Jeltoqsan týmaı qys qaharyn kórsetip úlgerdi. Aldymen aq tútek boran soqty, artynsha aıaz qysty. О́skemenniń ózinde synap baǵanasy -30-35 gradýsty kórsetse, Altaı aýdanynda -45 gradýsqa deıin jetti. Bul kúnderi tótenshe jaǵdaılar men jol polısııa qyzmetkerlerinde tynym bolmady.
Kún raıy bıyl kúrt buzyldy. Áıtpese, qarashada qar burqasyndatqanymen, munshalyqty aıaz qyspaıtyn. Joldar jabyldy, dızeldi kólikterdiń júrýine shekteý qoıyldy, sabaqtar qashyqtan oqýǵa kóshirildi. Árıne, ýaqytsha bári. Qaýiptiń aldyn alý sharalary jan-jaqty júrgizilgenimen, birqatar oqys oqıǵa da oryn aldy. Bul týraly TJD mamandary ótkizgen baspasóz máslıhatynda aıtyldy.
Qarashanyń sońǵy kúnderi sary aıaz saqyldap turǵan. Mundaı kúnderi kólikpen jolǵa shyǵýdyń ózi qaýipti. Aıtamyz ǵoı. Sol qaýipke qaramastan qar qursaýyna qamalyp, jolda qalǵandar az emes. Zaısan aýdanynyń Saryterek aýylyndaǵy Jırentaı ýchaskesinde ÝAZ kóligi qarǵa batyp, júrmeı qalǵan. Ol azdaı, janar-jaǵarmaıy taýsylǵan. Basqa amaldary qalmaǵan qos jolaýshy qutqarýshylardyń kómegine júgingen. Qystyń kózi qyraýda aıdalada qalyp qoıý ońaı emes. Habar túse sala №25 órt sóndirý bóliminiń qyzmetkerleri jol talǵamaıtyn «KÝNG» tehnıkasyna minip, aıtylǵan aýmaqqa qaraı attanǵan. Qaqaǵan aıazdy kúni qar alǵan joldy tilgilep otyryp, kóp uzamaı Jırentaı ýchaskesine ilingen. Jete sala jolda qalǵan eki azamatty jyly kólikke ornalastyryp, jaqyn mańdaǵy eldi mekenge jetkizgen.
Bul oqıǵa qarashanyń 28-i kúni bolsa, onyń aldynda taǵy da osy Zaısan aýdanynda bir top júrgizýshiler qutqaryldy. TJD málimetinshe, Omby – Maıqapshaǵaı tas jolynda on shaqty júk fýrgondary qar qursaýyna qamalǵan. Kómekke jetken qutqarýshylar 16 júrgizýshini jyly kólikke jaıǵastyrǵan. Onyń ishindegi bir azamatqa medısınalyq kómek qajet bolyp, jaqyn jerdegi emhanaǵa jóneltken. Dárigerlerdiń aıtýynsha, qolyn jeńil dárejede úsik shalǵan eken. Al ózge júrgizýshilerdi qutqarýshylar Qaratal aýylyna aparyp, jaıly orynǵa jaıǵastyrypty.
Aıta ketsek, aıazdatqan úsh-tórt kún ishinde úsikke shaldyqqan óskemendikter de bolǵan. Alys eshqaıda shyqpaı-aq, qala ishinde júrip, qol-aıaqtaryn úsitken jeti turǵyn dárigerdiń kómegine júgingen. Iá, aıazdy kúni asa abaı bolǵan jón. Qalta telefonǵa kelip túsken sms habarlamalarǵa qulaq asyp, jol jabyq bolǵan jaǵdaıda eldi meken syrtyna shyqpaýǵa tyrysý kerek. О́kinishtisi, eskertýlerdi keıbireý eleı bermeıdi. Eleı bermegen soń, tótenshe jaǵdaıǵa tap bolyp jatady. Jalpy, TJD tarapynan aldyn ala eskertý sharalary júıeli túrde júrgizilip otyr. Mysaly, О́skemen – Taýly Úlbi, Altaı baǵyttaryndaǵy kúre jolda qar kóshkinin túsirý úshin ýaqytsha joldy japty. Bul ýchaskelerdegi 26 núktede qar kóshkini jınalypty. Mamandar qaýiptiń aldyn alý úshin sol ýchaskelerde jasandy jolmen kóshkindi túsirdi. Bes jerde jarylys jasap, 4 100 tekshe metr qar túsirgen. Alaıda profılaktıkalyq bul shara sáýirge deıin jalǵasady. Halyq meılinshe taýly jerge barmaýǵa tyrysýy kerek.
