Ortalyq saılaý komıssııasynyń óńirlerdegi ınspeksııalyq saparlary bul joly Aqtóbe jáne Qostanaı oblystarynda jalǵasty. Komıssııa músheleri Konstantın Petrov pen Sábıla Mustafına aımaqtarǵa sapar aıasynda Parlament Májilisi men máslıhattar depýtattarynyń kezekten tys saılaýyn ázirleý men ótkizý máseleleri boıynsha kóshpeli semınar-keńester ótkizip, saıası naýqanǵa daıyndyqtyń eń basty alǵysharty – aqparattandyrý jáne qoljetimdilik ekenin atap ótti.
Is-sharalarǵa jergilikti atqarýshy organdardyń ókilderi, oblystyq prokýratýralardyń qyzmetkerleri, aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń músheleri, kandıdattardyń saılaýaldy shtabtarynyń ókilderi, halyqaralyq baıqaýshylar men BAQ ókilderi qatysty.
Ortalyq saılaý komıssııasynyń músheleri saılaý zańnamasynyń barlyq jańalyǵyn jáne saılaý aldyndaǵy úgitti qarjylandyrý máselelerin túsindirdi, sondaı-aq 29 birmandattyq okrýg boıynsha Májilis depýtattyǵyna kandıdattardy tirkeý boıynsha qorytyndylardy jetkizdi.
Keńeste sóz alǵan Aqtóbe oblysy ákimi apparaty basshysynyń orynbasary Dáýletııar Toǵyzbaev óńirde saılaýshylardyń tolyq ózekti tizimderin qalyptastyrý boıynsha jumystar júrgizilgenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, oblys boıynsha 562 590 saılaýshy bar.
«Saılaý naýqany týraly óńir turǵyndaryn jan-jaqty aqparattandyrý maqsatynda 14 Call-ortalyq jumys isteıdi, saılaýshylar tiziminde ózin tekserý úshin telegramm-bot ta iske qosyldy. Sondaı-aq Aqtóbe qalasy boıynsha turaqty tirkeýi joq azamattardy tirkeý úshin 5 onlaın-servıs iske qosyldy. Saılaý kúni azamattardy tirkeý ornyn naqtylaý úshin 208 onlaın-servıs jumys isteıdi», dedi D.Toǵyzbaev.
Kandıdattardyń úgittik baspa materıaldaryn ornalastyrýǵa 331 oryn (stend) jáne kandıdattardyń saılaýshylarmen kezdesýine 210 úı-jaı aıqyndalyp, oblys boıynsha 371 aqparattyq banner ornalastyrylǵan. D.Toǵyzbaevtyń málimdeýinshe, óńirdegi barlyq 525 saılaý ýchaskesi materıaldyq-tehnıkalyq jaǵynan tolyq jabdyqtalǵan. Ol sondaı-aq múgedektigi bar adamdar úshin saılaý ýchaskelerinde qajetti jaǵdaılar jasaý maqsatynda qajetti jumys júrgizilip jatqanyn habarlady.
Aıta keteıik, búgingi tańda oblysta saılaý quqyǵy bar 1826 múmkindigi shekteýli adam, onyń ishinde estý qabileti buzylǵan – 551, kórý qabileti buzylǵan – 519, kreslo-arbalardy paıdalanatyn 756 adam bar. Osyǵan oraı qazirgi ýaqytta 481 ýchaske pandýstarmen qamtamasyz etilgen, 44 ýchaskede kireberis esikteri tabaldyryqsyz. Sondaı-aq 446 saılaý ýchaskesinde kireberiste taktıldi kórsetkishter, 511 saılaý ýchaskesinde múgedektigi bar azamattarǵa arnalǵan buryshtar jáne daýys berýge arnalǵan kabınalar ornatylǵan. Saılaý kúni ym tiliniń 19 mamany men «Invataksı» 37 avtokóliginiń qyzmeti uıymdastyrylady.
