Bıyldan bastap elimizde sheteldik tirkeýdegi kólikterdi zańdastyrý rásimi júrip jatqany belgili. Memleket usynyp otyrǵan aıryqsha jeńildikke 2022 jyldyń 1 qyrkúıegine deıin el aýmaǵyna kirgizilgen kólik quraldary ıe bolady. Jaqynda Ákimshilik polısııa komıteti 2022 jylǵy 1 qyrkúıekke deıin Qazaqstanǵa kelgen sheteldik kólikterdi zańdastyrý týraly qaýlyǵa ózgeris engizýdi usyndy. Ol boıynsha tehnıkalyq pasporty men kólik quralynyń pasporty joq kólikter de zańdastyrylýǵa jatýy múmkin. Qaýly mátini Ashyq úkimet portalynda jarııalanǵan.
Qaýlyny talqylaý merzimi naýryzdyń 24-ine deıin. Onda tehnıkalyq pasporty joq kólik quralyn elge alyp kelgen jeke tulǵanyń óndirýshilerdiń (ımporttaýshylardyń) keńeıtilgen mindettemesinen bosatylatyny aıtylǵan. Qazirgi ýaqytta sheteldik kólikti zańdastyrý úshin jeke basyn kýálandyratyn qujat, avtokóliktiń pasporty nemese ony tirkeý týraly kýálik, sondaı-aq menshik quqyǵyn rastaıtyn qujat talap etiledi. Al jańa ózgeris boıynsha tek kólik pen tirkeý týraly kýálikti ǵana qabyldaý (bolǵan jaǵdaıda) qarastyrylyp otyr.
Bul tirkeý qujattary joǵalǵan jaǵdaıda avtokólikti zańdastyrý prosedýrasyn jeńildetý úshin qajet.
Sonymen qatar avtorlar «konstrýktorlyq» dep atalatyn mashınalarǵa jáne qosalqy bólshekter dep ákelinetin tehnıkaǵa qatysty ózgerister daıyndaǵan. Kólik quralynyń kedendik resimdeýden ótkeni týraly málimetter bolmaǵan jáne ol izdelmegen jaǵdaıda bastapqy memlekettik tirkeý úshin alym mólsherlemesin qoldanýǵa múmkindik beriledi. Ondaı kólikter tek Qazaqstan aýmaǵynda ǵana paıdalanýǵa beriletini jáne olardyń menshik ıesiniń ózgerýine jol berilmeıtini basa aıtyldy. Mundaı kólik quralynyń tirkeý kýáliginde tıisti jazba bolady.
Eske salaıyq, elimizde sheteldik tirkeýdegi kólikterdi zańdastyrý bıyl 23 qańtarda bastaldy. Zańdastyrylatyn avtokólikter izdeýde joq, basqa memlekette burynǵy tirkelgen jeri boıynsha memlekettik esepten shyǵarylǵan, kedendik tazartýdan ótken bolýǵa tıis (bul talap alynyp tastalýy múmkin).
Kólikti zańdastyrý týraly ótinish qabyldanǵannan keıin kólik ıesi bastapqy tirkeý alymy retinde 200 000 teńge, tehpasport úshin memlekettik baj salyǵyn – 4313 teńge, memlekettik nómir úshin baj salyǵyn – 9660 teńge tóleıdi. Tirkeletin mashına úshin ýtıl alymyn tóleýdiń qajeti joq. EEO elderinen kelgen kólikti kedendik tazartýdan ótkizedi, al qyrǵyzstandyq tehnıkany kedendik salyq aıyrmasyn tólegennen keıin ǵana bizdiń elde tirkeýge bolady. Onyń somasyn kez kelgen mamandandyrylǵan HQKO-daǵy Memlekettik tirkeý komıtetiniń mamany eseptep beredi.
Sondaı-aq kólikti qashyqtan esepten shyǵarý múmkin emes. Bul týraly biraz ýaqyt buryn Ákimshilik polısııa komıteti basshysynyń mindetin atqarýshy Qaısar Sultanbaev aıtqan bolatyn. Onyń sózinshe, Qyrǵyzstan men Armenııanyń resmı organdary avtokólikti qashyqtan esepten shyǵarýdan bas tartqan.
Ishki ister mınıstrligi sheteldik avtomobıldiń el aýmaǵyna qashan kirgenin shekarashylar men keden qyzmetiniń bazasynan biletinin atap ótti. Derekter bazasynda mashına nómiri men VIN-kody saqtalady. Bul úderis tolyqtaı avtomatty jumys isteıdi. Avtokólik kelgen ýaqyt týraly naqty málimet bolmasa, mindetti saqtandyrý polısi resimdelgen ýaqyt qaralady.
Zańdastyrý úderis aıaqtalǵan soń avtomobıl jergilikti nómir taǵady, mundaı mashınany ıesi esh kedergisiz paıdalana alady.
Avtokólik zańdastyrý 2023 jylǵy 1 shildege deıin jalǵasady.