Azattyq muratyna adal kolleksıonerler

Toqsanynshy jyldardyń aıaǵy men eki myńynshy jyl­dar­dyń basyn­da Qazaqstan mý­zeılerinde óner týyn­dylaryn satyp alýǵa bólinetin mem­le­ket­tik qarjylandyrýǵa shek­teý qoıyldy. Sol sebepti birqatar ónertanýshynyń mo­ıyn­daýyna qa­raǵanda, osy kezeń ara­lyǵynda mýzeılerge óner týyndylary óte az usynylǵan.

Kórmege Arkadıı Gorbatov, Nellı Býbe, Beısebek Aqanaev, Gúl­jamal Taǵenova, apaly-siń­lili GaBo, Andreı Nazarenko, Alek­sandr Ermolenko taǵy basqa esimi elge belgili otandyq já­ne sheteldik sýretshiler beınelegen elimizdiń ejelgi baı tarıhy men ǵasyrlar boıǵy dástúrin, uly ker­ýen joldarynyń jańǵyryǵyn, zamana sabaqtastyǵyn, týǵan jer men onyń tabı­ǵatyn jyrlaıtyn, onyń til ­jet­­pes sulýlyǵyna tańdaný múm­kindigin syılaıtyn 40-tan as­tam týyndy qoıylǵan. Shetel­dik sýretshilerdiń qata­rynda qyr­ǵyz­dyń kórnekti sý­ret­shisi Jyrǵal Matýraıymov, san­fran­sıskolyq sýretshi Karlos Kýzma, Gaıtıdiń naıv stılinde jumys isteıtin Domınıkan Res­pýb­lıkasynyń sýretshileri bar. Qylqalam sheberleriniń shy­ǵar­malary keskindeme jáne gra­fıkalyq, sondaı-aq aralas re­lef­tik tehnıkada oryndalǵan kar­tınalarda kórinis tapqan.

Klara Isabaeva beıneleý jáne sándik-qoldanbaly ónermen elý jyldan asa ýaqyt áýestenip, aldymen markalar, sodan keıin kitaptar jınap, keıin tóltýma óner týyndylaryna den qoıdy. Sýret óneriniń bar baılyǵyn ba­ýyryna basqan álemdegi eń úz­dik mýzeılerdi aralaǵan Klara aqyrynda óz kolleksııasyn jınaqtaý úshin Qazaqstan men Ortalyq Azııanyń biregeı ári erekshe ónerine tańdaý bildirip, óz topyraǵynan ónip shyqqan tóltýma baǵytqa taban tiregen.

Arkadıı Gorbatov shyǵys stılinde jazǵan «Otyrar kera­mıkasy» atty natıýrmortynda Uly Jibek jolyndaǵy ortaǵa­syr­lyq eń baı qalanyń turmysyn beıneleıdi. Sýretshiniń ózi kópte­gen arheologııalyq ekspedısııa men qazba jumysyna qatysqan, ol beınelegen qysh buıymnyń barlyǵy búgingi kúni Astanadaǵy Ulttyq mýzeıdiń «Orta ǵasyr­­lar bóliminde» kórmege qoıylǵan, na­ǵyz Otyrar tarıhynyń qumy­ralary men tostaǵandary sýretshi shyǵarmashylyǵynyń shyraıyna aınalǵan.

Kóne dáýir stılinde salynǵan Nellı Býbeniń «Dalanyń erke­leri» atty toptyq portreti kıiz úı­diń ishindegi beıqam jastyq shaq­­tyń qýanyshyn kenep beti­ne qa­py­syz qondyra alǵan. Sý­ret­shi qazaq qyzynyń alýan reńk­ti ále­min kóptegen kómekshi ult­­tyq ele­ment arqyly – áıel­der­diń áshe­keı buıymdarymen já­ne rý tań­balarymen, ydys-aıaq­pen: qazan, saptaıaq, úkkish, qor­jyn, sandyq, kózdiń jaýyn alar quraq kórpeler jáne dastarqan­men bezendire otyryp, sheber jetkizedi.

