DENSAÝLYQ SAQTAÝǴA SYNDARLY KО́ZQARAS

Keshe Úkimet basshysy Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynda Densaýlyq saqtaý isin damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan “Salamatty Qazaqstan” atty memlekettik baǵdarlamasynyń jobasyn talqylaýǵa arnalǵan respýblıkalyq keńes bolyp ótti. Oǵan ortalyq memlekettik organdardan, elimizdiń barlyq óńirleriniń den­saý­lyq saqtaý basqarmalarynyń basshylary, densaýlyq saqtaý salasynyń ǵalymdary jáne Úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatysty. Keńeste kún tártibindegi másele boıynsha Densaýlyq saqtaý mı­nıs­tri Jaqsylyq Dosqalıev baıandama jasady. Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan memleket­tik baǵdarlamasynyń basty maq­sa­ty el azamattarynyń densaýlyǵyn jaqsartý jáne memleketimizdiń turaqty áleýmettik-demografııalyq damýyn qamtamasyz etý úshin otan­dyq densaýlyq saqtaý salasynyń básekege qabiletti júıesin qalyp­tas­tyrý bolyp tabylady. Baıan­da­mashy atap kórsetkendeı, atalmysh memlekettik baǵdarlamany is júzine asyrý negizgi alty baǵyt boıynsha júr­gizilmek. Atap aıtqanda, aza­mat­tar­dyń densaýlyǵyn qorǵaý máse­leleri boıynsha sektoraralyq jáne vedomstvoaralyq ózara is-qı­myl­darynyń tıimdiligin arttyrý, pro­fı­laktıkalyq is-sharalardy, skrınıngtik zertteýlerdi kúsheıtý, áleýmettik negizde paıda bolatyn keń taraǵan aýrýlardyń dıagnos­tı­kasyn, emdeý jáne saýyqtyrý tásilderin jetildirý, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmetti damy­tý maqsattarynda keshendi sharalar júzege asyrylmaq. Sonymen birge Biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesinde medısınalyq kómek kór­setýdi sapaly ári jedel uıym­das­tyrý, bul salany basqarýdy jáne qarjylandyrýdy jaqsartý, medısınalyq jáne farmasevtıka­lyq bilimdi jetildirý, medısına salasyna ınnovasııalyq tehnolo­gııa­lardy engizý jáne odan ári da­my­tý, halyqtyń dári-dármekke qoljetimdiligin arttyrý jáne onyń sapasyn jaqsartý máseleleri de baǵdarlama aıasynda atqary­latyn negizgi mindetter bolyp tabylady. 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan “Sa­la­matty Qazaqstan” memlekettik baǵ­darlamasyn is júzine asyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 552,3 mıllıard teńge qarjy bólinedi. Bul memlekettik baǵdarlamany tolyq is júzine asyrý barysynda elimizdiń turǵyndary sapaly medı­sınalyq qyzmet túrlerimen qam­ty­lady jáne turǵyndarǵa medısına­lyq qyzmet kórsetý tıimdiligi qam­tamasyz etiledi. Baǵdarlama árbir azamattyń dárigerdi, stasıonardy jáne emhanany erkin tańdaýyna, otbasylyq dáriger men meıirbı­ke­ler­ge keńinen qoljetimdiligin qam­tamasyz etýge tolyq jaǵdaı jasaı­dy. Sondaı-aq júrek, qan tamyr­la­ry syrqattaryna oblys orta­lyq­tarynda operasııa jasaýǵa jáne býyndar men tize býyndaryn pro­tezdeýge múmkindik alady. Áleý­met­tik qyzmetkerler ınstıtýtyn en­gizýdiń arqasynda medısınalyq-áleýmettik problemalardy (taza­lyq, sapaly tamaqtaný, aýrýlardyń aldyn alý) sheshýge basymdyqty nazar aýdarylady. Dári-dármek­terdi jeńildikpen bosatý jáne olardyń sapasyna baqylaýdy kú­sheı­tý júzege asyrylady. Elimiz­diń turǵyndary 100 paıyz qaýipsiz dári-dármekpen qamtamasyz etile­tin bolady. Ulttyq skrınıng baǵdar­lamasy aıasynda qant dıa­beti, qany az jáne isik aýrý­larymen syrqat­ta­natyn adamdar tolyq