Memleket basshysy Nıý-Iork qalasynda álemniń jetekshi tehnologııalyq kompanııalarynda jumys istep jatqan otandastarymyzben kezdesti. Olardyń basyn qazir Digital Nomads IT qoǵamdastyǵy biriktirip otyr. Prezıdenttiń beıresmı kezdesýinde Qazaqstanda IT salasyn damytý perspektıvalary men qazirgi álemdik úrdister talqylandy.
Digital Nomads IT qoǵamdastyǵyna 400 qazaqstandyq múshe. Kezdesýde jas mamandar Prezıdentke elimizde IT-sektordy damytý joldaryna qatysty usynystaryn jetkizdi. Al Google-diń ınjener-baǵdarlamashy Araı Sabyrjan álemdik IT-kompanııadaǵy jumysy týraly baıandap berdi. «Almaty qalasynyń týmasymyn. 2017 jyly Halyqaralyq aqparattyq tehnologııalar ýnıversıtetin támamdap, kompıýter salasynda bakalavr dárejesin aldym. 2018 jyly San-Fransısko qalasyna kelip, biraz startap kompanııalarda jumys istedim. Qazirgi tańda Google kompanııasynda vırtýaldy mashınalardyń baǵdarlamashysymyn», dedi Araı Sabyrjan. Qasym-Jomart Toqaev Araıdyń Google kompanııasymen kelisimshartynyń merzimi týraly surady. «Kelisimshart tolyq merzimge jasaldy», dep jaýap berdi otandasymyz. Áńgime barysynda Memleket basshysy IT salasyndaǵy bilikti mamandardyń Qazaqstanǵa da qajet ekenin aıtyp: «Árıne, AQSh-ta jaqsy, biraq Qazaqstan odan da keremet! Siz Otanyńyzda da qyzmet isteı alasyz dep oılaımyn», dedi.
Sonymen qatar kezdesýde, DCVC kompanııasynyń venchýrlyq ınvestory ári dırektory Anna Fokına, Booking.com kompanııasynyń menedjer-baǵdarlamashysy Álibek Datbaev sóz sóıledi. Osy oraıda, Álibektiń jetekshi mekemedegi qyzmeti men jetistigin aıtyp ótken jón.
– Booking-ke deıin men AQSh-ta turyp, jumys istedim. Alaıda qysqamerzimdi vızanyń ýaqyty bitken soń ol elden ketýge týra keldi. Qazaqstanǵa oraldym, biraq jumysymdy shetelde jalǵastyrǵym keldi. Sodan amerıkalyq kompanııalarǵa túıindememdi jiberip otyrdym, ýaqyt aıyrmashylyǵyna baılanysty suhbatqa kóbinese túngi ýaqytta onlaın qosylatynmyn. Jumys vızamnyń joqtyǵyna baılanysty kóp kompanııa menen bas tartty. Sóıtip, AQSh-ty qoıyp Eýropa elderin qarastyrdym. Sol kezde Booking-te onlaın kodtaý baıqaýy uıymdastyrylyp, soǵan qatystym. Shamaly ýaqyttan soń maǵan Booking-tiń kadr jónindegi qyzmetkeri habarlasty. Birneshe suhbattan soń, olar meni bas keńsesine shaqyrdy, tórt kúndik ushaq pen qonaqúıdiń aqysyn ózderi tóledi. Osylaısha, Amsterdamda túrli Booking qyzmetkerlerimen tolyqqandy suhbat júrgizildi. Sodan keıin sheshim qabyldandy. Úsh kúnnen keıin olardan jumysqa shaqyrtý aldym, – deıdi Álibek Datbaev. Qazir otandasymyz Booking-tiń beldi qyzmetkeri, jumysqa ornalasqan boıda adal qyzmet etýge baryn salǵan.
– Qazirgi jumysym alǵashqy qyzmetimnen bólek. Men qazir menedjermin, baǵdarlama jasamaımyn, basqarý máselelerimen kóbirek aınalysamyn. Qaramaǵymda Izraıl, Reseı, Úndistan, Nıderland, Brazılııa, Slovenııa elderinen kelgen baǵdarlamashylar bar. Komandamyz kópultty. Negizi kompanııanyń bir ǵana IT bóliminde 100-den astam ult ókili qyzmet etedi. Barlyq komanda ártúrli, árqaısysynyń mádenıeti de ártúrli. Bul menedjerler úshin úlken synaq, árıne, men úshin de. Ár adamǵa jeke qarym-qatynas qajet. Men olardyń ósýine, jeke jáne kásibı damýyna jaýapty bolǵandyqtan bul qıyn, biraq qyzyq, – deıdi Álibek Datbaev.
Digital Nomads jıynynda Memleket basshysymen otandyq IT salasynyń álemdik trendteri men perspektıvalaryn talqylaǵan kezdesýge zııatkerlik mektepterdiń túlekteri Dilnaz Kamalova men Azat Súleımenov te qatysqan edi.
