Aýyl mańy men qala ishindegi jer telimderiniń pyshaq ústinen bólinip, talan-tarajǵa túskenin aıtyp eshkimdi tańǵaldyra almaısyń. Biraq strategııalyq aımaq sanatyna jatatyn áýejaılardyń irgesindegi jerdiń jekeshelenip ketkenin qandaı zańǵa syıǵyzýǵa bolady?
Mysalǵa, elimizdegi barlyq áýejaıdyń aılaq mańyndaǵy aýmaǵynda ruqsat etilmeıtin nysandar, turǵyn úıler, sharýashylyq qurylystar, qoqys tógetin oryn, tipti qasaphanalarǵa deıin salynǵan eken. Bul jolaýshylardyń ómiri men densaýlyǵyna tikeleı qater tóndiredi dep sanaıdy «Amanat» partııasy janyndaǵy Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi respýblıkalyq keńes músheleri. Partııa hatshysy Erjan Jylqybaevtyń aıtýynsha, Shymkent qalasy áýejaıynyń sanıtarlyq qorǵaý aýmaǵynda 187 turǵyn úı ornalasqan, olardyń 128-iniń tolyq ruqsat qujaty bar.
«Meniń suraǵym ákimdikke de, azamattyq avıasııa komıtetine de baǵyttalady, olarǵa qandaı negizge súıenip ruqsat berilgen? Ruqsat qujattaryn sizder bermegen bolsańyzdar, onda olar munyń bárin qalaı resimdedi? 12 adamnyń ómirin qıyp, taǵy 47 adam jaraqat alǵan Almatydaǵy qaıǵyly oqıǵany eshqaısymyz da umytqan joqpyz. Biz áýejaı mańynda turatyn adamdarmen sóılestik, olar úıine ushaq qulap kete me dep qorqady, tipti, ushaqtardyń modelin dybysyna qarap-aq ajyrata alatyn jaǵdaıǵa jetken. Bul otbasylardyń máselesin sheshý kerek», dedi ol.
Buǵan jaýap retinde Azamattyq avıasııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Tilegenov zańnamada áýejaılardyń 4 km aımaǵynda qurylysqa tikeleı tyıym salynbaǵanyn, áýe kemeleriniń ushý qaýipsizdigine qaýip tóndiretin qyzmetti júzege asyrýǵa ǵana shekteý qoıylǵanyn atap ótti.
«Jalpy alǵanda, Shymkent áýejaıynyń 4 kılometrge deıingi aınalasyna tolyǵymen qurylys salynǵan, biraq sonyń ishinde 70 nysan asa úlken kedergi keltirip tur. 25 úı jáne 45 temir-beton elektr jabdyqtaý baǵanasy bar, ákimdik olardy ysyryp, uzyndyǵyn qysqartyp jatyr. Bul úılerdiń barlyǵy 10 jyldan asa ýaqyt buryn óz betinshe ruqsatsyz salynǵan. Úıdi salyp alyp, sodan keıin ǵana zańdastyrýǵa ótinish bergen. Bul másele boıynsha úkimettik komıssııa jumys istep jatyr», dedi ol.
«Amanat» partııasy janyndaǵy Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi respýblıkalyq keńes músheleri elimizdegi áýejaılardyń aınalasyndaǵy qoqys polıgondarynyń máselesin de nazardan tys qaldyrmady. Atap aıtqanda, Almaty áýejaıynyń 15 shaqyrymdyq aımaǵynda Almaty oblysy tarapynan 351 qoqys tógetin oryn tabyldy, onyń 247-si ǵana joıyldy. Bul ushý úshin qaýipti jaǵdaı týdyrady. 2022 jyly ushaq qustarmen soqtyǵysqan 46 jaǵdaı tirkelse, Ońtústik astananyń áýe aılaǵynda osyndaı 23 oqıǵa oryn aldy. Atyraý qalasynyń áýejaıy mańyndaǵy jaǵdaı da kóńil kónshitpeıdi.
«Áýeaılaq mańynan 15 km radıýs aýmaqta mal soıý alańdary, aýyl sharýashylyǵy alqaptary, mal bazarlary, sondaı-aq tamaq qaldyqtaryn tastaıtyn oryndar anyqtaldy. Jolaýshylar áýejaıdyń aınalasy qoqystan kórinbeıtinin aıtady. Hıýaz Dospanova atyndaǵy halyqaralyq áýejaı 2016 jyldan bastap Atyraý qalasynyń ákimdigine qalalyq qoqys alańyn basqa jerge kóshirý týraly birneshe ret hat joldady. Alaıda barlyq hat jaýapsyz qaldy», dedi partııalyq baqylaý ınspektory Venera Esilbaeva.
Al Májilis depýtaty Erlan Ábdıev áýe tasymaldaýshylardyń áleýmettik jaýapkershiligi máselesin qozǵady. Ol Qazaqstannan basqa, álemniń kóptegen elinde onyń ishinde О́zbekstanda, Qyrǵyzstanda jáne Reseıde erekshe qajettilikteri bar adamdar úshin áýe bıletteri jeńildikpen satylatynyn alǵa tartty.
«Múgedektigi bar adamdar úshin áýe kóligimen qatynaý durysyraq. Sebebi temirjol men avtokólikke qaraǵanda, ushaqta joǵary servıs pen barlyq jaǵdaı bar. Bul ásirese, qımyl-qozǵalysy shekteýli azamattarǵa qatysty. Nege otandyq áýekompanııalar múgedekterge de, olardy alyp júretin adamdarǵa da jeńildik bermeıdi? Buryn osy taqyrypqa qatysty depýtattyq saýal joldaǵan bolatynmyn», dedi halyq qalaýlysy.
Jıyn qorytyndysy boıynsha keńes óńirlerdiń ákimdikterine áýejaılardyń mańynda ruqsat etilmegen qurylys máselesin sheshýdi jáne aılaq mańyndaǵy qoqystardy joıý jóninde is-sharalar qabyldaýdy usyndy.