Byltyr elimizde otandyq óndirýshiler 1,7 mln jup aıaqkıim tigipti. 2021 jylmen salystyrǵanda 17,6 paıyzǵa ósim bar. Al bıyl birinshi toqsanda kompanııalar 421 myń jup aıaqkıim tikkenderi týraly esep bergen. Bul da táýir qarqyn – 2022 jyldyń qańtar-naýryzymen salystyrǵanda 38 paıyzǵa kóp.
Alaıda uzaqmerzimdi perspektıvada otandyq aıaqkıim óndirisinde dınamıka bar dep aıtýǵa kelmeıdi. О́ndirýshiler jylyna 1,7-1,8 mln jup aıaqkıim tigetin kórsetkishke 2008, 2011 jáne 2015 jyldary ǵana jetken. Sodan keıin qaıta quldyraý bastalǵan. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, elimizde aıaqkıim tigetin alty kompanııa bar. Sonyń eń irisi – «TarazKojObýv». Jambyl oblysynda ornalasqan zaýyt jylyna 500 myń jup báteńke, týflı, krossovka jáne etik shyǵarady. «Kazlegprom-Almaty» JShS tigin-aıaqkıim fabrıkasynyń da qýattylyǵy tap osyndaı. Erteden kele jatqan eski zaýyt retinde «Jetisý» AQ almatylyq fabrıkasyn jáne keńestik tresttiń murageri – «Kazkojany» aıtýǵa bolady.
Jalpy, byltyr teri salasyndaǵy (onda aıaqkıim óndirisi de, teriden bylǵary óńdeý de kiredi) búkil kásiporyn 15,5 mlrd teńgeniń ónimin óndirgen. Qundyq mánde bul aldyńǵy jylǵy kórsetkishten 16,6 paıyzǵa joǵary. 2023 jyly qańtar-sáýir aralyǵynda teri óńdeýshiler óniminiń quny 5,8 mlrd teńgeden asty. Bul ótken jyldyń uqsas kezeńindegi qunnan 26,8 paıyzǵa kóp.
Árıne, 19,8 mln halqy bar el úshin jylyna 1,7 mln jup aıaqkıim azdyq etedi. Byltyrdyń ózinde el turǵyndary 40,3 mln jup aıaqkıim satyp alǵan.
«Suranys ósip kele jatyr, al óz óndirisimiz 20 jyl boıy bir orynda tur. Naryqtaǵy otandyq óndirýshilerdiń úlesi – nebári 3,3 paıyz. Osydan 15-20 jyl buryn ishki naryqtaǵy otandyq aıaqkıim fabrıkalarynyń salmaǵy aıtarlyqtaı joǵary edi – 25-37 paıyz aralyǵynda boldy. Biraq 2011 jyldan bastap otandastarymyz aıaqkıimdi jıi satyp ala bastady. Ishki naryqtaǵy satylym kólemi tórt jylda 15 ese ósti – 5,1 mln-nan 80,9 mln jupqa deıin. 2014 jyly jetken osy rekordtan keıin aıaqkıim satylymy birese tústi, birese kóterildi, biraq jylyna 24 mln juptan tómen ketken joq», dep jazady Energyprom sarapshylary.
Qazir el azamattarynyń qajettiligin sheteldik jetkizýshiler jaýyp otyr. Sektordaǵy búkil resýrs kóleminiń 96,7 paıyzyn ımport óteıdi. Memlekettik kirister komıtetiniń esebine súıensek, bizge bas jetkizýshi – Qytaı. Odan keıin – Túrkııa men О́zbekstan. Byltyr elge 38,7 mln jup aıaqkıim syrttan kirgizilgen. Bıyl qańtar-naýryzda jetkizilgen ónim kólemi – 12,2 mln jup.
Sarapshylardyń aıtýynsha, osynshama kólemde ımporttyń kelýi elimizdegi aıaqkıim baǵasyna áser etedi. Iаǵnı eldegi aıaqkıim baǵasyn sheteldik jetkizýshiler qalyptastyrady. Bul saladaǵy baǵanyń qymbattaýy 2022 jyldyń sońynda qatty sezildi. Jyldyq ósim kórsetkishi 2022 jyldyń qarashasynan 2023 jyldyń qańtaryna deıin 18-19 paıyz sheginde bolsa, aqpan-naýryzda 20 paıyzdan asyp tústi.
Mamyrdyń qorytyndysy boıynsha, aıaqkıim baǵasynyń jyldyq ósimi 18,1 paıyz bolǵan.