Sol kezdesýde aıtylǵan áserli de aýyr, muńdy da maǵynaly, ómirsheń de ónegeli áńgimeler áli kúnge deıin oıymnan keter emes. Kóktemniń alǵashqy habarshysyndaı, tońy jibip úlgermegen qara jerdi jaryp shyǵatyn báısheshek gúlin qyzyqtaǵan, kóktemi erte shyǵatyn bizdiń ólkeniń boıjetkenderin kórip te sol kezdesý eske túsken-di. Taǵdyry talaıly jas jazýshy týyndysyn nege «Báısheshek» dep atady degen suraq ta maza bermegen.
On jasynda sırek kezdesetin qaterli dertke ushyrap, ómirge degen qushtarlyǵy men sarqylmas erik-jigeriniń arqasynda dertti jeńip shyqqan Jámıla Bahtııarqyzymen bolǵan kezdesýden alǵan áserimizdi aıtyp jetkizý qıyn. Al shyǵarmasyn oqyp otyryp keıipkeri – qarshadaı qyzdyń shydamdylyǵyna tańǵalasyz, ózine degen senimine súısinesiz, birde onymen birge muńǵa batasyz, ol muńnan da keıipkerdiń ózi alyp shyǵady. «Ákeshim, anashym, nege men? Ne úshin?.. Qarańǵylyq. Jalǵyzbyn. Jadymda saqtalǵany osy ǵana. Biraz ýaqyt ótip, qaıta oıandym. О́zime belgisiz, qarańǵy, jat álemde oıandym. Sol álemniń keńistiginde samǵadym. Boıymdy baýraǵan álsizdik, janymdy ashytqan dert bir sátte ǵaıyp boldy. Ol álemde meni eshkim kórmeıtin, al men barlyǵyn kórdim. Úzilgen úmitterdiń, izgi tilekterdiń, ańqaý júrekterdiń arasynda qalyqtaı ushtym. Essiz jatqan adamdardyń júrek únin tyńdadym. Aq júrekter: «О́mir súrgim keledi» dep baıaý bolsa da, úzilissiz soqty. Bul jer – jansaqtaý bólimi edi», deıdi ómir men ólimniń arasynda jatqan Jámıla.
Iá, Jámılanyń «Báısheshek» atty týyndysy osylaı bastalady. Ákesi Bahtııardyń aıtýynsha, o basta Jámıla óz ómirin órnektep jazýdy maqsat etpegen. Adam aǵzasyndaǵy búkil bulshyq etterdiń saldanýyna soqtyratyn «mıastenııa» degen óte sırek kezdesetin nevralgııalyq aýrýǵa shaldyqqan qyz dert saldarynan tura almaı, júre almaı, sóıleı almaı qalǵan kezinde aınalasyndaǵylarmen qaǵazǵa jazyp sóılesetin bolǵan. Sóıtip, kúndelik jazýdy ádetke aınaldyrypty. «Onda úlken synaqtan ótkizgen Jaratqan Iemizge, aınalasynda quraqtaı ushyp qyzmet etken ata-anasy men týystaryna, aq halatty abzal jandarǵa alǵys aıtady. Atasy men ájesiniń týǵan kúni qarsańynda jaqyndaryna tosynsyı jasaǵysy kelip, estelikteri boıynsha daıyndaǵan qoljazbasyn jiberipti. Bul bizge shynymen tosynsyı boldy!», deıdi Bahtııar Áltaıuly. Jas qalamger Jámıla Baqtııarqyzy «Báısheshek» týyndysy arqyly Jaratýshyǵa áke-sheshesiniń, týystarynyń júzine qýanysh shýaǵyn syılady, alǵysyn bildirdi. Al taǵdyr synaǵymen kúresýge jetelegen bula kúsh – senim boldy. «Jámılanyń basynan ótken qıly taǵdyryn baıandaıtyn bul kitap meni birden baýrady. Jata-jastana oqydym. Osylaısha, qalamger qyzdyń qarym-qabiletin moıyndadym. Qazirgi qoǵamda kóp áke balalary aýyr dertpen aýyryp qalsa, anasynan kórip, otbasyn tastap ketip jatady. Sondaı kezde búkil qıyndyq ananyń ıyǵyna túsedi. Osyndaı aýyrtpalyqty qaıyspaı kóterip júrgen batyr analarymyz búgingi qoǵamda qanshama. Al Baqtııar kerisinshe, árdaıym qyzynyń qasynan tabyldy. Janyna jebeý boldy. Qyzyn dertti jeńip shyǵýǵa jigerlendirdi. Alla Taǵala eshkimdi balamen synamasyn, áke-shesheniń kóziniń qarasy men aǵyndaı balapandary aman bolsyn», deıdi elimizge belgili jazýshy-jýrnalıst Kúlııa Aıdarbekova.
