Quqyq qorǵaý ınstıtýttaryn kúsheıtý – saıası reformalardyń jalpy Qazaqstannyń júıeli transformasııasyna yqpal etetin 10 basym baǵytynyń biri. Bul memlekettiń uzaq merzimdi damýynyń jańa paradıgmasyn aıqyndaıdy.
Túzetýlerdi pysyqtaý úshin Prezıdenttiń ókimimen kórnekti quqyqtanýshy ǵalymdardan, adam quqyqtary jónindegi ýákilden, Parlament pen memlekettik organdardyń ókilderinen turatyn jumys toby quryldy. Ombýdsmenniń táýelsizdigi jáne onyń memlekettik organdar men laýazymdy tulǵalarǵa esep bermeýi, sondaı-aq oǵan qol suǵylmaýyna kepildik beredi.
Ashyq derekterge súıensek, Qazaqstan táýelsizdigin jarııalaǵan sátten bastap 536 ólim jazasy oryndalǵan. Elimide 2004 jylǵy 1 qańtardan bastap 2020 jylǵy 24 qyrkúıekke deıin ólim jazasyna moratorıı jarııalanǵan edi. Qazir ólim jazasy ómir boıy bas bostandyǵynan aıyrýmen aýystyryldy. Buryn ólim jazasyna kesilgen nemese ómir boıy sottalǵan 100-den astam adam eki kolonııada jazasyn ótep jatyr.
Sarapshylardyń pikirinshe, keıde qylmyskerlerdi uzaq jáne ómir boıy oqshaýlaý qatygezdik pen qylmystyń sebebine áser etpeıdi. О́lim jazasynyń kúshin joıý máselesin talqylaý barysynda ár sottalǵan adamnan keletin táýekeldi jeke baǵalaýdy qajet etedi. Ár adamnyń úmiti bar. Úmitsiz shaıtan ǵana.
Bul ásirese, ómir boıy nemese uzaq merzimge bas bostandyǵynan aıyrylǵan, sondaı-aq túrmeden shyǵyp, erkin ómirge beıimdelýge tyrysatyn adamdar úshin óte mańyzdy. Osylaısha, usynylyp otyrǵan túzetýlerde tergeýshiler men tutqyndarǵa qaraýdy izgilendirý qaǵıdatyna basymdyq berildi. Quqyq qorǵaý ınstıtýttaryn kúsheıtý maqsatynda 3 bapqa túzetýler engizilip, Ata Zańymyzǵa jańa bir bap engizilmek.
Lázzat NURQATOVA,
áleýmettaný ǵylymdarynyń doktory, professor