq. Kanal qurylysy aıaqtalsa, dıqandar bórkin aspanǵa atatyny sózsiz. Bar úmit – bul iske jaýapty mınıstrlikterdiń quzyrynda.
Jalpy, óńirde sýarmaly alqapty damytý baǵytynda qolǵa alynǵan jobalar kóp. Bul – agroónerkásip keshenin jandandyrý arqyly oblys ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa múmkindik beredi. Jobalardyń júzege asýyna «Qazsýshar» mekemesi atsalysyp jatqanyn atap ótken jón.
Atalǵan kompanııanyń dem berýimen oblysta 5 ınvestısııalyq joba qolǵa alynǵan. Jelezın aýdanyndaǵy jumystar aıaqtalyp ta qoıǵan. Al Aqtoǵaı, Pavlodar jáne Maı aýdandaryndaǵy jobalardyń taǵdyry ýaqyt enshisinde. Barlyq joba sátti iske qosylsa, 17,5 myń gektar sýarmaly alqap paıda bolmaq. Sýarmaly alqapty damytý arqyly kartop, kókónis ónimderi, mal azyǵy molynan jınalmaq.
– Jobalar júzege assa, mal bordaqylaý alańdary, taýarly sút fermalary, kókónis qoımalary kóptep salynatyny túsinikti. Qaıta óńdeý baǵytynda da oń ózgerister oryn alatynyna senim mol. Bastysy, 3 myńǵa jýyq jańa jumys orny ashylady dep kútilýde. Jobalardyń árqaısysy qolǵa alynbas buryn ekologterdiń, ózge de sala mamandarynyń pikiri nazarǵa alyndy. Tıimdiligi esepteldi. Túptep kelgende, sýarmaly alqapty damytý el Prezıdentiniń tapsyrmasy ekenin esten shyǵarmaǵan jón, – deıdi Serik Mustafın.
Birden aıtaıyq, ınvestjobalarǵa qarajat memleketten bólingen. «Qazsýshar» mekemesi qarjynyń maqsatty jumsalýyn qadaǵalap, úkimet pen sharýanyń arasynda altyn kópir bolyp otyr. Joǵaryda atap ótkenimizdeı, Jelezın aýdanynda bastalǵan jumystar tolyǵymen aıaqtalǵan. Jobanyń tıimdiligine kóz jetkizý úshin Prıırtyshsk aýyldyq okrýgine qarasty Úrlitúb aýylynda ornalasqan «Bolashaq-Agro» seriktestiginiń quryltaıshysy Qýat Anafınmen habarlastyq. Onyń aıtýynsha, ınvestbaǵdarlamaǵa iligý ońaıǵa soqpaǵan. Tıisti qujattardy rettegenshe biraz ýaqyt ótken. Qaıta jergilikti ákimdik, «Atameken» kásipkerler palatasy, «Qazsýshar» kásipornynyń Pavlodar oblystyq fılıaly mamandary qoldaý kórsetip, «poıyzdyń sońǵy vagonyna» úlgerip qalypty.
– Jobaǵa sáıkes, 721,1 gektar jer sýarmaly alqapqa aınaldy. Buǵan deıin qý taqyr bolatyn. Joba quny – 355,9 mln teńge. Ol qarajatqa 4 sý sorǵysh stansasy, keshendi transformatorlyq qosalqy stansa salyndy. Bir sý sorǵysh stansasy Ertis ózeninen saǵatyna 400 tekshe metr sýdy alýǵa qaýqarly. Budan bólek, ózennen egis alqabyna deıin qubyr tóseldi. Osy jerden memlekettiń «mıssııasy» aıaqtaldy. Budan keıin óz qarajatyma egis alqabyna qubyrlar tarttym. 5 jańbyrlatqysh tehnıka satyp alyndy. Qajetti ǵımarattar salyndy. Qysqasy, jobany sońyna deıin jetkizý úshin 1 mlrd teńge qarajat jumsaldy, – deıdi Qýat Anafın.
Kóp jaǵdaıda memleket ózine tıesili sharýalardy tyndyryp, ary qaraı sharýalar qarjynyń jetkiliksizdigin alǵa tartyp, jobany aıaqsyz qaldyratyn kórinedi. Aıtpaǵymyz, quzyrly organdar sharýalarǵa jobany sońyna deıin aıaqtaýǵa járdemdesip, baǵyt-baǵdar kórsetse eken. Fermerlerdi qarajatpen qamtý bir bólek, ony tıimdi ıgerýge atsalysý mańyzdy.
Pavlodar oblysy