Osy kúni janyń jaqsy kitap izdeıdi. Sóredegi saǵynysa kórisetin shyǵarmalar túgesilgen soń jańa bir dúnıege ańsaryń aýady. О́zińdi tolyqqandy baqytty sezinýge sol ǵana jetpeı turǵandaı alasurasyń. Týlap-týlap basylǵan soń sál tereńdeı hám sál muńaıa oılanasyń. Bul oıyńyz qazirgi qazaq prozasyndaǵy tynyshtyqtan bastalyp, dúkendegi syqıǵan shetel ádebıetine baryp tireledi. Álqıssa.
Táýir áńgimeniń sheti kórinse, bir demmen oqyp shyǵýǵa asyǵatyn biz osy, jazýshynyń oı eńbegin bar janymyzben sezine bermeıtin sııaqtymyz. Kirpııazdyǵymyz taǵy bar. Oǵan belgili bir dárejedegi egoızmdi qosyńyz. Ámanda tek klassıka oqyǵymyz keledi. Rahatqa bergisiz lázzatqa bólenip, kórkem shyǵarmadan sumdyq áser alsaq deımiz. Alakóńil kúıimizdi kitaptan taýyp, qushaq aıqasa qaýyshsaq, ǵajap bir sezimge bólengeniń. Kóńildiń jyrtyǵyn jamap, dátke qýat eterlik júrekke jyp-jyly sáýle izdep, úmitiń aqtalsa, qanekı. Adamnyń jan-daýasyn kórkem shyǵarmadan izdep, Jer betindegi barsha lázzat ataýlydan jalyǵyp, baz keship, túbi julma-julma kóńilin súırelep, kitaptyń aldyna kelýi – ishińdi toltyryp, rýhanı baıytatyn ádebıettiń qudireti. Osy qudiretke bas ıgennen bolar, oqyrmannyń talǵamy alasarǵan emes. Álimsaqtan bıik qalpynda. Jazýdyń mashaqatyn túsine almadyń dep olardy taǵy kinálaı almaısyz. Oqyrman klassıka oqyǵysy keledi jáne onysy zańdy. Sodan bolar, aqynnyń bárinen Abaıdy, jazýshynyń deninen Áýezovti izdeımiz. Ara-tura Tolstoıdyń talanty men Dostoevskııdiń darynyn saǵynyp qoıamyz. О́leńdi «taqpaq», aqyndy «aqynsymaq», jazýshyny «qatardaǵy jaýynger» dep keleke etetinimiz de shyn. Sýyq aqylmen qarasaq, jazýdan asqan aýyr qyzmet joq. Jazýdyń bar azabyn tartyp, toqpaǵyn jeıtin jazýshy ǵana. Al ony túsinetin qoǵam bar ma?..
Jazýshy – talant bolǵanda, onyń jazǵany – óner. Jalpylama aıtýdan aýlaqpyz: «shımaılaǵannyń bári shedevr emes» jáne qaǵazǵa túsken «shımaıdyń» bárin shyn talanttyń shyǵarmasy demesimiz taǵy anyq. Desek te osy bir asyl ónerde keýdesine jan bitirip, sóz aıtý, oı qarmap, qııýy kelisken oqıǵa quraý, shyǵarmanyń ón boıynan ómirdi, shynaıy tirshilikti kórsete alý áste qıyn bolsa kerek. Tipti jazýshy emes ózimiz de keıde eshqashan eshteńe jazyp kórmegendeı turalap qalamyz. Jaıshylyqta týǵan oıdy qanyn sorǵalatyp qaǵazǵa túsirý, syzdyqtatyp baıandaý, taǵysyn taǵy syndy jazýdyń myń-san jumysy haqynda týra sózdi kesip aıtyp, ádil baǵasyn berý múmkin emes, oǵan qaýqar da jetpeıdi. Al osy jazýdyń azabyn eshteńede isi joq rahattana oqyp otyrǵan jan qaıdan túsinsin.
Qasıetti jazý paıda bolǵaly ádebıettiń áıdik taqtasyna qanshama myń-mıllıon qalamgerdiń izi tústi. Bári shama-sharqynsha, qadarı-halinshe jazyp baqty. О́kinishtisi sol, bálkim ádili bolar, ýaqyt súzgisinen «jaza alamyn» degenniń bári ótken joq. Kim qaı ǵasyrda ómir súrdi – sol dáýirdiń jylnamasynda qalyp qoıdy. Arasynda shyn talanty da, kem talanty da bar. Ýaqytqa aıtar ýájimiz bolǵanymen, sózimiz qazaqtyń qalyń saharasyna sińip keterin bilgen soń, ishten tynamyz.
Sóz ónerine ımene kirip, talaby men talantyn toǵystyryp, jazýǵa bar qyzyq ómirin sarqyǵan, «ardyń isine» balaǵan mehnatty jumysyn ar sotyna salyp, jazýyna adal jazýshy bolyp ómir súrý – jankeshtilik. Taǵdyr táleıi jazýǵa buıyrtqan soń, qashyp ketýim joq. Kórkem sózge degen ystyq peıil, baǵytsyz úmit jazýǵa otyrǵyzady. Mine, osy sátten jazýshylyqtyń tátti azabyna engen qalamger óziniń ádebıet jasap júrgenin de baıqamaıdy. Oıy men oıy talasyp, birin-biri tópelep, shyǵarǵa sańylaý tappaı, ne qaǵazǵa túspeı, ne sanadan joǵalmaı jazýshyny sarsańǵa salǵan jazý da bir qııamet. Osyndaıda jazýshynyń eńbegi eńbek-aq deısiń. Mehnaty aýyr oı eńbeginen týǵan jaqsy shyǵarmanyń elenbeýi, tipti oqylmaýy, avtory sýretker bola tura beımálim kúıde qala berýi úlken qasiret. Eńbegiń esh bolyp, túý júrek túkpirinen tolqyp, tolǵatyp shyqqan shyǵarmań topyraqqa quıǵan sýdaı sińip kete barady. Ádebıette ádilettiliktiń ámanda bolatynyna osy sátte kúmándanasyń. Sanada beımaza bir saýal týady: ulardaı shýlaǵan oıyn tún kúzetip, kún túzetken qalamger eńbeginiń oqyrman aldynda eshteńege tatymaı qalýynyń obaly kimge?.. Al bizdiń sonda da klassıka oqyǵymyz keledi.