Saılaý: ashyqtyq pen demokratııalyq ustanym

Dástúrli brıfıngti alǵysózimen ashqan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko aldaǵy Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattarǵa saı­laý elimizdiń qazirgi tarıhyndaǵy eń óz­germeli kezeńderdiń birin belgileıtin ma­ńyzdy oqıǵa ekenin atap ótti. «Aldaǵy saı­laý demokratııa jolynda taǵy bir qa­dam bolatyny sózsiz. Elimizde ótken jyly bolǵan saılaý men reformalardyń sanyna súıene otyryp, Qazaqstan, shyn máninde, jańa memleketke aınaldy», dedi ol.

«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ishki jáne syrtqy syn-qaterlerge qaramastan «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasyna adal ekendiginiń aıqyn kórinisi bolyp tabylatyn reformalardy iske asyryp keledi. Osylaısha, Prezıdent úzdiksiz progress pen oń ózgeristerdi qamtamasyz etýge nıetti, oǵan onyń ótken jyly bastalǵan reformalardyń búkil kesheni dálel bola alady», dedi dıplomat.

Brıfıngte Ortalyq saılaý komıssııa­sy­nyń tóraǵasy Nurlan Ábdirov saılaýǵa da­ıyn­dyq barysyna keńinen toqtalyp, ne­giz­gi rá­simdik aspektiler týraly aıtyp berdi.

«Bul saılaý naýqany sońǵy 10 aıda tórtinshi saıası doda bolyp sanalady. Biz Konstıtýsııaǵa, Qazaqstan Prezıdentin, sondaı-aq Parlament Senatynyń depýtattaryn saılaýǵa tolyqtyrýlar men ózgerister engizý boıynsha jalpyulttyq referendým ótkizdik. Ortalyq saılaý komıssııasynyń barlyq kúsh-jigeri elimizde ádil, shynaıy jáne erkin saılaý ótkizýge baǵyttalǵan», dep atap ótti Ortsaılaýkom basshysy Nurlan Ábdirov.

Komıssııa tóraǵasy 19 qańtarǵa taǵaıyn­dalǵan Parlament Májilisi depý­tat­tarynyń kezekten tys saılaýy resmı túrde kezekten tys bolǵanymen, Memleket basshysynyń 2022 jylǵy qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda usynǵan saılaý naýqandarynyń kestesine sáıkes ótkiziletinin atap ótti.

Ol sondaı-aq osy saılaý naýqany jańa saılaý erejeleri men normalary boıynsha júrgizilip jatqanyn atap, dıpkorpýsty saılaý zańnamasyndaǵy eleýli ózgerister týraly habardar etti. Onyń ishinde Par­lament Májilisi jáne máslıhattar depý­tat­taryn saılaý kezinde jańa pro­porsıonaldyq-majorıtarlyq modelge kóshkenimizdi, Parlament Májilisinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Máji­listegi kvotasynyń joıylǵanyn, sondaı-aq aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń jumysy kásibı negizge aýystyrylǵanyn atap ótti.

«Qazaqstan turaqty saılaý dáýirine enip jatyr. Osyǵan oraı aýmaqtyq saılaý komıssııalary músheleriniń kásibılenýi sııaq­ty jańashyldyqtyń mańyzy zor eke­nine erekshe toqtalǵym keledi. Sol sebep­ti de saılaý komıssııalarynyń múshe­lerin jáne saılaý úderisiniń barlyq qatysýshysyn oqytý máselesine kóp kóńil bólinedi. Osy maqsatta OSK óńirlerde oqytý semınarlaryn uıymdastyrdy. Aýmaqtyq, okrýgtik jáne ýchaskelik komıssııalardan basqa, saıası partııalardyń, BAQ, ÚEU, jastar, múgedektigi bar adamdar men Call-ortalyqtar qyzmetkerleriniń ókilderi de oqytýdan ótedi», dep málimdedi N.Ábdirov.

Ortsaılaýkom tóraǵasynyń habarlaýynsha, OSK 18 aqpanda saǵat 18.00-de elimizdegi barlyq 7 saıası partııanyń Parlament Májilisine kandıdattarynyń partııalyq tizimderin tirkegen. Oǵan 281 kandıdat engizilip otyr. Onyń ishinde 107-si áıelder, jas­tar jáne múgedektigi bar adamdar, olar zańnamaǵa sáıkes keminde 30 paıyzdy quraýǵa tıis.

Nurlan Ábdirov birmandattyq okrýgter boıynsha Parlament Májilisine 13 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha 385 kandıdat tirkelgenin habarlaı otyryp, kandıdattardy tirkeý qorytyndylary týraly dıplomattardy habardar etti. Eń úlken básekelestik Astana jáne Almaty saılaý okrýgterinde baıqaldy. Bul aımaqtarda bir mandatqa 38 jáne 40, sondaı-aq 30, 28 jáne 27 kandıdat tirkelgen. Tirkeý qorytyndysy boıynsha eń az básekelestik Túrkistan oblysynyń №25 okrýginde – munda bir mandatqa 4 kandıdat.

