Rýdnyı qalasynyń turǵyny taıaýda ǵana jeke kásibin ashyp, kir sabyn shyǵara bastady. Qalanyń ortalyq bazarynda «Úshqudyq» degen saýda belgisimen satyla bastaǵan jergilikti ónimniń sapasy syrttan ákelinip jatqan kir sabyndardan artyq bolmasa, kem emes. Bir áttegen-aıy, sabyndy kóptep shyǵarýǵa qarjy tapshylyǵy qolbaılaý bolyp, kásipker óz óndirisin júıeli túrde jolǵa qoıa almaı otyr.
2019 jyly О́zbekstannan qonys aýdaryp kelgen Segizbaı Júnisov búginge deıin Rýdnyıdaǵy Sokolov-Sarybaı ken baıytý kombınatynda tokar bolyp jumys istep kelgen. Endi jeke kásibin iske qosyp, ári qaraı damytý úshin jumysynan shyǵyp jatyr. Kir sabyn shyǵaratyn qurylǵyny nesıege alypty. 380 voltpen jumys isteıtin qurylǵy saǵatyna 500-ge deıin ónim shyǵara alady. Alaıda bizge saǵatyna 300 kir sabyn shyǵarsaq ta jetkilikti deıdi kásipker. «Úshqudyq» kir sabynynyń salmaǵy – 200 gramm, quramyndaǵy kir ashatyn maıly qyshqyldyń úlesi 72 paıyzǵa jetedi.
Kásipker alǵash 100 sabyn shyǵaryp, qaladaǵy «Baq-baq» bazaryna qoıyp kórgen eken, demde ótip ketipti. Altyn kenine baı Úshqudyqtan aýǵan qandastardyń deni búginde Rýdnyıdyń mańaıyna shoǵyrlanǵan. «Úshqudyq» sabynyn, ásirese, sol kisiler izdeıdi eken.
– Bazarda 250 teńgeden satylyp edi. Qazir joq bolyp ketti. О́zimiz bir-ekeýin alyp, paıdalanyp kórdik. Syrttan kelip jatqan sabyndardyń kóbi vannada bir kún qaldyryp ketseń, erip byljyrap ketedi. Al bul sabyn sýda qalyp ketse de erimeıdi. Jaqsy kópiredi, kirdi de jaqsy ashady, deıdi Rýdnyı qalasynyń turǵyny Sulýshash О́mirova.
Segizbaı О́zbekstanda biraz jyl sabyn shyǵaratyn kásiporynda jumys istepti. Bul kásiptiń qyr-syryn sol jerde júrip ábden meńgerip alsa kerek. Qazirshe, inisiniń garajyn jalǵa alyp otyr. Sabyn qaınatýǵa maldyń kádimgi ishmaıy, odan keıin kúnbaǵys maıy kerek eken. Kásipker olardy jergilikti et kombınattary men mal soıý sehtarynan, dámhanalar men meıramhanalardan satyp alady. Al daıyn hımııalyq qospany Shymkent pen Almatydan aldyrtady.
– Syrttan kelip jatqan kir sabynnyń kóbinde birtúrli jaǵymsyz ıis bolady. Ony birden baıqaısyz. Jurttyń kóbi mundaı sabyndardyń dońyzdyń terisin qaınatyp jasalatynyn aıtady. Namaz oqıtyn kisiler kóbine kir sabynmen jýynady ǵoı. Sondyqtan biz ishmaıdy tek sıyr, jylqy ǵana soıatyn et kombınattarynan satyp alamyz. Buǵan deıin olar maldyń taza etin ǵana alyp, ishmaıyn kóbine laqtyryp jiberip otyrady eken. Biz osy zaıa ketip jatqan dúnıeni kádege jaratyp jatyrmyz. Odan keıin halal dámhanalar baýyrsaq, taǵy da basqa neshe túrli maıly taǵamdar pisiredi. Solardan suıyq maıdyń qaldyǵyn satyp alamyz. Oǵan hımıkat qospa aralastyryp, sabynnyń paıyzyn 72-ge jetkizemiz. Sabyn neǵurlym aǵarǵan saıyn, soǵurlym sapaly bolady, – deıdi kásipker.
Kóterme baǵamen satyp alýshylar tabylyp jatsa, kásipker baǵany 200 teńgege deıin túsirýge ázir. О́ndiristi tolyq iske qosý úshin 5 mln teńgedeı qarajat kerek. О́kinishke qaraı, kásipker qazirshe bıznesti damytý jónindegi mekemelerden qoldaý taba almaı otyr.
– «Atameken» kásipkerlikti qoldaý palatasynyń fılıalyna bardym. Ondaǵylar kepildikke qoıatyn jyljymaıtyn múlkiń bolýy kerek deıdi. Oǵan kepildikke qoıa qoıatyn úı-jaıym bolmaı tur. «Sentrkredıt bankine» baryp sóılestim. Olar aldymen bizdiń bankten jeke esepshot ashyp, soǵan jarty jyl qarjy jınaýyń kerek deıdi. Qazir qujattarymdy jınap, taıaýda ǵana oblys ákimdigi jarııalaǵan kásipkerlikti qoldaýǵa arnalǵan taǵy bir baǵdarlamaǵa qatysyp jatyrmyn. Ol baǵdarlamaǵa qatysý úshin jumyssyz bolýyń kerek eken. Sokolov-Sarybaı ken baıytý kombınatynda tokar bolyp júr edim. Amalsyz jumystan shyqtym. Maǵan eń bastysy, óndiristi iske qosatyn qarajat kerek. Qalǵan nárseni ózim tabamyn. Munyń syrtynda, untaq sabyn, sý sabyn, aǵartqysh, shampýn jasaıtyn stanoktardy da satyp almaqpyn, deıdi Segizbaı Júnisov.
Kásipker Sokolov-Sarybaı ken baıytý kombınatyna qoldaý surap barǵan eken. Kásiporyn basshylary ónimińdi shyǵara bastasań, satyp alý jaǵyn oılastyramyz degen ýáde beripti.
Qostanaı oblysy