ISKERLIK FORÝM IRI JOBALARǴA BASTAIDY

Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimov 19 mamyrda jumys saparymen Belarýs Respýblıkasynyń astanasy Mınsk qalasyna keldi. Sol kúni Qazaqstan Úkime­tiniń basshysy Belorýssııanyń Joǵary tehnologııalar parkinde (JTP) boldy. Mınsk qalasynda qonys tepken park Belarýs Respýblıkasy Prezıdentiniń arnaıy dekretimen 2005 jyldyń 22 qyrkúıeginde qurylǵan eken. 2020 jylǵa deıin jumys isteıtin JTP qyzmetiniń negizgi maqsaty otandyq ekonomıka salalary­nyń álemdik rynokta básekege qabilettiligin arttyrý úshin elde jańa joǵary tehnologııalar ne­gizin jasaý bolyp tabylady. Sol sııaqty zamanaýı tehnologııa­lar­dy óndiriske keńinen engizý ar­qyly eksportqa shyǵarylatyn taýarlar tasqynyn arttyryp, bul salaǵa otandyq jáne shetel ınvestısııasyn tartý park ju­mysynyń basty baǵyttarynyń birinen sanalady. JTP sheńberinde jumys is­teıtin rezıdentter 15 jyl mer­zimge tabys salyǵynan, qosymsha qun salyǵynan, sonymen birge respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterge tólenetin barlyq salyq túrlerinen bosatylady. Park ákimshiliginiń dırektory Valerıı Sepkalonyń aıtýynsha, Belarýs JTP-sy áleýmettik-ekonomıkalyq jáne quqyqtyq ar­tyqshylyqtar turǵysynan al­ǵanda Batys Eýropa memleket­te­ri, Reseı, Qytaı jáne basqa álemniń birqatar elderindegi osy tektes JTP-lardyń jaǵdaıynan kósh ilgeri turǵan kórinedi. Belarýs Respýblıkasynda tir­kelgen zańdy jáne jeke tulǵalar JTP rezıdenti bola alady. Qazir munda 84 rezıdent jańa jáne joǵary tehnologııalar salasynda birneshe iri jobalardy júzege asyrýda. Onyń bary­syn­da 8000 adam jumyspen qam­ty­lyp otyr. JTP jumys isteı bastaǵan ýaqyttan beri bul eldiń eksportqa shyǵaratyn kompıý­terlik baǵdarlamalary on ese artqan eken. Mınsk qalasyndaǵy park sheńberinde búginde álemge tanymal Brıtsh Telekom, Lon­don qor bırjasy, Gazprom jáne basqa kompanııalar jumys isteýde. Tek ústimizdegi jyldyń birinshi toqsanynda joǵary tehnologııalar parki 98,1 mlrd. rýbldiń ónimin shyǵaryp, qyzmet túrlerin kórsetken, 243 jańa jumys ornyn ashqan. Qazaqstan Úkimetiniń bas­shy­sy JTP jumysymen jan-jaqty tanysa kelip, park jetekshi­leri­men ózara tájirıbe bólisý jó­ninde pikir almasty. Park qyz­metimen tanysyp shyqqannan keıin Qazaqstan Premer-Mı­nıstri qazaqstandyq jáne jer­gilikti BAQ ókilderimen kezdesip, jýrnalıster qoıǵan birqatar suraqtarǵa jaýap berdi. Ol óz sózinde belarýstik áriptestermen aqparattyq júıeni avtomat­tan­dyrý, turǵyndarǵa “jalǵyz te­reze” qaǵıdaty boıynsha qyzmet kórsetý, elektrondyq úkimet júıesin damytý salalary boı­yn­sha keńinen tájirıbe almasý má­selesinde birqatar kelisimder ja­sa­latyndyǵyn atap kórsetti. So­ny­men birge jergilikti jýr­na­lıs­terdiń Qyrǵyz Respýblıkasyndaǵy oqıǵalarǵa baılanysty qoıǵan suraqtaryna jaýap bere kelip, bul elge Qazaqstan tarapynan qomaq­ty gýmanıtarlyq kómek kórsetilip jatqanyn, Qyrǵyzstannyń Ýa­qyt­sha úkimetiniń suraýy boıynsha Qazaqstan Prezıdenti 20 ma­myr­dan bastap eki el arasyndaǵy úsh ótkizý beketi boıynsha shekarany ashý týraly tapsyrma berip, Úki­met sheshim qabyldaǵanyn málim etti. Keshe Qazaqstan Úkimetiniń basshysy Kárim Másimov Belarýs Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Sergeı Sıdorskıımen ke­ńeıtilgen ekijaqty kezdesý ót­kizdi. Kezdesý barysynda taraptar eki el arasyndaǵy saýda-ekono­mı­kalyq baılanysty odan ári damytý