tegin pro­fılaktıkalyq tekserýden ótkiziletin bolady. Aýyl turǵyn­daryna der kezinde medısınalyq qyzmet kórsetýi­ne múmkindik beretin jedel medısınalyq qurylymdar, sanı­tar­lyq-avıasııa júıesi kúsheı­tiledi. Analardyń bala kútimi úshin alatyn járdem­aqylary ósiriledi. Memlekettik baǵdarlama boı­yn­sha elimizdiń medısına qyzmet­ker­lerine de kóptegen artyqshy­lyq­tar men jeńildikter jasaý sha­ralary belgilengen. Bul rette ju­mys kólemi men sapasyna baıla­nys­ty eńbekaqyny arttyrý, aýyl­ǵa barǵan jas mamandarǵa jeńil­dikter berý, medısına maman­dy­ǵyn tańdaǵan jastarǵa joǵary dárejedegi sapaly medısınalyq bilim berý jáne basqa keshendi sharalar qarastyrylǵan. 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartý jáne me­dı­sınalyq qyzmet kórsetý sapa­syn arttyrý nátıjesinde memleket tıim­dilikke qol jetkiziletin ke­shendi is-sharalardy oılastyrǵan. Baǵdarlama tolyq qýatynda iske asyrylǵan kezde elimizdiń jahan­dyq básekege qabilettilik ındeksi­niń kórsetkishteri artatyn bolady. Azamattarymyzdyń densaýlyq sapasynyń artýyna baılanysty aýrýlardyń túri azaıady, múgedek­tik shekteledi jáne syrqat sal­da­ry­­nan emdeýge jumsalatyn shy­ǵyndar azaıtylyp, azamattardyń mezgilinen buryn qaıtys bolý deńgeıi qysqaryp, osyndaı sebepterge baılanysty qoǵamnyń tikeleı jáne janama zııandaryn azaıtý nátıjesinde Qazaqstannyń ekonomıkasynyń aıtarlyqtaı tıimdilikke jetýi qamtamasyz eti­ledi. Azamattardyń densaýlyǵyn jaqsartý máselelerinde jumys berýshilerdiń, medısına qyzmet­te­rin usynýshylardyń jaýap­kershi­ligi men múddeliligi ońtaılasty­ry­lady. Densaýlyq saqtaý salasyn qarjylandyrýǵa memlekettik jáne jeke menshik qurylymdardyń qarjylaryn tartý, erkin medı­sınalyq saqtandyrý júıesin damytý esebinen qosymsha qarjy tartý qamtamasyz etiledi. Memlekettik baǵdarlama júzege asyryla bastaǵan alǵashqy jyly ambýlatorııalyq-emhanalyq kómek qyzmetin damytýǵa jumsalatyn qarjy da edáýir arttyrylady. Máselen, 2010 jyly bul salaǵa 78,4 mıllıard teńge qarjy bólin­se, 2011 jyly128,3 mıllıard teń­ge qarjy bólý qarastyrylyp otyr. Keńestiń kún tártibine usy­nylǵan baǵdarlamany talqylaýǵa elimizdiń barlyq óńirlerinen kelgen mamandar qatysty. Atap aıt­qanda, Qostanaı oblysy áki­mi­niń orynbasary S.Bekturǵanov, Almaty qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy E.Nu­rym­­betov, Ulttyq medısına as­so­sıasııasynyń prezıdenti A.Sady­qo­va, Taǵam ınstıtýtynyń prezı­denti T.Sharmanov, Almaty №7 klınıkalyq aýrýhanasynyń bas dá­rigeri I.Lı, Dúnıejúzilik den­saýlyq saqtaý uıymynyń ókili Man­fred Hýber jáne basqalar sóı­lep, usynylyp otyrǵan baǵ­darlamany jan-jaqty talqylady. Jaryssózge shyǵyp sóıleýshiler elimizdiń densaýlyq saqtaý sala­syn damytýdyń 2011-2015 jyl­dar­ǵa arnalǵan “Salamatty Qazaq­stan” memlekettik baǵdarlamasy­nyń jobasynda oryn alǵan kem­shilikterdi, áli de jetildirýdi qajet etetin máselelerdi naqty atap kórsetti. Densaýlyq saqtaý qyzmetker­leriniń respýblıkalyq keńesin Premer-Mınıstr Kárim Másimov qorytyndylady. Ol Densaýlyq saqtaý mınıstrligine osy jolǵy talqylaýda aıtylǵan barlyq syn-eskertpelerdi eskere otyryp, jo­ba­ny qaıtadan elekten ótkizip, tolyqtyrýdy tapsyrdy. Ol úshin bir aı ýaqyt berildi. Memlekettik baǵdarlama shilde aıynda Úkimet otyrysynda qaıtadan qaralatyn boldy. Jylqybaı JAǴYPARULY.