Qazir aýylda jastar qalmaı barady degendi jıi estımiz. Biraq oǵan jastardy kinálaý qıyn. Jalpy, bul óte kúrdeli másele. Onyń túrli sebebi bar. Aldymen soǵan úńilip kóreıik.
О́tken ǵasyrdyń 90-jyldaryndaǵy qıynshylyq elimizge ońaı bolmaǵany málim. Biraq halqymyz táýelsiz el bolǵanymyzǵa shúkir etip, bar qıyndyqqa tóze bildi. Azattyq alǵannan keıin naryqtyq ekonomıkaǵa qadam bastyq. Jurtshylyq jańa reformany birden qabyldaı alǵan joq. Túrli kedergiler kezdesti. Jetpis jyl boıy josparly ekonomıkamen tynystaǵan zaýyt-fabrıka turalady. Tórt-túlik malǵa toly keńsharlardyń basynan baq taıyp, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin ata-ájelerimiz aýyr beınetke malynyp júrip ósirgen myńdaǵan mal aınaldyrǵan bir-eki jylda jylan jalaǵandaı joq boldy. Keńshardan óz paıyn alyp, jeke shyqqandardyń da shekesi shylqı qoımady. Jumyssyzdyq beleń aldy. Sóıtip, uzaq jyldar boıy aırandaı uıyp otyrǵan aýyldyń irgesi sógile bastady.
Buǵan mysaldy alystan izdep áýre bolmaımyn. Týǵan aýylym dál osyndaı jaǵdaıdy bastan keshti. Bizdiń keńsharǵa qaraǵan tórt bólimshede 9-10 myń qoı, 2 myńǵa jýyq iri qara, 1 myńǵa jaqyn jylqy boldy. Sondaı-aq mashına-traktor parki jumys istedi. Buǵan qosa, aýyldaǵy ár otbasy, joq degende, 10-15 qoı, 3-4 iri qara, 2-3 jylqy ustady. Osydan-aq aýyl adamdarynyń shama-sharqynsha baqýatty turǵanyn baıqaısyz. Sharýashylyq qalaı jabyldy, aýyldan bereke ketti. О́ıtkeni topty bala-shaǵa bar, ony asyraý úshin jumys kerek. Al aýylda jumys joq. Ol kezde maldyń da quny bolmady. 4-5 kir sabynǵa bir qoıdy aıyrbastap alǵandardy kózimiz kórdi. Sóıtip, aýyl adamdary, ásirese, óndiris pen temirjoly bar eldimekenderge, qalaǵa qonys aýdara bastady. Bizdiń aýylda 90-jyldary 200-ge tarta úı bolatyn. Jańa ǵasyr basynda sodan 60-70-ke jýyq úı qaldy. Qazir úıdiń sany 40-qa jetpeıdi. Sátsiz reformanyń aqyry osyǵan ákeldi.
2000 jyly joǵary oqý ornyn bitirgennen keıin aýdan ortalyǵyndaǵy mektepke qyzmetke ornalastym. Onda anam aýylda turatyn. Endi aýdan ortalyǵyna kóshetin boldyq. Sonda aýylymyzdyń syıly qarııasy, soǵys ardageri Talqanbaı ákemniń bizdiń úıdiń shańyraǵynda otyryp aıtqan sózi áli esimnen ketpeıdi.
«Osy Qabyrǵanyń boıyn ata-babamyz erteden qonys etti. Sodan beri qanshama urpaq almasty. Túrli zaman ótti. Keshegi otyzynshy jyldardaǵy ashtyqty da kózimiz kórdi. Ol kezde de el birliginen aıyrylǵan joq. Aǵaıyndasyp shyǵyr qazyp, egin saldyq. Sóıtip, ashtyqtan aman qaldyq. Qudaıǵa shúkir, qazir zaman tynysh. Eńbektenemin degenge jol ashyq. Sonda da meniń kóńilim orta. Eldiń basyna túsken az-muz qıyndyqqa tózeıik. Erteńimiz jarqyn bolady. Men oǵan senemin. Qazir aýylymyzdan jan-jaqqa kóship jatqandar kóp. Qanesh, men saǵan renjimeımin. Balań oqý bitirip, azamat boldy. Qyzmetke ornalasty. Seniń jóniń bólek. Al endi qolyndaǵy azyn-aýlaq malyn satyp, maqsatsyz bosqa kóship jatqandarǵa qarnym ashady. Osy jerde otyryp ta, baqýatty ómir súrýge bolady. Eger osylaı kóshe bersek, ata-babamyzdyń qonysy jurt bolyp qala ma dep qorqamyn», dep edi suńǵyla qart.
Qazir bizdiń aýyldaǵy turǵyndardyń jaǵdaıy jaqsy. Birqatary jeke sharýashylyqqa aınalyp, myńǵa jýyq mal ósirip otyr. Aýyz sý bar, ınternet tartylǵan. Biraq jastar az. Joq dese de bolady. Sebebi, jastar aýylda qalǵysy kelmeıdi. О́ıtkeni aýylda olarǵa durys jumys joq. Mamandyq sany shekteýli. Bir jaǵynan, jalaqy da mardymsyz. Odan keıin aýyl mektepterindegi bilim sapasy da kóńil kónshitpeıdi. Kóptegen aýyl mektebinde aǵylshyn tili, matematıka, fızıka, hımııa pánderden sabaq beretin bilikti muǵalim tapshy. Al qazirgi jańa tehnologııalar dáýiri damyǵan zamanda kez kelgen ata-ana balasynyń sapaly bilim alyp, el qatarly azamat bolǵanyn qalaıdy. Sol sebepti balalarynyń bolashaǵyna bola qalaǵa aǵylǵan jastardy jazǵyrý qıyn.
Qazaqtyń syrshyl aqyny Saǵı Jıenbaevtyń «Aýyl qarttary» atty keremet óleńinde júrekti dir etkizetin tómendegideı shýmaq bar: «О́zge bir mende joq tilek, О́zderiń kózben baqqanym. Jaıly jer izdep ketti dep, Jazǵyra kórme, qarttarym!». Shyndyǵynda da Talqanbaı ákem syndy aýyl qarttaryna jastardy jazǵyra kórmeńizder, aýylda múmkindik bolsa, olar qalaǵa kóshpes edi degendi aıtqymyz keledi...
Jýyrda el Úkimeti aýyldyq aýmaqtardy damytýdyń 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasyn bekitti. Osy tujyrymdama aıasynda aýyl jastaryna kóńil kóbirek bólinedi degen nıettemiz.