Memleket ómirindegi mańyzdy qadam álem jurtshylyǵynyń nazarynan tys qalmaǵany belgili. Saılaý barysyn baqylaıtyn sheteldik sarapshylardyń sany men sapasy saıası naýqannyń salmaǵyn arttyryp, prosestiń ashyq ta erkin, barynsha ádil ótýine áser etetini anyq. Daýys berýshilerdiń basym bóligi turatyn alyp megapolıs Almatyda sheteldik baıqaýshylar belsendi jumys istedi.
Saılaýǵa baıqaýshy retinde kelgen Fransııa Respýblıkasynyń senatory, Eýropalyq ister jónindegi turaqty komıtet tóraǵasynyń orynbasary, Zańnama jónindegi turaqty komıtettiń hatshysy Andre Marsel Reıshar Qazaqstan qazir damýdyń óte mańyzdy kezeńinde ekenin atap ótti.
«Reseı Federasııasy men Qytaı Halyq Respýblıkasy sııaqty iri eldermen kórshiles ornalasqan Qazaqstan Eýropalyq odaqtyń qyzyǵýshylyǵyn týdyrady» degen saıasatker, eldegi jańa betburystyń mán-mańyzyna toqtaldy.
«Prezıdent Q.Toqaev saılaý ótkizýdi qamtamasyz etý boıynsha qajetti sharalar qabyldady. Ol óziniń jol kartasy retinde – ádiletti Qazaqstandy qurýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamany usyndy jáne saılaý quqyǵynyń tolyq saqtalýyn qamtamasyz etýge nıet bildirdi. Qazaqstan halqy daýys berý arqyly eldiń bolashaǵy týraly óz sheshimin qabyldady», dedi spıker.
Almatydaǵy 8 saılaý ýchaskesine baryp úlgergen baıqaýshy prezıdent saılaýy barlyq saılaýshy men kandıdattyń teń quqyǵyn saqtaı otyryp, joǵary deńgeıde ótkenin atap ótti.
«Saılaý barysy qalypty deńgeıde ótti dep esepteımin. Prosess standartty túrde órbidi. Kelgen azamattar jeke kýáligin usynyp, jergilikti saılaý komıssııasy ony saılaýshylar tiziminen tekserdi, sodan keıin ol qol qoıyp, daýys berdi. Eger saılaýshynyń aty-jóni tizimnen tabylmasa, ol daýys bere almaıtyny óte mańyzdy. Eń bastysy barlyq quqyqtyq prınsıp saqtaldy», deıdi Andre Marsel Reıshar.
Wikistrat Global Consultancy aǵa ǵylymı qyzmetkeri, Táýelsiz baıqaýshylar mıssııasynyń AQSh atynan múshesi Ýılıam Vaıs tańerteńgi aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramastan, almatylyqtardyń daýys berýge belsendi túrde kelgenin atady. Megapolıstiń ár buryshynda ornalasqan 20 ýchaskege barǵan ol halyqaralyq baıqaýshylardyń jumysyna eshqandaı shekteý qoıylmaǵanyn, Qazaqstanda AQSh-qa qaraǵanda saılaýǵa barynsha jaýapkershilikpen qaraıtynyn aıtty. Onyń sózinshe, AQSh-ta saılaýda tutas halyqtyń jartysynan azy daýys beredi, sondaı-aq baıqaýshylarǵa saılaý ýchaskeleriniń ishine kirýge tyıym salynady, olar ony syrttan ǵana baqylaıdy.
«Saılaý ýchaskelerinde men ártúrli jastaǵy adamdardy kórdim, jastar da bar, úlken kisiler de bar. Biz bir-birimizben erkin pikir almasyp, barlyq prosesti baqylap otyrdyq. Múmkindigi shekteýli azamattardyń tarıhı oqıǵadan tys qalmaýy eskerilgeni qýantady. О́zdigimen júre alatyn naýqastar saılaý oryndaryna baryp únin jetkizse, tósekte jatqan naýqastardyń konstıtýsııalyq quqyǵyn paıdalanýǵa da múmkindik berildi», deıdi Ýılıam Vaıs.
Fransııanyń Halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń sarapshysy Mıkael Levıston Almatydaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń saılaýyn jarııalaý jónindegi baspasóz ortalyǵynda sóılegen sózinde ótip jatqan saılaý kúni týraly áserimen bólisti.
«Bárinen de saılaý prosesine jastarmen qatar aǵa býyn ókilderiniń de qatysýyn joǵary baǵalaý kerek. Saılaý qarqyndy jáne belsendi ótti. Men jańa Qazaqstan úshin daýys berýge kelgen adamdarǵa kóp kóńil bóldim. Bul tek 50 jáne 60 jastaǵy adamdar ǵana emes. Kelýshiler arasynda 18 jastaǵy azamattar da bar. Mysaly, saılaýǵa ómirinde birinshi ret kelgen jigit te boldy. Memlekettiń óz bolashaǵyna umtylyp jatqany anyq. Bul – jas býynnyń el erteńine nemquraıdy qaramaıtynyn ańǵartady. О́zim baqylaǵan saılaý ýchaskeleriniń birinde túske deıin saılaýshylardyń 25-30 paıyzy daýys berýge keldi. Bul – óte joǵary kórsetkish. Saılaýshylardyń arasynda jas stýdentterdiń kezekte turǵanyn baıqadyq. Bul – azamattyq qoǵamdaǵy demokratııanyń kórinis taba bastaǵanynyń dáleli», dedi M.Levıston.
Bul kúni qoǵamnyń san salasynda eńbek etip júrgen tanymal tulǵalar men zııaly qaýym ókilderi saılaý ýchaskelerine kelip azamattyq únin jetkizdi. №28 mektep-lıseıinde ornalasqan saılaý ýchaskesine otbasymen kelip tańdaý jasaǵan qala ákimi Erbolat Dosaev bolashaǵymyzdy aıqyndaıtyn sátte elim degen árbir azamat saıası naýqannan tys qalmaýy qajet dese, almatylyq zııaly qaýym barsha qala jurtshylyǵyn tarıhı oqıǵada belsendi bolýǵa shaqyrdy.
ALMATY