Qazirgi ýaqytta Qazaqstan Eýrazııalyq Odaqtyń tabaldyryǵynan attap, soǵan kirý aldynda tur. Iаǵnı bul – Keden odaǵy qazirgiden góri basqa, neǵurlym sapalyraq satyǵa aýysady degen sóz. Qoǵamda osynaý másele belsendi talqylanyp jatyr. Sonyń ishinde biz jeke otyryp ta aıtarlyqtaı tabystarǵa jettik, endi burynǵy Odaqtyń aıasyna qaıtyp oralyp, ózimizge tıesili quzyrly ókilettikterimizdi bireýlermen qaıtadan bólisemiz be degen qaýip te joq emes. Mundaı úreılenýlerdiń, tipti, keıbireýlerdiń baıbalam salýynyń negizi joq dep oılaımyn.
Búgingi tańda álemde 300-den astam óńirlik odaqtar ómir súrip otyr. Solardyń ishinde ekonomıkalyq, kedendik, erikti ekonomıkalyq aımaqtar da jeterlik. Munyń ózi Búkilálemdik saýda uıymymen qatar óńirlik birlestikter de belsendi damyp otyrǵandyǵyn aıǵaqtaıdy. О́ıtkeni, ýaqyt ótken saıyn básekelestik te óse túsýde. Demek, naq osy jaǵdaıda kez kelgen ońtaıly joldy izdeý eshkimge aıyp sanalmaıdy. Básekelestiktiń tabıǵı artyqshylyqtarynyń biri sanalatyn geografııalyq jaqyndyqty, ekonomıkalarynyń beıimdi janasýyn jáne kóptegen basqa faktorlardy jurttyń bári oraıymen paıdalanady. Amerıka, Kanada men Meksıkanyń basyn qosqan NAFTA sııaqty óńirlik odaqtyń tabystylyǵy osyǵan jarqyn mysal bola alady.
Al Keden odaǵy jáne Biryńǵaı eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty alar bolsaq, munda álemdik bazarǵa eshkim esigin tars bekitip jappaıdy. Keden odaǵy elderiniń bizdiń ekonomıkamyzdaǵy úlesi 18,4 paıyzdy quraıdy. Sondyqtan Qazaqstannyń Eýrazııalyq Odaqqa kirýi onyń basqa eldermen yntymaqtasýyna bóget bolmaq emes.
Sonymen qatar, keıbir opponentter Reseımen jáne Belarýspen saýdadaǵy keri saldo, keıbir sáıkessizdikter jaıynda aıtady. Álbette, bul anyǵynda da solaı. Biraq, jalpy alǵanda, Keden odaǵy sheńberinde Qazaqstannyń syrtqy saýdasy 40-tan 50 mlrd. dollarǵa deıingi oń saldoǵa ıe ekendigin qaıda qoıamyz?! Biz Reseıde joq, olar zárý bolyp otyrǵan óz taýarlarymyzdy satamyz. О́z tarapynan olar da sóıtedi. Qazaqstan qazirgi jaǵdaıda ıntegrasııasyz, kórshilerdiń keńistigine kirikpeı ómir súre almaıdy. Integrasııa – bizdiń qut-berekemiz. Bizdiń elimizge ıntegrasııa ıgilikteri aýadaı qajet. Osy aqıqatty árqaısymyz durys túsinýimiz kerek.
Rahman ALShANOV,
«Turan» ýnıversıtetiniń rektory,
Qazaqstan Joǵary oqý oryndary
qaýymdastyǵynyń tóraǵasy,
Almaty qalalyq máslıhatynyń depýtaty.
ALMATY.