Dál osyndaı jumystar Qostanaı oblysynda da júrgizilip jatyr. Oblys ákimi apparatynyń basshysy Murat Sándibaevtyń habarlaýynsha, oblys boıynsha saılaýshylar tizimine 554 655 saılaýshy engizilgen.
«О́ńirde azamattardy aqparattandyrýdy arttyrýǵa erekshe nazar aýdaryldy. Saılaý taǵaıyndalǵan sátten bastap barlyq qala men aýdandarda Call-ortalyqtar jumys isteıdi. Oblys deńgeıinde «1315» qysqa nómiri bar Call-ortalyq uıymdastyrylyp, 1 naýryzdan bastap táýlik boıy jumys rejimine aýystyryldy. Sonymen qatar ákimdikterdiń barlyq saıtynda saılaý ýchaskesin izdeý boıynsha onlaın-servıster, óz saılaý ýchaskesin izdeý úshin telegramm-bot iske qosyldy», dedi M.Sándibaev.
Oblys ákimi apparatynyń basshysynyń aıtýynsha, bul qyzmetter saılaýshylarǵa yńǵaıly bolý úshin saılaý okrýgteri, sondaı-aq kandıdattar týraly málimetterdi qamtıdy.
«Múgedektigi bar adamdar úshin múmkindikterdi qamtamasyz etý jónindegi jumysqa erekshe nazar aýdarylyp otyr. Oblysta múgedektigi bar barlyǵy 1736 saılaýshy, onyń ishinde kórý qabileti tolyq joǵalǵan – 496, estý jáne sóıleý qabileti tolyq joǵalǵan – 370, kreslo-arbalardy paıdalanatyn 870 adam bar. Barlyq ýchaske olardyń daýys berýi úshin jaǵdaılarmen qamtamasyz etilgen. Atap aıtar bolsaq, taktıldi kórsetkishter, daýys berýge arnalǵan kabınalar, múgedektigi bar azamattarǵa arnalǵan buryshtar jabdyqtalǵan, onda múgedektigi bar azamattarǵa beıimdelgen formatta saılaý týraly materıaldary ornalastyrylǵan kompıýter, qulaqqaptar, lýpa, Braıl shrıftimen oryndalǵan saılaý týraly aqparaty bar arnaıy papka bar.
Saılaý ótetin kúni ym tiliniń 19 mamany tartylady. Árbir saılaý ýchaskesinde saılaý komıssııasyna ótinish bergen adamdarǵa ýrnalardy úıge jetkizý jumystary da uıymdastyrylmaq», dedi ol.
Taǵy bir aıta ketetin jaıt, saılaý kúni oblystyń tórt óńirinde – Qostanaı jáne Rýdnyı qalalary, Qostanaı jáne Beıimbet Maılın aýdandarynda «Invataksı» qyzmet kórsetedi.
О́ńirlerde uıymdastyrylǵan semınar-keńester barysynda oblystyq prokýratýralardyń ókilderi sóz sóılep, saılaý naýqanynyń barlyq kezeńderinde zańdylyqtyń saqtalýyn qadaǵalaýdy qamtamasyz etý týraly habardar etti.
Semınar-keńesterdiń ekinshi bóliminde aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń músheleri úshin naqty keıster negizinde iskerlik oıyn túrinde trenıngter ótkizildi. Oıyn barysynda saılaý komıssııalarynyń músheleri daýys berýdiń barlyq barysyn qamtıtyn ýchaskelerde daýys berý úderisin kórsetti. Olar ýchaskelik saılaý komıssııalarynyń daýys berý kúni qalaı jumys isteıtinin, sonyń ishinde ýchaskelerdi ashý, bıýlletender berý, daýys berýdi uıymdastyrý, baıqaýshylardy tirkeý, esepten shyǵarý kýálikteri boıynsha daýys berý, daýystardy sanaý jáne ýchaskeler boıynsha nátıjeler shyǵarý úderisin kórsetti.
Semınar-keńes sońynda Ortalyq saılaý komıssııasynyń músheleri aýmaqtyq saılaý komıssııalary músheleriniń suraqtaryna jaýap berdi.