Aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy kásipkerlerdiń qolyn baılap, adymyn tusap otyrǵan máseleniń biri – sýbsıdııa. Buǵan deıin agrarshylar Qoldau.kz platformasyndaǵy elektrondyq servıs arqyly qoldaý taýyp kelgen. Biraq qazynadan bólingen qyrýar qarjydan qaǵylǵan kóp sharýanyń bul platformaǵa ókpesi qara qazandaı edi. Munyń aýdan men aýyl úshin tıimsiz ekenin jıi aıtatyn malshy men eginshiniń usynys-pikirleri eskerilip, Qoldau.kz-tiń kem-ketigi túzelip qalǵan-dy. Biraq «Murtqa ókpelep júrgende saqal shyqtynyń» keri kelip, bıyldan bastap bul platforma jumysyn toqtatyp, onyń ornyna Gosagro.kz paıda boldy.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi qańtarda iske qosylatynyn aıtqan bul portal áli jumysyn bastaǵan joq. Osynyń kesirinen oblys boıynsha aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy 300-ge jýyq kásipker memleket tarapynan beriletin paıyzdyq mólsherlemeniń qańtar-aqpan aılaryna arnalǵan sýbsıdııasyn ala almaı, sendelip júr.
Aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerin tyǵyryqqa tiregen osy máseleni Qyzylorda oblysynyń kásipkerler palatasy janyndaǵy Agroónerkásip kesheni komıtetinde Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi, «Atameken» UKP, oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasy, nesıe seriktestikteriniń ókilderi talqylap, usynystaryn aıtty.
Osyǵan deıin saladaǵy kásipkerler «Sybaǵa», «Agrobıznes» memlekettik baǵdarlamalary aıasynda 20 paıyzben nesıe alyp kelgen. Onyń 6 paıyzyn kásipker tóleıdi, qalǵanyn memleket sýbsıdııalaıdy. Bıyl nesıe paıyzy ósken. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi engizgen Gosagro.kz portalynyń áli kúnge iske qosylmaýynan fermerler qańtar-aqpan aılaryna arnalǵan sýbsıdııany ala almasa, nesıeni 22 paıyzben tóleýge májbúr bolady. Bul – bar tapqanyn sharýasyn jolǵa qoıýǵa jumsap otyrǵan eldegiler úshin aýyr salmaq.
– Aınalyp kelgende qınalatyn – aýyldaǵy sharýa. Mysaly, aqpanda alǵan nesıeni tóleı almasaq, «qara tizimge» enetinimiz aıdan aqıqat. Biraq 22 paıyzdy tóleý qaltaǵa aýyr soǵyp tur. Qystan áreń shyqqan maldy saýdalaǵannan bereke tappaısyń. Osylaısha memlekettiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etip otyrǵan bizdiń jaǵdaıymyzdy oılaıtyn eshkim bolmaı tur, – deıdi «Syr syıy» sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Nurlan Bımanov.
Oblystaǵy jaýapty memlekettik organ basshylary da bul máseleden habardar. Olar byltyrdan beri mınıstrlikke otyzdan asa usynys bergen. Biraq odan shyqqan nátıje shamaly bolyp tur.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasy basshysynyń orynbasary Ǵalym Baımbetovtiń aıtýynsha, bular mınıstrlikke jańa aqparattyq júıe tolyq iske qosylyp ketkenshe burynǵy Qoldau.kz-pen jumys isteýdi usynǵan. Biraq ázirge másele sheshimin tabar túri joq.
Respýblıka kóleminde tek qańtar aıyna ǵana kásipkerler 1 mlrd teńgege jýyq syıaqy mólsherlemesine sýbsıdııa ala almaı otyr. Bul týraly otyrysqa onlaın qatysqan «Atameken» UKP Agroónerkásip kesheni jáne tamaq ónerkásibi departamentiniń sarapshysy Juldyzaı Áýbákirova aıtty.
Sharýalar máselesin talqylaýda Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Memlekettik kórsetiletin qyzmetterdi damytý jáne agroónerkásip keshenin sıfrlandyrý departamenti dırektorynyń orynbasary Álem Jumabekov portal 1 aqpannan bastap iske qosylatynyn aıtyp otyr. Jaqyn arada dıqan men malshyny jańa platformamen jumys isteýdiń qyr-syryna úıretetin top aýyldarǵa jol tartatyn kórinedi.
– Jańa portaldyń kemshin tustary kóp bolyp tur. Onyń merziminde jumys istep keterine de senim az. Sondyqtan da biz sharýa qojalyqtarynan ótinimderdi 2-3 aı qaǵaz túrinde qabyldaýdy usynar edik. Qoldau.kz jańadan qabyldanǵan jyldary osyndaı tájirıbe bolǵan. Tipti jańa portaldy jetildirý jolynda sharýalarmen aqyldasyp, solardyń usynys-tilekterin de eskergen artyq bolmaıdy. Ázirshe sharýalar úshin nesıeni 6 paıyzben tóleýge múmkindik berip, qalǵanyn portal ashylǵan soń Úkimet esebinen óteýge de bolar edi. Qalaı bolǵanda eldegiler qınalmaıtyn jaǵyn qarastyrǵan jón, – deıdi jergilikti kásipkerler palatasy dırektorynyń orynbasary Gaýhar Eleýsinova.
Aýylda mal baǵyp otyrǵandardyń pikirinshe, nesıeni memleket tarapynan sýbsıdııalaýdy bir júıege túsirý kerek. «Áıteýir amaldap, 22 paıyzben tólermiz. Keıin memleket onyń 16 paıyzyn sýbsıdııalaıdy. Aqshany bir qaltadan alyp, bir qaltaǵa salǵandaı qylmaı, nege birden 6 paıyzben nesıe bermeske?» deıdi Jańaqorǵan aýdanynan kelgen kásipker, «Jer qazyna» JShS dırektory Erlan Mahambet.
Sala mamandary sýbsıdııaǵa qatysty bul sarsań qoldan jasalyp otyrǵan másele ekenin aıtady.
– Jumys istep turǵan platformanyń kúshin joıyp, kúldibadam baǵdarlamany engizý aqylǵa esh syımaıdy. Shyryldap kelgen sharýalarǵa ne aıtarymyzdy da bilmeımiz. Jańa portal aqpannan bastap iske qosylady degenge ılana qoıý qıyn bolyp tur. Bizdiń nesıe seriktestigi arqyly 186 qaryz alýshyǵa 300 mln teńge sýbsıdııa qajet. Eger portal jumysyn bastamasa, fermerler osy aqshany óz qaltasynan tóleýge májbúr bolady, – deıdi «Syrdarııa-1» nesıe seriktestigi» JShS tóraǵasy Almat Abdýllaev.
Nesıe seriktestiginiń basshysy tyǵyryqtan shyǵýdyń joly retinde ótinimderdi ýaqytsha qaǵazben tapsyrýdy usynyp otyr.
Jalpy, sharýaǵa beriletin nesıe paıyzy jyldan-jylǵa aspandap barady. Osydan da kóp kásipker ózinshe amaldaýǵa kóshken. Al sýbsıdııanyń mańaıyndaǵy myna sarsań onsyz da tıimdiligi kúmándi bolyp turǵan nesıege degen eldiń senimine selkeý túsirip tur. «Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń memleket aldyndaǵy mindettememizdi adal oryndap otyrǵan bizge «tájirıbe jasaıtyn qoıan» retinde qaraǵany janymyzǵa batady. Bizge jan-jaqty jetilgen, kedergisi joq qoldaý kerek», deıdi sharýalar.
Qyzylorda