Sondaı-aq kúnniń kúrt sýyp ketýine baılanysty órt te jıiledi. О́tken jeksenbi kúni ǵana oblysta alty birdeı órt oqıǵasy tirkelgen. Onyń kóbi pesh jaǵýdaǵy qarapaıym erejelerdiń saqtalmaýy saldarynan oryn alǵan.
– Aıaz kúsheıse, órt oqıǵalary kóbeıedi. Tilsiz jaý ásirese jer úılerden shyǵady. Onyń birden bir sebebi – peshtegi aqaýlar. Turǵyndardyń keıbireýi «peshimiz taǵy bir jyl shydaıdy» dep otyrady da, oqys oqıǵaǵa tap bolady. Ol degen úlken shyǵyn. Tipti qaıǵyly jaǵdaılar da oryn alyp jatady. Sonymen qatar úıdiń shatyrynda da órt qaýipsizdiginiń sharttary saqtalmaıdy. Máselen, shatyrdy aǵash úgindilerimen jylylaıdy nemese saban tósep jiberedi. Sóıtip, murjanyń ystyǵymen tutanyp, alapat órtke aınalady. Sondyqtan da, pesh júıesine asqan jaýapkershilikpen qarańyzdar, qurmetti turǵyndar! – deıdi, mysal keltire otyryp ótinish aıtqan oblystyq TJD bastyǵynyń orynbasary Serik Amangeldın.
Aıtqandaı, pesh jaǵýdaǵy qaýipsizdik erejelerin de túsindirip ótti. Bilmegender bilip júrsin dese kerek. Aıtýynsha, peshti bir qyzdyryp alǵansha, az-azdan jaǵý kerek eken. Peshtiń aldyndaǵy eden ústine qańyltyr shegelenýge tıis. Otty kerosınmen nemese basqa janǵysh suıyqtyqtarmen jaǵýǵa bolmaıdy. Uıyqtar aldynda da otty lapyldatyp qoıýǵa taǵy bolmaıdy. Kúldi, qojdy qora-qopsydan alystaý jerge aparyp tókken jón. Atalǵan erejelerdi saqtamasa kerek, Jeltoqsannyń 2-si kúni О́skemendegi jer úılerdiń birinen órt shyǵyp, 45 jastaǵy er adam qaıtys bolǵan. Osy tusta aıta keterligi, aıazdy kúni avtokólikterdiń de órtenip ketýi jıileıdi. Jyl basynan beri peshtiń aqaýynan 124 órt shyqqan, 87 avtokólik órtengen. Brıfıngte habarlaǵandaı, TJD mamandary turǵyn úı sektoryndaǵy órtterdiń aldyn alý boıynsha profılaktıkalyq jumys júrgizýiniń nátıjesinde adam ólimi 44%-ǵa azaıǵan.
– TJD mamandary jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, oblystaǵy pesh jaǵatyn úılerdi túgeldeı aralap shyqty. Nátıjesinde, 2 357 buzýshylyq anyqtaldy, onyń
1 613-i peshpen jylytýǵa, 573-i elektr jelileri men elektr jabdyqtaryn paıdalanýǵa baılanysty. 171-i gaz ballondaryn saqtaýdaǵy erejelerdi elemeý sekildi buzýshylyqtar, – dedi TJD memlekettik órt baqylaý basqarmasynyń bas mamany Anastasııa Sklıar.
Jalpy, turǵyndar joǵaryda aıtylǵan erejelerdi este ustap, zańǵa baǵynsa, eshqandaı oqys oqıǵalar oryn almasy anyq. Alaıda qandaı da tótenshe jaǵdaıǵa tap bolsańyz, 112 nómirine habarlasýǵa bolady. Sondaı-aq qalta telefondaǵy «Darmen» qosymshasy arqyly joldyń ashyqtyǵyn, kún raıyndaǵy boljamdardy bilip otyrýǵa bolady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy