Qazaqstanda sońǵy jyldary qaıyrymdylyq jáne volonterlik uıymdardyń qarqyny ósken. Osy oraıda olarǵa qatysty zańǵa tolyqtyrýlar engizilip, zańdy qujat qyrkúıekte kúshine enedi. Zańnamalyq túzetýler ádettegideı sala baǵyttaryn retteýge emes, yntalandyrý men damytýǵa baǵyttalǵan.
Volonterlik qyzmet, qaıyrymdylyq, úkimettik emes uıymdarǵa qatysty zań Memleket basshysynyń atalǵan salalarǵa memlekettik qoldaýdy nyǵaıtý sheńberinde qoldanystaǵy zańnamany jetildirý jónindegi tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda ázirlengen. Sarapshylardyń aıtýynsha, zań jobasyn ázirleý kezinde jan-jaqty talqylaýlar júrgizilip, jurtshylyqtyń pikirleri eskerilgen. Sondaı-aq Májilis depýtattary da usynys bildirgen.
Zańda aldymen «volonterlik qyzmet», «qaıyrymdylyq volonteri», «volonterlik qyzmet salasyndaǵy ýákiletti organ» uǵymdary naqtylanyp, memlekettik granttardyń tıimdiligine baǵalaý júrgizý jónindegi normalar kúsheıtilgen. «Pandemııa kezinde kóptegen volonterler men volonterlik uıym halyqqa, dárigerler men áskerı qyzmetkerlerge kómekteskeni barshaǵa aıan. Biraq olarda jeke bólmeleri men keńseleri, sonymen qatar saqtaý oryndary bolǵan joq. Osyǵan baılanysty azyq-túlik pen medısınalyq jıyntyqtardy qalyptastyra almady. Bizde iz-túzsiz joǵalǵan adamdardy izdeýmen aınalysatyn birqatar volonterlik uıym bar. Olarda da jabdyqtar men múlikterin qoıatyn jer joq. Sebebi olar kommersııalyq qyzmet kórsetpeıdi jáne qarjylandyrylmaıdy. Osyǵan baılanysty depýtattar túzetýler engizdi», dedi Májilis depýtaty, jumys tobynyń jetekshisi Vera Kım Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte. Endi jańa zańǵa sáıkes volonterlerge úı-jaılar satyp alý quqyǵynsyz uzaq merzimdi jalǵa beriledi.
Budan basqa, qujatta memlekettik tapsyrysty ornalastyrý, granttyq qarjylandyrý jáne kommersııalyq emes uıymdar úshin syılyqaqylar berý salalary keńeıtilgen. Atap aıtqanda, zań jobasyna eki jańa tarmaq engizildi: volonterlik bastamalardy damytý jáne qoldaý (buryn bolmaǵan), sondaı-aq janýarlarǵa jaýapkershilikpen qaraýdy qalyptastyrý, sonyń ishinde janýarlardyń baspanalaryn qoldaý.
Sondaı-aq qaıyrymdylyq volonterleriniń qyzmeti retke keltirilgen. Osy zań sheńberinde qaıyrymdylyq uıymdarynyń nemese kómekke muqtaj naqty jeke tulǵanyń paıdasyna qarajat jınaý jónindegi qyzmet endi qaıyrymdylyq uıymynyń ózi men volonter arasynda nemese volonter men muqtaj jeke tulǵa arasynda jasalǵan azamattyq-quqyqtyq shart bolǵan kezde ǵana júzege asyrylatyn bolady. «Qaıyrymdylyq volonterleriniń jasy 18-den tómen bolmaýy kerek. Búginde volonterlik qyzmet, qaıyrymdylyq túrinde jáne halyqtan aqsha suraıtyn kóptegen adamdar bar ekenin kórip otyrmyz. Dúkenderde, túrli mekemelerde adamdar qaıyrymdylyq kómek kórsetýdi nemese qandaı da bir operasııa jasaýdy suraıtyn jáshikter tur. Bul qyzmet rettelýi kerek. Bizdiń zańda bul normalar qarastyrylǵan», dedi depýtat.
Negizi elimizde volonterlik týraly birinshi zań 2016 jyly qabyldanǵan. «Bıznestiń, azamattardyń qaıyrymdylyq jáne volonterlik qyzmetke, ásirese pandemııa kezinde qatysýy jandandy. Ony statıstıkadan da kórýge bolady, sondaı-aq buǵan 2020 jyldy «Volonter jyly» dep jarııalaý óz áserin tıgizdi. Júrgizilgen áleýmettik zertteýler halyq arasynda qaıyrymdylyq kómek kórsetý boıynsha oń dınamıkany kórsetedi. Sonymen qatar qaıyrymdylyq jáne volonterlik qyzmetti yntalandyrý jónindegi sharalar júıesi kózdelgen», dedi Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi Azamattyq qoǵam isteri komıtetiniń tóraǵasy Madııar Qojahmet.
Sonymen qatar jańa zańǵa úkimettik emes uıymdarmen ózara is-qımyldyń jańa tetigi – strategııalyq áriptestikti engizý usynylǵan. Mamandardyń aıtýynsha, ol halyqaralyq tájirıbe negizinde ázirlengen. «Memlekettik organdardyń strategııalyq áriptester pýlyn beıindi, ári keń ókildik bazasy bar úkimettik emes uıymdar qatarynan qalyptastyrý – qoǵammen jumysty jandandyrýǵa, qoǵamdyq suranystardy der kezinde memlekettiń kún tártibine qoıyp otyrýǵa múmkindik beredi. Bul tetiktiń kelesi tásilderi bekitildi: strategııalyq áriptestiktiń baǵyttaryn memlekettiń jalpyulttyq basymdyqtaryn negizge ala otyryp, memlekettik organdardyń usynystary negizinde el Úkimeti aıqyndaıtyn bolady. Strategııalyq áriptestikti iske asyrý uzaq merzimdi negizde mınıstrlikter deńgeıinde ǵana bolady. Strategııalyq seriktesterdi memlekettik organdar konkýrs arqyly anyqtaıtyn bolady. Ár baǵyt boıynsha bir úkimettik emes uıym anyqtalady», dedi ÚEU-dyń jumysyna toqtalǵan Madııar Qojahmet.
Al qaıyrymdylyq jasaý maqsatynda qarjy jınaıtyn blogerlerge endi kelisimshartpen jumys isteýge týra keledi. Halyqtan betaldy aqsha jınaý zańmen rettelip, qadaǵalanady. «Blogerler zańǵa baǵynbaı, kelisimshart jasamaı qaıyrymdylyq is úshin dep halyqtan aqsha jınasa ol zańsyz áreket bolyp esepteledi. Iаǵnı ol – alaıaqtyq. Ekijaqty kelisimge kelý qaıyrymdylyq jasaý kezinde túsinispeýshilik, daý-damaı týyndaǵan jaǵdaıda máseleni zańmen retteý úshin engizilip otyr. Kelisimge kelse qaıyrymdylyq úshin jınalǵan qarjyǵa qatysty eshqandaı artyq suraq týyndamaıdy», dep túsindirdi M.Qojahmet. Sondaı-aq «eger bloger qandaı da bir qaıyrymdylyq qorynyń atynan jumys júrgizse, onda ol júgingen uıymmen kelisimshart jasasýy tıis. Al eger bloger ózdiginen qaıyrymdylyqpen aınalyssa, onda kómek kórsetetin adammen kelisimi bolýy kerek», dep qosty Vera Kım.