Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen ashylǵan úsh jańa oblystyń biri – Abaı oblysynyń óz aldyna otaý tikkenine jyl toldy. Árıne, kóp ýaqyt emes. Degenmen damý baǵytyn aıqyndaǵan óńirdegi halyqtyń bolashaqqa senimin uıalatatyn ister barshylyq. Ony Abaı oblysy ákimdiginiń uıymdastyrýymen ótken BAQ ókilderiniń arnaıy baspasóz-týrynda aıqyn ańǵardyq.
О́ndirisi qýatty kásiporyn
Jeksenbi kúngi oblys ortalyǵy Semeı qalasyn aralaǵandaǵy saparymyz Shyǵys kentindegi kúnbaǵys ónimderin shyǵaratyn «Qazaq astyg groyp» maıdy ekstrasııalaý zaýytynyń tynys-tirshiligimen tanysýdan bastaldy.
Úkimet basshysy Álıhan Smaıylov Semeı qalasyndaǵy nysandar jumysymen tanysýy kezinde osy óndiris ornynda da bolǵan edi.
Munda qazir kúnbaǵys maıyn óńdeý, irikteý, eksporttaý jumystary qarqyndy júrgizilýde. 2018 jyly «Qazaq astyg groyp» JShS bolyp qurylǵan alyp zaýyttyń túrli baǵyttaǵy jumys sehtary kezeń-kezeńimen iske qosylyp jatyr. Orny bólek otandyq kásiporynnyń jobasy bastapqyda úsh kezeńge josparlanǵan edi.
Jýrnalıstermen kezdesken zaýyt basshysy N.Ýshakovtyń aıtýynsha, birinshi kezeń – maı ekstraksııa zaýytyn salý jaıy 2019 jyldyń maýsymynan bastalyp, 2021 jyldyń shildesine deıin tolyqtaı oryndalǵan. Táýligine 1 200 tonna kúnbaǵys óńdeýdi jolǵa qoıǵan «Qazaq astyq group» qazirgi kúnde elimizdegi eń joǵarǵy kórsetkishke qol jetkizip, sala kóshbasshysy retinde moıyndalyp otyr.
Naqty derekpen aıtar bolsaq, jylyna shyǵarylatyn ónim kólemi: 151 200 tonna ósimdik maıy, 129 600 tonna joǵary aqýyzdy shrot, 453 tonna fosfatıd konsentraty óz jemisin berip jatyr. «Qazaq astyq group» maıdy ekstraksııalaý zaýytyn damytýdyń ekinshi kezeńi – tazartý sehyn, bótelkedegi maıdy quıý jáne býyp-túıý jelisin salý. О́ndiristiń jobalyq qýaty – táýligine 200 tonna shamasynda. Josparda 111 jumys ornyn qurý kózdelgen.
– Búgingi kúni ekinshi kezeń boıynsha jobalaý uıymdarymen sharttar jasaldy, – dedi «Qazaq astyq group» maı ekstraksııalaý zaýytynyń bas dırektory Nıkolaı Ýshakov. – Bıylǵy qarjylandyrýy bastalyp, jumystar jalǵasady. Al iske qosý merzimin kelesi jyldyń sońyna qaraı josparlap otyrǵan jaıymyz bar.
«Qazaq astyq group» ónimderi bul kúnde elimizdiń ishki naryǵynda, Qytaı, Grýzııa, О́zbekstan, Tájikstan, Latvııaǵa da saýdalanýdy jolǵa qoıǵanyn da aıta ketken jón. Qazirgi ýaqytta kompanııada 346 adam eńbek etedi.
Esterińizge sala keteıik, Álıhan Smaıylov Semeı qalasyna kelgen saparynda ákimdik mundaı qaıta óńdeý kásiporyndaryn belsendi túrde qoldaýy qajettigin aıtqan bolatyn. Sebebi otandyq ishki naryqty negizgi azyq-túlik taýarlarymen qamtamasyz etýmen qatar eksporttaǵy qosylǵan qunnyń úlesin arttyrady.