Beısebek Aqanaevtyń «Pet­ro­glıfter áýeni» (2001) atty shy­­ǵarmasy jáne «Qymyz quıa­tyn ydys­tardyń jıyntyǵy» (2004) at­ty natıýrmorty bizdiń tarı­hy­myzdyń mańyzdy ke­zeń­derin beıneleıdi – qazaq dalasynyń jartas jaqtaýlarynda máńgilik qoltańba qaldyrǵan alǵashqy túrki sýretshileriniń ólmes týyn­dylary zamanaýı óner ti­lin­de qaıta jańǵyrdy. Osy jar­tastaǵy sýretterden ult­tyq kes­kindememiz, tól ónerimiz bas­taý alady. Beısebek ejelgi pet­ro­­glıfterdi beıneleý arqyly qazaq eliniń baıyrǵy zamandardan beri daryndy tulǵalarǵa baı ekenin kórsete bildi. Sýrettiń or­tasynda aty ańyzǵa aınalǵan mýzykalyq aspap – qobyz tur. Ony birneshe túrki halqynyń – qazaqtardyń, túrikmenderdiń, ázerbaıjandardyń, túrikterdiń babasy, Syrdarııa dalasynan shyq­qan X ǵasyrdyń mýzykanty jáne sazgeri Qorqyt ata jasa­ǵan. Ishekteri jylqy jalynan ja­sal­ǵan aspaptyń erekshe dybysy bar, ańyz boıynsha ol Qorqyt ata­­nyń janyn alýǵa kelgen ajaldy da qorqytqan. Dala bolmysynyń eń aıqyn kórinisi, qobyz kópte­gen qasıetti maǵynaǵa ıe – bul kóshpeliniń jan dúnıesiniń, qazaq mýzykasynyń sımvoly, vıolonchel men skrıpkanyń túp atasy, ata-babalarymyz­dyń ósıeti jáne ejelgi dáýirden kele jatqan kóne mádenıetimizdiń dáleli. Bul týyndy ǵaryshy­men astasyp, ǵasyrlar qoınaýyn­da qalǵan ata-babalarymyzdyń áýeni men olardyń ǵıbratyn qolǵa ákelip ustatqandaı ǵajap kúı keshtiredi.

Klaranyń qyzy Dana Isa­baeva da jastaıynan kolleksııa jınaýmen shuǵyldanyp, ony ómirlik daǵdy-muratyna aınal­dyra bastaǵan. Biraq onyń kó­ńil álemi alysty barlaıdy. Vene­sııa kórinisteri, Cheh saraılary, Venanyń saltanaty asqan sán­di úıleri sekildi eýropalyq peı­zajdar kórmeniń túkpir tusy­nan kóz arbap, ózine tartady. Jas sýretshige AQSh-tyń San-Fransıskosynda turatyn belgili qylqalam sheberi Karlos Kýzmanyń qalanyń ańyzǵa aınal­ǵan kórikti jerlerin beıne­legen akvarelderiniń áser qaldyrǵany sondaı, ol Nıý-Iork pen Maıa­mıden grafıka tilindegi birne­she týyn­dysyn óz eline syıǵa ákel­gen. Otandyq sýretshilerdiń arasynda apaly-sińlili GaBo­nyń keskindeme jáne grafıkalyq jumystary da sezimtal Danany keń tynysymen baýrap, álemdi tabıǵı taza beınede qabyldaı­tyn talantty sýretshilerdiń ıntellektýaldy ıirimi mol shyǵarmala­ryn jeke kolleksııasyna alyp, kórme mazmunyn shırata túsý úshin kópshilikke usynyp otyr.

«О́ner adamdy ishki álemimen baılanystyra otyryp, ómirdi ózgertetin jáne emosıonaldy ál-qýatyna yqpal etetin asa te­geýrindi kúshke ıe», dep atap ótti Dana Isabaeva.