máseleleri týraly jan-jaqty pikir almasty. Ekijaqty kezdesýde sóılegen sózinde Kárim Másimov Mınsk qa­lasynda ótkeli otyrǵan Qazaq­stan-Belarýs iskerlik forýmyna Qazaqstannan  140-tan astam ká­sip­kerler men bıznes qaýymdas­ty­ǵynyń ókilderi kelip otyrǵan­dyǵyn aıtyp, bul forým eki el arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq baılanystarǵa jańa serpin beretindigin atap kórsetti. Eki eldiń úkimet basshylary Mınsk qalasynda tuńǵysh ret ótkizilip otyrǵan Qazaqstan-Be­larýs iskerlik forýmynyń ple­narlyq otyrysyna qatysty. Oty­rysta Qazaqstan jáne Belarýs elderiniń úkimet basshylary Ká­rim Másimov pen Sergeı Sı­dorskıı sóz sóıledi. Eki eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy, ınves­tısııalyq múmkindikteri jáne Qazaqstan men Belarýs res­pýblıkalarynyń ózara ekono­mı­kalyq yntymaqtastyǵyn odan ári damytý týraly Qazaqstan tarapy­nan Indýstrııa jáne jańa teh­nologııalar vıse-mınıstri A.Raý, Belarýs tarapynan Ekonomıka mınıstri N.Snopka baıandama jasady. Eki el arasyndaǵy saýda-eko­nomıkalyq baılanystyń serpindi qarqyn alýyna Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ótken jyldyń qa­rasha aıynda Belarýs Respýb­lıkasyna jasaǵan resmı sapary­nyń tyń qýat bergendigi anyq. Sol sapar sheńberinde Qazaqstan-Belarýs ekijaqty yntymaqtas­ty­ǵynyń 2010-2011 jyldarǵa ar­nalǵan “Jol kartasy” bekitilgen bolatyn. Onda osy merzim ishinde óndiristik kooperasııa salasynda júzege asyrylatyn keshendi jo­balardyń kestesi jasalyndy. Bul jobalardy júzege asyrý bary­syn­da Qazaqstan aýmaǵynda birneshe joǵary tehnologııalyq óndiristik kásiporyndar qu­rylmaq. 2009 jyly eki el arasyndaǵy óndiristik kooperasııa jaqsy je­tistikterge jetti. Máselen, eli­mizde 2008 jyly 40 belarýstik traktor shyǵarylsa, 2009 jyly 380 traktor boldy. 2008 jyly 52 kombaın shyǵarylsa, ótken jyly bul kórsetkish 200-ge jetken. О́t­ken jyly elimizde belarýstik trak­tor tirkemelerin, lıftiler, jıhaz jáne sút ónimderin shyǵa­ratyn jańa birlesken kásiporyn­dar ashyldy. Taraptar ótken jyly álemdik daǵdarys qıyndyqtaryna qara­mas­tan ózara saýda aınalymynyń ósý dınamıkasyn saqtap qaldy. 2009 jyly eki el arasyndaǵy saýda aınalymy 388 mln. AQSh dollaryn qurady. О́tken jyly Qazaqstanǵa Belarýs elinen aýyl sharýashylyǵy máshınelerin, kir jýatyn máshıneler, dári-dármek jáne basqa taýarlar jetkizilý kólemi edáýir ulǵaıdy. Ústimizdegi jyldyń birinshi toqsanynda eki eldiń saýda aınalymy 107 mln. dollarǵa jetip, ótken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 40 paıyzǵa artty. Forýmnyń jalpy otyry­synan keıin Kárim Másimov pen Sergeı Sıdorskıı BAQ ókil­derimen kezdesti. Olar eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq yn­tymaqtastyq bıylǵy jyldyń basynan sapaly ári joǵary qarqyn alǵanyn atap kórsetip, qol jetken osy úrdisti aldaǵy ýaqytta da damytatyn­dyqtaryna senim bildirdi. Oǵan 2010 jyldyń alǵashqy toqsanynda Qazaq­stannyń  ishki jalpy ónimi ósiminiń 7,6 paıyzǵa, Belarýs elinde bul kórsetkish 6 paıyzǵa jetip otyrǵandyǵy basty tuǵyr bolmaq. Sapaly qarqynmen damyp kele jatqan ekijaqty saýda-eko­nomıkalyq baılanysty tómen­detpeý maqsatynda  qyr­kúıek aıynda dál osyndaı keń kólemdegi otyrys Astana qala­synda ótki­ziletin boldy. Sol kúni tústen keıin Qazaq­stan Úkimetiniń basshysy Kárim Másimov jumys saparymen Reseı Federasııasynyń astanasy Más­keý qalasyna keldi. Jylqybaı JAǴYPARULY.