OSK tóraǵasy saılaý aldyndaǵy úgit ót­kizýge de toqtaldy. «Saılaý al­dyn­­daǵy úgit 18 naýryzda saǵat 00.00-ge de­ıin jalǵasady. Kandıdattar men saıası partııalarǵa úgit júrgizý maqsatynda BAQ-qa qol jetkizýdiń teń shart­tary jáne baǵdarlamalarmen sóz sóı­leý­ge qarajat teń bólingen. 1 jáne 10 naý­ryzda saıası partııalar uıym­dastyr­ǵan «Qazaqstan» jáne KTK telear­nalary­nyń tikeleı efırinde saılaý aldyn­daǵy pikirsaıystar ótti. 16 naýryzda Ort­saılaýkom uıymdastyrǵan saılaý aldyn­daǵy televızııalyq pikirsaıys «Habar» telearnasynyń efırinde ótedi», dedi ol.

Ortalyq saılaý komıssııasy ashyq rejimde jumys isteıdi, saılaý taǵaıyn­dalǵan sátten bastap barlyq otyrys­tar jarııalylyq jáne qoljetimdilik jaǵdaıynda ótedi, buqaralyq aqparat quraldary qatysady, sýrdoaýdarmasy bar ınternet-resýrstarda tikeleı translıasııa­laý arqyly otyrysqa qatysý múmkindigi qamtamasyz etilgen. Barlyq otyrysqa halyqaralyq baıqaýshylar shaqyrylady. Árbir otyrystyń qorytyndysy bo­ıynsha Ortalyq saılaý komıssııasynyń qabyldanǵan sheshimderin túsindirý maq­satynda brıfıngter ótkiziledi. Orta­lyq saılaý komıssııasynyń saıtynda telegramm-arna jáne saılaý jónindegi arnaıy bólim jumys isteıdi. Saılaý naýqanyn aqparattyq súıemeldeý boıynsha aýqymdy jumys júrgizilýde.

Halyqaralyq yntymaqtastyq aıasynda Nurlan Ábdirov Ortalyq saılaý komıssııasy halyqaralyq ınstıtýttar, úkimettik emes uıymdar jáne sarapshylar qaýymdastyǵymen yntymaqtastyq úshin ashyq ekenin atap ótti.

Ol EQYU/DIAQB Parlament Má­ji­lisi de­pýtat­tarynyń kezekten tys saı­laýyn baıqaý boıynsha aralyq esep da­ıyn­­dal­ǵanyn da habarlady. Sondaı-aq 11 naý­ryz­da Táýelsiz Memleketter Dos­tasty­ǵynan baı­qaýshylar Mıssııa­synyń Qazaq­s­tan Res­pýb­lıkasy Parlamenti Májilisi depý­tat­­tary­nyń kezekten tys saılaýynyń da­ıyn­dalýyn baıqaý barysy týraly ara­lyq esebi jarııa­landy. Al halyqaralyq baıqaý­shylardy akkredıtteý 13 naýryzda aıaqtaldy.

Ortalyq saılaý komıssııasy 793 baıqaýshyny, onyń ishinde EQYU/DIAQB, EQYU PA, TMD PA, TMD PAA, UQShU PA, Túrki memleketteri uıym­dary, TúrkPA, ShYU, AО́SShK, IYU, Jerorta teńizi Parlamenttik Assamb­leıasy, sondaı-aq 41 shet memleketten baı­qaý­shylar Mıssııasynyń ókilderin akkredıttedi.

«Ekijaqty yntymaqtastyq jelisi bo­ıynsha saılaýdy baıqaýǵa 16 eldiń Ortalyq saılaý komıssııalarynyń ókilderi, onyń ishinde Ázerbaıjan, Moldova, Mońǵolııa, Tájikstan jáne О́zbekstan Ortalyq saılaý komıssııalarynyń tóraǵalary keledi», dep habarlady OSK tóraǵasy.

Qazaqstan Parlamenti Májilisine kezek­ten tys saılaýdy baıqaýǵa qatysý nıeti úshin dıpkorpýsqa alǵysyn bildirgen Nur­lan Áb­dirov: «OSK saılaý úderisin ót­ki­zý rá­­sim­deriniń barynsha ashyqtyǵy men demo­­kratııalyǵyn qamtamasyz etedi», dep atap ótti.

Brıfıng barysynda sheteldik dıp­lomatııalyq mıssııalardyń basshylary Ortalyq saılaý komıssııasynyń aldaǵy daýys berýdi uıymdastyrýǵa jáne saılaýdy baıqaý úderisine qatysty suraqtaryna jaýap aldy.