Áne-mine degenshe álemdi gúlge bólegen áıelder merekesi de óte shyqty. «Al endi búkil jyl boıy, kelesi 8 naýryzǵa deıin kúnde Ákeler kúni bolady ǵoı, ıá?» deıdi úıdegiler qaljyńdap. Qarap otyrsaq, aqıqatynda solaı emes pe?!
Merekede aldymen anasyn, odan keıin aıaýly jary men qyzdaryn qadirleı bilgen, otbasynda óziniń de qadiri bar er-azamattyń ómiri – kúnde mereke. Biraq balalarymnyń «Endi kúnde Ákeler kúni ǵoı» degen sózi oılantyp tastady. Áke, ákeniń kúni, ákeniń orny, ákeniń tárbıesi, eń sońynda ákeniń bedeli... Aqıqatyna kelsek, ákeniń róli adamǵa kúnde kerek. Tańnyń ózi de ákeni jumysqa shyǵaryp salýdan bastalmaı ma? Aıtpaǵymyz da sol, ákeler de osynshama amanat, jaýapkershilik pen qurmetke laıyqty bolýǵa tıis.
Áke degen aldymen bala tárbıesinde, mektepte kerek eken. Mektep demekshi, máselen, mektepterde ata-analar jınalysy bolady. Sol jıyndarǵa eki áke qatyssa da, mysy basa ma, ár nársege shý shyǵaryp otyratyn adýyn áıelderdiń ózi arbıǵan aıaqtaryn ádemilep jınap, syzyla qalatyny bar. Birde Samat Súleı atty zamandasymyz áleýmettik jelide oılantatyn sóz jazdy.
«Ákelerge úndeý» desem, tym qatty ketem be? Birneshe jyl buryn ulym Aqtaýdaǵy gımnazııada ótetin otbasylyq jarysqa qatysýymdy ótindi. Ýaqyttyń ózimizge baǵynbaıtyn kezi. Qıyn bolsa da, bala kóńilin qaldyrmaı, qatysamyn dedim. Dál jarys bolatyn kúni jumys qabattasty. «Álı, mensiz qatysa berseńder», dep tamyryn basyp kórgen edim, balamnyń «bastyǵyńyzǵa aıtsańyzshy» dep eńsesi túsip, kóńil kúıi buzyldy. Bastyqqa uldyń amanatyn jetkizip, jaǵdaıdy túsindirdim. Sol kezdegi Mańǵystaý oblysynyń ákimi Eraly Luqpanuly: «Durys, bar, balany qoldaý kerek», dep issapar ýaqytyn 3 saǵatqa jyljytty. Jarys ótetin zalǵa kirsem, kileń áıelder qarsy aldy. Buryshta ózin yńǵaısyz sezinip bir áke tur. Eki-úsh oqýshy júr sheshelerinen surap «Ákem qaıda, kele me?» dep. Saıysqa on shaqty otbasy qatysady eken. Álgi jalǵyz ákeniń ózi de eki oıly bolyp, «Qurysyn, uıat eken, ketip qalam ba?» dep zorǵa tur. Ketpedi, qatysty. Sóıtken ákeniń otbasy úshinshi oryn alyp, qyzy máz-meıram, shyn baqytqa bólendi. Sózimde turǵanym úshin bizdiń uldyń da qýanyshynda shek joq.
Mekteptegi taǵy bir jaǵdaı. Jyl basynda Tarazdaǵy Jambyl gımnazııasynda «Ákeler keńesi» quryldy. Jaqsy bastama, unady. Jaqynda jınalysyna qatysyp, áke men bala baılanysy, tártibi baǵytynda jospar quryldy. Jınalysta baıqaǵanym, kóbimiz balanyń bilimimen qatar tárbıesin de mektepke, muǵalimniń moınyna artyp qoıamyz. Al, shyn máninde, bala alǵan bilimin úıge, tárbıesin mektepke aparady. Úıdegi úlkenderden alǵan jaqsy da jaman qasıetin óz ortasynda qaıtalaıdy. Baqylamasań, taǵy bir qatygezdiktiń saǵasy ınternette jatyr. Ata-anasy sypaıy bolǵanymen, balanyń telefony jamandyqqa tunyp tursa, ol da qaýip. Keshegi muǵalim men oqýshynyń oqıǵasy osynyń naq kórinisi sııaqty».
Osy bir qysqa ǵana jazba shyndyq pen ómirdiń óz sýretine tunyp turǵan joq pa?! Máselen, jýyrda áriptesimiz Ularbek Dáleıuly «Ata-analar jınalysyna ákeler nege az keledi nemese kelmeıdi?» degen saýal tastady
«Osy suraq mıymdy shyrmap aldy. Keshtetip ata-analar jınalysyna barǵanmyn. «Qalyń aqqýdyń ishinde jalǵyz búrkit» bolyp taǵy men júremin. О́zge ákelerge bala, onyń tárbıesi kerek emes sııaqty. Sóıtip júrip baladan irilikti, kisilik qasıetti, úlken azamat bolýdy talap etemiz. Apaı bizge «Bala kúni oqyǵan kitaptaryńyz ben kórgen kınolaryńyzdan kimdi úlgi tutyp, eliktep óstińizder? Sony sýretke salyp, beınelep berińizder», dedi. Árıne, hanymdar tarapy balalyq shaǵynda kórgen orys mýltıkteriniń keıipkerlerin salyp jatty. «Balapan uıada ne kórse, ushqanda sony iledi» degen. Bul – kezindegi ala-qula ıdeologııanyń sanaǵa sińirgen jemisi. Meniń salǵan sýretimdi kórip, bálkim eskishil, bálkim «Sanasy qalypty rıtmmen damymaı qalǵan bireý eken» dep oılaǵandar bolǵanyna kúmánim joq. Paraqty apaı qyzyǵyp, surap alyp qaldy. Meni bir kásipqoı sýretshideı: «Qap, úlkendeý salý kerek edi», dep qoıady. Qysqa qaıyra salaıyn, búgin balańyz qalaı tárbıe alsa, erteń sonyń jemisin kóresiz. Ultty túzeý úshin otbasyndaǵy tárbıeni retteý kerek. Syrttan bireý kelip, bizge jumaq soǵyp bermeıdi».
Iá, áıelder merekesi de aıaqtaldy. Osy joldarda sanaly túrde sózdi ákelerge berip otyrmyz. Bul er-azamattardan, osyndaı ákelerden asyryp ne aıta alamyz?