Elordadaǵy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy NIS túlegi Azat Súleımenov belgili amerıkalyq Lucid Motors kompanııasynyń ozyq motorly tehnologııalar komandasynda aǵa ınjener bolyp qyzmet atqarady.
Mektepte onyń súıikti páni matematıka boldy. 2010 jyly Azat Nazarbaev Ýnıversıtetine oqýǵa túsip, hımııalyq ınjenerııa mamandyǵy boıynsha bilim aldy. Oqý barysynda Ońtústik Koreıa men Los-Andjelestegi Kalıfornııa tehnologııalyq ınstıtýtynda taǵylymdamadan ótti. О́z mamandyǵy boıynsha oqýyn Boston ýnıversıtetinde jalǵastyrdy.
Lucid Motors startapyndaǵy ınjener-mehanık laýazymyna júrgizilgen irikteýde birden kózge túsken Azat elektr qozǵaltqyshyn jasaýmen aınalysatyn komanda quramynda jumys isteı bastady. Keıin Lucid Motors kompanııasy onyń kóshbasshylyq jáne kásibı qasıetterin nazarǵa alyp, Azatqa avtokóliktiń tıimdiligin arttyrýǵa mamandanǵan bólimshege aýysýdy usyndy.
Al Dilnaz Kamalova Almatydaǵy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy zııatkerlik mektepti aıaqtady. Ol álemniń úzdik joǵary oqý oryndary – Harvard University, Stanford University, Princeton University, Lehigh University, Rice University, Duke University-den resmı shaqyrtý aldy. Zııatkerdiń tańdaýy Stendford ýnıversıtetine tústi.
Dilnaz kóptegen halyqaralyq jáne respýblıkalyq baıqaýlardyń jeńimpazy. Ol – Alsgeımer aýrýyna shaldyqqan naýqastardyń ómirin jeńildetý úshin jasalǵan «aqyldy» dári qobdıshasynyń avtory. Bul ónertabysy Google Science Fair jýrnalynyń «20 úzdik ıdeıa» tizimine endi. Sılıkon alqabynda ótken Technovation Challenge baıqaýynda jeńiske jetkennen keıin ol Google-dyń shtab-páterinde korporasııanyń bas dırektory Sýndar Pıchaımen kezdesti.
Prezıdenttiń jas mamandarmen kezdesýinen keıin Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın de pikir bildirdi.
– Búgin Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly qazaq jastarynyń basyn qosqan Digital Nomads qaýymdastyǵynyń múshelerimen kezdesti. Qaýymdastyq álemniń túkpir-túkpirinde alpaýyt tehnologııalyq kompanııalarda jumys istep júrgen qazaqstandyq IT-mamandardyń basyn biriktirip otyr. Atap óterligi, Digital Nomads mınıstrliktiń bastamasy boıynsha qurylǵan. Búginde onyń quramynda 400-den astam IT-maman bar. Kezdesýge jer-jahannan 30-dan astam IT-maman keldi. Basqosý barysynda IT salasynyń ózekti máseleleri talqylandy, atap aıtqanda, olardyń qazaqstandyq mamandardyń jańa býynyn daıyndaýǵa kómektesýi, sporttyq baǵdarlamalaý jáne venchýrlyq ınvestısııalar boıynsha jobalardy iske asyryp jatqany týraly aıtyldy. Budan bólek, Digital Nomads ókilderi sheteldik IT materıaldardy qazaq tiline aýdarýǵa baǵyttalǵan jobalardy júzege asyrýda. Osylaısha, olar elimizden jyraqta bolsa da, myńdaǵan shaqyrym jerde turyp, Qazaqstannyń turaqty damýyna úlesterin qosýda. «Uıymdasqan utady» degen qanatty sóz bar. Bir tabysty mysalǵa toqtala keteıin. Bir kezderi AQSh pen Eýropanyń joǵary oqý oryndarynda bilim alǵan Úndistan azamattary qazaq jastary sııaqty ózderiniń IT mamandarynyń qaýymdastyǵyn qurǵan bolatyn. Ýaqyt óte kele osy toptan shyqqan Úndi jastary álemdegi tanymal IT-kompanııalarda basshylyq laýazymdardy ıelendi. Qazirgi ýaqytta olar óz otandastarynyń startaptaryn qoldaı otyryp, ózderiniń eline qomaqty ınvestısııa tartýda. Men qazaq jastary da otandyq IT-salany qoldaı otyryp, týǵan elimizdiń damýyna qolushyn sozǵanyn qalaımyn, – dedi mınıstr.
AQSh-taǵy kezdesý sońynda Qasym-Jomart Toqaev ta Digital Nomads ókilderine tabys tilep, olar elimizdiń damýy men órkendeýine eleýli úles qosatynyna senim bildirdi.
Dýman ANASh,
Gúlnar JOLJAN,
«Egemen Qazaqstan»