Qostanaıdaǵy Ilııas Omarov atyndaǵy qazaq drama teatry jıyrma úshinshi maýsymyn «Sholpannyń kúnási» premerasymen aıaqtady. Maǵjannyń áıgili shyǵarmasyn sahnalaǵan – teatrdyń kórkemdik jetekshisi, Tobyl óńirindegi óner ordasyna tyń izdenis, sony serpin ákelgen sheber rejısser Batyrbek Shambetov.
Dramanyń negizgi ózegi otbasy jarasymyn, oshaq qasynyń jylýyn baıandy etip, artynda iz jalǵaıtyn urpaq qaldyrý deıtin izgilikti kórý mańdaıyna buıyrmaǵan baqytsyz áıeldiń turlaýsyz taǵdyryna qurylǵan. Sahnadaǵy oqıǵalar negizinen bas keıipkerler Sholpan men Sársenbaıdyń arasyndaǵy súıispenshilik, syılastyq, bala súıý baqytyn ańsap úmittený, tyǵyryqtan shyǵar jol izdep adasý, bir-birinen túńilý, aqyr sońy aq otaýdyń shańyraǵyn ortasyna túsirip, ómirden baz keshý sekildi kórinister arqyly órbıdi.
Dramadaǵy basty aıtylar oı túıini – «Balaly úı – bazar, balasyz úı – qý mazar» degen halyq danalyǵyna kelip tireledi. О́zi jaqsy kórip qosylǵan Sársenbaıǵa degen soqyr súıispenshilikke arbalǵan Sholpan qyzyǵy mol tátti kúnderin qımaı, Alladan «Bala bere kórme! Bala Sársenbaı ekeýmizdiń aramyzdaǵy súıispenshilikti soldyrady. Úı ishiniń shyrqyn ketiredi. Maǵan bala emes, Sársenbaı ǵana kerek» dep tileıdi.
Alla tilegin qabyl etken Sholpan balasyz ómirdiń máni de, sáni de joq ekenin kesh túsinedi. Osy ýaqytqa deıin bala súıýdi qalamaǵan sherli áıel endi sábı ıisin ańsap, jatsa da, tursa da Jaratqanǵa jalynyp, keshirim surap, bala tileıdi.
Teatr sahnasy kıno alańy emes, munda keńistik tar, múmkindik az. Sondyqtan shyǵarmada sózben sýrettelgen negizgi oıdy adastyrmaı sol qalpynda kórermenniń kókeıine qondyryp, utymdy jetkize bilý úshin keıde rejısserge tosyn ádis izdep tabýǵa týra keledi. Sahnagerdiń sheberligi de osyndaı sátte synalady. Máselen, biz sóz etip otyrǵan dramada Sholpannyń bala bitpegen bos qursaǵyn rejısser Batyrbek Shambetov qańǵyrlaǵan qýys shelek arqyly tuspaldap beredi. Bir perzentke zar bolyp, Alladan kúni-túni medet tilegen sharasyz áıel kún saıyn tańerteń oıana salyp qudyqtan shelek tartady. Biraq shelek qańǵyrlap bos shyǵa beredi. Bos shelekti qushaqtap zarlaǵan Sholpannyń sheri jan júregińdi ezip jibererdeı tym aýyr.
«Sóz joq, Sársenbaı – belsiz. Sondyqtan bala joq. Bala joq bolǵan soń men baqytsyzbyn. Men baqytsyz bolǵanda Sársenbaı baqytty ma? Onyń júregi janbaı ma? О́ziniń eki ómirdi ýlaýshy ekenin oılap, onyń júregi janbaı ma? Sóz joq, men baqytsyz bolsam, Sársenbaı da baqytsyz. Endeshe osy batyp bara jatqan ómir kemesin baqyt jaryna kim súırep shyǵara alady?» degen oıdyń arbaýynda qalǵan sharasyz Sholpan aqyry Ázimbaıdyń qushaǵyna qulaıdy.
Otbasynyń jylýyn saqtap qalý jolynda keshirilmes kúnáǵa batqan Sholpan aqyry boıyna bala bitkenin baıqaıdy. Bul jerde rejısserdiń taǵy bir utymdy sheshimin ańǵarýǵa bolady. Sahnada bala beınesi qońyraý arqyly beriledi. Sársenbaıdyń otaýyna kóp qońyraý ilingen. Biraq ol qońyraýlardy qansha qaqsań da, syńǵyrlap ún shyǵarmaıdy. Únsiz, tilsiz qońyraýlar. Únsiz qońyraý bul úıde bala joq degendi meńzeıdi. Sholpan qudyqtan shelek tartqanda da bir-eki ret ishinen qońyraý tabylady. Biraq ol da mylqaý qońyraý bolyp shyǵady. Al Ázimbaımen kóńil jarastyrǵan soń, shelekke ilingen qońyraý syńǵyrlap qoıa beredi. Bul Sholpan bala kóterdi degeni. Alaıda bul qýanysh uzaqqa barmaıdy. Súıgen jarynyń ary taza emestigine kózi jetken soń, dúleı ashýǵa boı aldyrǵan Sársenbaı áıelin dyraý qamshymen sabap óltiredi.
Bul jerde Sholpan beınesin asqan sheberlikpen somdap shyqqan jas aktrısa Dıana Tursynovanyń sahnagerlik óneri kúlli kórermendi tánti etkenin aıtpaı ketpeske bolmaıdy. Sársenbaı, Ázimbaı, baqsy, kórshi úıdiń eki kelini sııaqty keıipkerler sahnaǵa alma-kezek shyǵyp otyrdy. Al Dıana Tursynova qoıylymnyń basynan aıaǵyna deıin kóptiń kóz aldynda Sholpan bolyp týdy da, Sholpan bolyp óldi. Osylaısha, basy saıran, aıaǵy oıran bútindeı bir ǵumyr bas-aıaǵy bir saǵat ýaqyttyń ishinde zal toly kórermendi kúńirente óte shyqty.
– Maǵjannyń «Sholpannyń kúnási» áńgimesin alǵash oqyǵanymda, «táp-táýir er azamatynyń kózine shóp salyp, ardy attaǵan aqymaq áıeldi jazǵany nesi? Budan ne tálim alýǵa bolady?» dep unatpap edim. Keıin Beıimbet Maılınniń «Kúlpashyn» oqydym. Kúlpash balasy Qalı men kúıeýi Maqtymdy ashtyqtan qutqarý úshin Jumaǵazyǵa tıedi ǵoı. Sol sátte oıyma Sholpan sap ete qaldy. Árıne, bul – úlken tragedııa. Biraq áıel adam óz otbasyn saqtap qalý úshin qandaı qurbandyqqa bolsa da barady eken degen oı keldi. Sodan ary oılanyp-beri oılanyp, aqyry bir jyldan keıin «Sholpannyń kúnásin» sahnalap kóreıin degen sheshimge keldim, – deıdi rejısser Batyrbek Shambetov.
Qostanaı oblysy