Alashtyń oqý ordasy
Semeıdegi M.Áýezov atyndaǵy pedagogıkalyq kolledjdiń qala ǵana emes, jalpy Alash tarıhynda alatyn orny teńdessiz deýge ábden bolady. Bıyl ashylǵanyna 120 jyl tolatyn oqý ordasynyń bosaǵasynan engen sátten ulttyq rýhtyń qaınary qaıdan bastaý alatynyn aıqyn sezindik. Júsipbek Aımaýytov, Halel Ǵabbasov, Qanysh Sátbaev, Bııahmet Sársenov, Álkeı Marǵulan, Muhtar Áýezov taǵy da basqa uly tulǵalardyń qazaqtyń oı-tanymyn oıatýdaǵy qyzmetin maqsat etip, osy oqý ordasynan qanattanǵanynyń ózi oqý ordasynyń tarıhı mazmuny tereńde jatqandyǵyn ańǵartsa kerek.
Sol sebepten de ótken jyldy enshilegen Muhtar Áýezovtiń 125 jyldyq toıynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jazýshynyń týǵan jerine sapary barysynda osy kolledjge arnaıy soǵyp, úlken rızashylyqpen attanǵanyn da aıta ketken jón.
Ult tarıhyn osy kolledjben baılanystyra áńgimelegende birinen-biri ótetin derekterdi maıyn tamyza aıtatyn oqý ornynyń basshysy Shaǵangúl Janaevanyń jankeshti eńbegin, ustazdyq qyzmetin baǵalaǵan Prezıdent ony «Qurmet» ordenimen marapattaǵany da beker emes.
– Qazir kolledjimizdiń 120 jyldyǵyn atap ótýge daıyndyq jumystary júrip jatyr. 1903 jyly ashylǵan sátten kúni búginge deıin turǵan kolledj ǵımaratynyń tarıhı kelbetin saqtaýǵa árqashanda kóńil bólemiz. Qazaqtyń alǵashqy bilim ordasynyń ǵasyrdan astam tarıhy jaıly syr shertetin kitap ta ázirlený ústinde. Halyqaralyq deńgeıde ǵylymı konferensııa ótkizý josparlanyp otyr. О́ıtkeni Alash ıdeıasyn ult bolashaǵymen baılanystyrǵan qanshama tulǵalarymyz osy jerden túledi. Dál osyndaı sherli de shejireli tarıhy bar oqý ordasy elimizde tek osy kolledj ǵana desem, artyq aıtqandyǵym emes, deıdi M.Áýezov atyndaǵy pedagogıkalyq kolledjdiń dırektory Sh.Janaeva.
Dál osy tusta nazar aýdaratyn eki jaıtty da tilge tıek etken jón. Kolledj kúni búginge deıin Semeıdiń ortalyqtandyrylǵan jylý júıesine qosyla almaı, óz qazandyǵynan kúl shyǵaryp qınalyp kelgen eken.
– Ultymyz úshin baı tarıhy bar bilim ordasy qanshama jyl osy máseleniń zardabyn tartty. Endi mine, ol kúnder de artta qaldy. Ashylǵanyna bir jyl ǵana bolǵan oblysymyzdyń ákimi Nurlan Telmanuly kún tártibinen túspegen qıyndyqtyń túıinin tarqatyp berdi. Ortalyqtandyrylǵan jylý júıesine qosýǵa pármen bergeni biz úshin erekshe atap aıtatyn úlken syı bolyp otyr, – deıdi Shaǵangúl Aldamjarqyzy.
Qazirgi kúnde 1 500 stýdent bilim alyp jatqan pedagogıkalyq kolledj týraly budan da basqa jaıtty kóptep aıtýǵa bolady. Oǵan aldaǵy ýaqytta keńinen toqtalatyn bolamyz.
Budan keıin BAQ ókilderi Semeı qalasyndaǵy zamanaýı medısınalyq INVITRO+ emhanasynyń jáne ashylýy aldaǵy ýaqytqa josparlanyp otyrǵan Abaı oblysyndaǵy múmkindigi shekteýli jandardy abılıtasııalaý jáne reabılıtasııalaý ortalyǵynda boldy. Atalǵan eki nysannyń da halyq densaýlyǵyn nyǵaıtý maqsatyndaǵy qyzmetteriniń mańyzy zor.
Saparymyzdyń sońy Semeıden 70 shaqyrym jerde ornalasqan Shúlbi sý elektr stansasynyń jumysymen tanysý jaıymen túıindeldi. Bul nysan oblysty jaryqpen qamtýdaǵy strategııalyq ereksheligi óz aldyna, Qazaqstandaǵy eń qýattylyǵy zor GES bolyp sanalady. Shúlbi GES-i qazirgi ýaqytta saǵatyna 56,1 mlrd kVt elektr energııasyn óndiredi. Qazir munda 176 adam eńbek etedi.
Abaı oblysy