Kúndelik retinde taǵdyrynyń jelisinde jazylǵan kitapty Jámıla QazMÝ-da oqyp júrgende osydan 3-4 jyl buryn bastapty. Alaıda pandemııa kezinde qalamyn qańtara turýyna týra kelgen. Keıin qaıta qolǵa alyp, jazýǵa kirisedi. «Bul kitap qıyndyqty asqan sabyrmen ótkizgen jap-jas jannyń júrek lúpilinen kelgen ımanı habar. «Báısheshek» – taǵdyr týraly jazylǵan kitap» dep baǵa beripti belgili jazýshy Áshirbek Kópish kitaptyń alǵy sózinde. Hıkaıattyń bas keıipkeri Jámılanyń ózi. Iаǵnı oqıǵa qarshadaıynan kúrdeli keselge dýshar bolǵan óziniń atynan baıandalady. Kitap betin paraqtaǵan saıyn syrqatynyń tezirek jeńildep, aıyqqanyn qalap, tileýles bolyp otyrasyz. Dertti jeńgenin bilip qýanyshtan janyńyz masaırap, kitap keıipkeri aıryqsha jaqsy kóretin báısheshekke toly keń dalanyń saf aýasymen tynystaǵandaı áserde bolasyz. Avtor shyǵarmasynda senim men tazalyqtyń, jaqsylyq pen úmittiń belgisindeı báısheshek gúliniń paıda bolý tarıhyna tán ádemi ańyzdy tilge tıek etedi. Budan keıin on jyl boıy basynan ótkergen uıqysyz-kúlkisiz, azapty kúnderi baıandalǵanda janyńyzdy sala járdemdeskińiz keledi. Avtormen birge aýyr halde jatqan adam úshin ýaqyttyń tym baıaý jyljıtynyn sezinip, «oılanyp ta, jylap ta, kúrsinip te, tipti kúlip te úlgeresiń». «Oıym shatasyp ketti. Iá, mektep baıaǵyda umytylǵan áńgime. Qazir maǵan bir kúndik ómirden artyq esh nárseniń de keregi joq. О́lim jaıly oılaǵym kelmese de, oılaımyn» degen baıandaýǵa jetkende tipten degbirińiz kete bastaıdy. Alladan amandyǵyn surap, jaman oıdan tez aryltýyn ótinesiz. Degenmen ómirge degen qushtarlyǵyn bilip, sabyrǵa kelesiz. «Senim, úmit degen úkilengen sezimder bizdi alǵa qaraı jeteleıdi. Al eseıe kele olardan alystap ketemiz. Men aýrýyma jeńil qaradym, ony qabyldadym, jaqsy kórdim jáne kúrestim. Osydan bolar, kishkentaı bóbekter men jastar úlkenderge qaraǵanda dertti tezirek jeńedi. Sebebi biz bala jasta janymyz qınalsa da ýaıymǵa salynbaımyz», deıdi avtor. Kitabynda óziniń qasynda kúndiz-túni quraq ushyp, sharq urǵan ákesi Baqtııar Áltaıuly men anasy Ǵalııa Ábilázisqyzy týraly tebirene, zor súıispenshilik, erekshe qurmetpen jazady. «Men sóıleı almaımyn, oıymdy ne janarymmen, ne qara qalamnyń ushymen bildiremin. Qolymda kishkentaı jasyl bloknot bolatyn, anama: «Jaqsy, mam. Tamaq ishtim. Sizder qalaısyzdar?» dep jazdym» deıdi bul sát týraly. Iаǵnı aýrýdyń janyna batqanyn aıtyp anasynyń qasiretin tereńdetkisi kelmeıdi. Al ákesi týraly júrek tolqynysynda: «Maǵan násip bolǵan ómirdegi eń bir úlken baq – áke mahabbaty. Mundaı sezimdi eshkimnen kórgen emespin. Aramyzda on segiz myń ǵalamǵa syımaıtyn úlken baılanys bar, ákem bul tylsymdy mahabbat dep ataıdy. Meni erkeletkenine, sheksiz súıgenine, mańdaıymnan ıiskegenine, kún saıyn aıtýdan jalyqpaıtyn tátti sózderine qanyp óstim. Áli kúnge deıin shashymdy keptirip beretin de, keıde ádemi áńgimesimen uıyqtatatyn da, aıaǵymdy ýqalap, hanshaıymǵa balap, maǵan qyzmet etetin de osy kisi. Álemdegi barlyq áke meniń ákemdeı bolsa – qoǵamdaǵy áıelderge túsetin salmaq ta, kemsitý de, basqa ádiletsizdikter men jat qylyqtar da joıylyp keter me edi?», deıdi. Iá, bul jalǵanda bala úshin eń qymbat jan da – ana men áke! Qyzy osylaı erekshe baǵalaǵan ákesi – Baqtııar О́nerbaev Almaty oblysy ákiminiń orynbasary, Tekeli qalasynyń ákimi sııaqty abyroıly qyzmetter atqarǵan. Qazir Shymkent qalalyq eńbek jáne áleýmettik qorǵaý departamentiniń basshysy. Asa aýyr syrqatpen on jyl boıy alysa júrip, sondaı qıyn haline qaramastan mektepti úzdik bitirýi, ózi qalaǵan jýrnalıstıka fakýltetine oqýǵa túsýi oqyrmannyń Jámılaǵa degen qurmetin eseleı túsedi. «Sen endi tolyq jazyldyń!» degen sózdi estigen túni kóz ile almaı, tań atqansha sájdeden bas kótermeı, duǵada otyrady. Osylaısha, Jaratqan Iesine, ata-anasyna, týystaryna degen sheksiz alǵysyn bildiredi.
Kúres, Senim jáne Jeńis degen úsh taraýdan turatyn «Báısheshek» túpnusqadan orys jáne ózbek tilderine aýdarylypty. Endi qyrǵyz, túrik, aǵylshyn, ıspan tilderine aýdarylyp jatyr eken. Jýyrda Jámıla Bahtııarqyzy áleýmettik jelidegi paraqshasynda: «Alla qalasa, kóktemniń shýaqty kúninde basymyz aman, baýyrymyz bútin «Qarlyǵash» atty jańa kitaptyń tanystyrylymynda kezdesemiz» depti. Atalǵan týyndysynyń tusaýkeserin ózi erekshe jaqsy kóretin, on bala ósirip-tárbıelegen ájesi Janat pen nemeresiniń osy kúngi qýanyshtaryna ortaqtasa almaıtyn marqum Áltaı atasynyń týǵan kúnine oraı ótkizbek. «Báısheshekti» bir demmen oqyp shyqqan oqyrmandary endi «Qarlyǵashty» kútýde.
Túrkistan oblysy