Qaraýsyz bala qaıdan shyǵady?

Ulttyq komıssııanyń sarapshylar toby óńirlerge baryp, osy máseleniń jaı-kúıin egjeı-tegjeı zerttedi. Otyrys jumysyna saraptamalyq jáne ǵy­lymı qoǵamdastyq ókilderi, ýákiletti organdardyń basshylary, óńirlerdegi ákimderiniń orynbasarlary men bala quqyqtary jó­nindegi ýákilder, ortalyq mem­lekettik organdardyń ókilderi qatysty.

Ulttyq komıssııa tóraǵa­sy, Pre­zıdent Ákimshiligi bas­shy­synyń orynbasary Aıda Balaeva balalar úshin qolaıly jaǵdaı jasaý, olardy panasyz qa­ldyrmaý, sharasyz kúıge túsir­meý – memleketimizdiń áleý­met­tik saıasatynyń mańyzdy baǵy­­ty ekenin atap ótti. Osy maq­­sat­ta áleýmettik jáne profı­lak­tı­kalyq sharalar kesheni iske asyrylyp jatyr.

«Balalardyń panasyz jáne qa­raýsyz qalýynyń aldyn alý máselesi áli de ótkir tur. Bul balalardyń qaraýsyz qalýy­nyń aldyn alý keshenin qalyp­tas­tyrýdyń jańa tásilderin izdeý­di talap etedi. Kámeletke tolma­ǵan­dardyń qadaǵalaýsyz qalý tá­ýekel­deriniń aldyn alý júıesin jetil­dirý qajet. «Qazaq­stan­daǵy otba­syn memlekettik qol­daý negizderi týra­ly» tujyrym­damasyn ázirleý kerek. Qujatta otbasyn qorǵaý sala­syn­­daǵy mem­lekettik saıasattyń negiz­gi ba­ǵyttary bekitilýge tıis. Qo­sym­sha bilim berý jáne bos ýaqytty uıym­dastyrý baǵytynda sheshilmegen máse­leler bar. Qyl­mys jasaǵan bala­larǵa ar­­naıy qal­pyna keltirý áleý­met­tik baǵ­­­darlamalar qajet. Bul bala­nyń je­ke basymen jumys isteýge múmkin­dik beredi», dedi Ulttyq komıssııa tóraǵasy.

Komıssııa otyrysynda Oqý-aǵartý mınıstri Ashat Aıma­ǵambetov bala­lardyń qaraýsyz jáne panasyz qalýynyń aldyn alý baǵytynda qolǵa alynǵan is-sha­ralar jáne osy saladaǵy jumys júıesin jetildirý ja­ıynda sóz sóıledi.

Ishki ister mınıstriniń oryn­basary Igor Lepeha ata-ana­lar­dyń balalarynyń minez-qul­qyn baqylamaýy saldarynan olar­dyń quqyq buzýshylyqqa ba­ryp, qylmys jasaıtynyn atap ótti. Jyl basynan beri 73 myń­nan astam ata-ana ákimshilik jaýap­kershilikke tartylyp, kámeletke tol­maǵandardyń túngi ýaqytta meke­melerde bolýyna jol ber­­geni úshin 1,5 myńǵa jýyq oıyn-saýyq mekeme ıesine jaza taǵaıyndalǵan.

Profılaktıkalyq jumys­tyń qazirgi zamanǵy tájirıbesi qorǵaý-saqtaý tujyrymdamasy qaǵı­dattaryna negizdeledi jáne «táýe­kel tobyndaǵy» balalar men ot­basylarǵa áleýmettik-quqyq­tyq, psıhologııalyq-medısı­na­lyq-pedagogıkalyq kómek kó­r­­setetin ártúrli vedomstvo­lyq me­kemelerdiń keń jelisin qamtıdy.

BUU Damý baǵdarlamasynyń áleý­mettik máseleler jónindegi ult­­tyq sarapshysy Svetlana Ja­qypova jedel sharalar qa­byl­daý jáne balalardyń panasyz qalýy problemalaryn she­shý úshin ıntegrasııalanǵan áleý­met­tik qyzmetter ınstıtýtyn engizý qajet­tiligi týraly toly­ǵyraq aıtyp berdi.

«Bir sıfrly platformada ártúrli salalardyń (bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik qorǵaý, quqyq qorǵaý organdary – árqaısysy óz quzyreti sheginde) sarapshylary jumys isteıdi. Bul muqtaj otbasylarǵa qajetti memlekettik qyzmetterdi jedel jáne tıimdi kórsetýge múmkindik beredi. Nazardan tys qalǵan ár isti Memlekettik qyzmet isteri agenttigi baqylaıdy. Bul sheshim osyndaı otbasylarǵa qoldaý sharalaryn kórsetý merzimderin jáne tıisinshe memlekettik or­gandardyń ákimshilik shy­ǵys­taryn qysqartýǵa múmkindik beredi», dep atap ótti spıker.

Otbasylyq damý jáne balalar qaýipsizdigi máseleleri jónindegi ulttyq komıssııanyń sarapshylary birqatar ózekti máselege toqtaldy. Olardyń qataryn­da ata-ana jaýapkershiligin kúsheı­tý, ıývenaldy polısııanyń rólin arttyrý, keshendi aldyn alý sharalaryn uıymdastyrýdyń jańa tásilderi bar.

Ulttyq komıssııa tóraǵasy A.Balaeva Oqý-aǵartý mınıstr­ligi­ne mektepterdegi profı­lak­tı­ka­lyq qyzmet pen baqy­laýdyń biryńǵaı standarttaryn ázirlep, engizýdi tapsyrdy. Bul rette ol osy baǵyttaǵy barlyq ýá­kiletti organdardyń belsendi dáıekti jumysy qajet ekenin atap ótti.

Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi áleýmettik osal otbasy­lar­dy qoldaý, sondaı-aq profı­lak­tıka­lyq esepte turǵan kámeletke tol­ma­ǵandardyń bos ýaqytyn uıym­dastyrý jónindegi jumysqa azamattyq sektordy keńinen tarta otyryp, aldyn alý sharalaryn ázirleýge tıis.

Qaraýsyz qalǵan balalardyń qyl­mysqa úıir keletini eshkimge jasy­ryn emes. Osyǵan oraı otyrys barysynda baqy­laý­syz júrgen jetkinshekterdiń qyl­mystylyǵynyń aldyn alýda ıývenaldy polısııanyń rólin arttyrý­dyń mańyzy da sóz boldy. Múddeli qurylymdar men jergilikti atqarýshy organdardy tarta otyryp, qaraýsyz qalǵan balalardy anyqtaý maqsatynda toqsan saıyn keń aýqymdy reıd júrgizýdi qaıta bastaý qajet. Ulttyq komıssııa óńirlik deńgeıde balalardyń qadaǵalaýsyz jáne panasyz qalýynyń aldyn alý salasyna tolyqqandy monıtorıng júr­gizýdi jalǵastyrady.