Qanysh Sátbaev atyndaǵy sý arnasynan jyldaǵydaı Shiderti ózenine sý jiberile bastady. Mamandar bıyl saı-salany qýalaǵan mol sý Aqtoǵaı aýdanyndaǵy Shyǵanaq kóline deıin jetip, ony qosymsha 15 mln tekshe metr sýmen baıytatynyn boljap otyr. Sońǵy jyldary tartylyp bara jatqan kóldiń tabıǵı balansy osylaısha rettelmek.
Ár sáýir aıynda Qanysh Sátbaev atyndaǵy sý arnasynan Shiderti ózeniniń saǵasymen sý bosatý sońǵy 15-20 jylda jaqsy jolǵa qoıylyp otyr. Kúnkórisi tórt túlik malǵa qarap otyrǵan aýyldaǵy jurttyń úmitpen kútetin oqıǵasy bul. Buǵan deıingi bir maqalamyzda Aqkól – Jaıylma aýmaǵy men Aqtoǵaı aýdanynyń qyr jaq bóligi jazda qurǵaq keletinin, sý jiberilmese, ósimdik bitken jazdyń basynda-aq qýrap qalatyny týraly jazǵan edik. Mamandardyń sózine súıensek, sý jiberý ózen basseınine irgeles aýmaqtardyń tabıǵı balansy men ekologııalyq tepe-teńdigin saqtaý maqsatynda júrgiziledi jáne Áýlıekól kólder júıesin tolyqtyrýǵa, balyq resýrstaryn qalpyna keltirýge oń áserin tıgizedi.
– Ońtaıly aýa raıy men topyraq ylǵalynyń jaı-kúıin eskere otyryp, 6 sáýirden sý arnasynan Shiderti ózeniniń saǵasy arqyly sý bosatyla bastady. Bıyl jalpy kólemi 120 mln tekshe metr sý jiberiledi. Bul ótken jylǵy mejemen teń ári sý jiberý sharalary ádettegideı úsh birdeı gıdroqurylǵy arqyly júzege asatynyn eskertkim keledi. Negizgi №112 gıdroqurylǵy arqyly 85 mln tekshe metr sý ótedi. О́zge bóligi №108 jáne №109 sý shyǵarý júıelerinen túsedi. Bul kólemder jaratylystaný ǵylymynyń negizdemelerimen eseptelgen jáne Shiderti men О́leńti aýmaqtaryn tolyǵymen sýlandyrýǵa múmkindik beredi dep kútilýde. Bıylǵy jyldyń ereksheligi, Aqtoǵaı aýdanyndaǵy Shyǵanaq kóline alǵashqy ret 15 mln tekshe metr sý aǵyp baratyny belgili bolýda. Osylaısha, ol jerdegi ekojúıeni jaqsarta túsý kózdelip otyr. Sý bosatý sharalarynyń nátıjesinde Ekibastuzdyń aýyldyq aımaǵy men Aqtoǵaı aýdanynyń aýmaǵynda jalpy kólemi 21 myń gektardan astam shabyndyq alqaptardy sý basatyn bolady. Osy eki aımaqtyń irgeles qonǵan eldi mekenderinde 50 myńnan astam mal bar. Turǵyndar qoldaǵy túlikterine jaz ben kúzde mal azyǵyn jetkilikti jınap alady, – dep atap ótti Pavlodar oblysynyń Jer qoınaýyn paıdalaný, qorshaǵan orta jáne sý resýrstary basqarmasynyń basshysy Áıgerim Qabyltaeva.
Saı-salaǵa jóńkilgen mol sý Ekibastuz óńiriniń Ekibastuz, Aqkól aýyldyq okrýgteri aýmaǵyndaǵy jáne Aqtoǵaı aýdanynyń Jalaýly, Jolboldy aýyldyq okrýgteri aýmaǵyndaǵy lımandardy sýǵa toltyratynyn aıtady jergilikti jurt. Shiderti ózenine jiberilgen sýǵa monıtorıng jasaýmen shuǵyldanatyn «Sentr ekologıcheskogo proektırovanııa ı monıtorınga» JShS-nyń bas gıdrogeology Vladımır Nıkeldiń aıtýynsha, byltyr Shyǵanaq kóline nebári 5 mıllıon tekshe metr sý ǵana jetipti. Bıyl atalmysh kólge aıryqsha nazar aýdarylyp otyrǵany qýantady. Árıne, ol úshin quzyrly mekemeler baqylaýdy kúsheıtkeni abzal. Sebebi qazirgi zamanda árkim óz múddesin oılap, kóltabandy shabyndyǵy bar sharýa qojalyqtary ıeligindegi lımandaryn sýmen toltyryp alýǵa umtylatyny anyq. Sondyqtan arnadan keletin sýdyń barlyǵyna birdeı jetýi mańyzdy.
Al «Qazsýshar» RMK Pavlodar fılıaly ýchaskesiniń bastyǵy Baǵadat Apahanov: «Osy joly Básentıin kóline 8 mıllıon tekshe metr sý jiberilýi tıis. Ol úshin qashyqtyǵy 12 shaqyrym aryqtyń arnasyn tazalap, sý qabyldaýǵa daıyndap qoıdyq. Básentıin kóliniń aıdyny tolǵan soń, sý ózge kólderge quıady», deıdi.
Pavlodar oblysy