Bizdiń tarıh darqan, aıta bastasańyz baba júrgen joldyń ár adymy uly jeńiske bastaıdy. Sol dańqty joldyń bir bastaýy – Orbulaq shaıqasy. Qandy maıdan ornynda qazylǵan ordyń aıqyn izderi, tarıh betinde qashalǵan tańbadaı saırap jatyr. Bul soǵys – qazaq halqynyń aýyzbirligin dáripteıtiń shejireli oqıǵa, batyrlyq úlgisi.
Kópke aıan, 1993 jyly Úkimetimizdiń bastamasymen Orbulaqtaǵy Uly jeńistiń 350 jyldyǵyn halqymyz laıyqty atap ótip, erliktiń mánin ashyp, keıingi urpaqqa ólmesteı jańǵyrtyp, ónege tastady.
Sol taǵylymdy shejiremiz ben taýandy tarıhymyzda «Orbulaq» ataýymen aıshyqtaldy. Mine, sol tarıhı oqıǵanyń oryn alǵanyna bıyl 380 jyl tolyp otyr.
Muzdaı qursanyp toqym topyraǵyńdy emip, elińdi toz-toz etip, manatyńa mamyrlaı qonys tigemin dep 50 myń qolmen engen jońǵar áskerin sol kezde Salqam Jáńgir bastaǵan 600 qazaq sarbazy qarsy alǵan edi. Keremet toıtarys bergen qolǵa 100 qyrǵyz batyry selbesken bolatyn. Jazıraly Jarkent jeriniń soltústik batysynda jatqan alyp taýdyń apaıtósindegi oıpańdy aran etip, bulaqty boılata or qazyp, sol 50 myń jaýdy qoısha kógendegen aılaly qazaq sarbazdary rýhymyzdyń biltesindeı tarıhta tańbalandy. Samarqannan eki túmen qol bastap, der kezinde jetken Jalańtós bahadúrmen tize qosyp, qalmaqtyń quryshtaı qursanǵan 5 túmenin qanǵa bóktirip, qazaq jerinen qýyp shyqqan edi. Mine, osynaý eren erliktiń, batyrlyqtyń ordaly oshaǵyndaı bolǵan kıeli jerge kúni keshe qazaq zııalylary taban tıgizip, babalardyń uly erligine taǵzym etip qaıtty. Quran baǵyshtap, qurban shaldy.
Taǵylymdy shara áýeli aýdandyq Mádenıet úıindegi «Qasıetti Orbulaq» atty respýblıkalyq ǵylymı konferensııamen bastaldy. Tanymdy, taǵylymdy is-sharanyń shymyldyǵyn quttyqtaý sózimen ashqan Panfılov aýdanynyń ákimi Marat Saǵymbek: «Ultaraqtaı bolsa da ataqonys jer qymbat, at tóbelindeı bolsa da týyp-ósken el qymbat» demekshi, azamat úshin týǵan elinen ystyq ne bar? Al osy el men jer tunyp turǵan tarıhı qundylyqqa toly bolsa, odan asqan qandaı baqyt bar?! Jalpy, keń-baıtaq qazaq jeriniń kez kelgen pushpaǵy qasıetti. Osy turǵydan alǵanda Orbulaq shaıqasyndaǵy uly jeńis biz úshin máńgilik maqtanysh. Keshe ǵana Túrkistan qalasynda ótken Ulttyq quryltaıda el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev ultymyzdyń tarıhı sana-sezimin jańǵyrtý, taraý-taraý tarıhty tolyqtyrý kerektigin atap ótti. Bul shara sonyń naqty kórinisi dep bilemin, deı kele kópshilikti mereıli kúnmen quttyqtap ótti.
Ǵylymı konferensııa barysynda qazaq ádebıeti men tarıhyna eleýli úles qosqan tuǵyrly tulǵalar sóz alyp, hatqa basylǵan shejireni taǵy bir qaıtalaı jańǵyrtty. Áýeli Memlekettik syılyqtyń laýreaty, «Orbulaq shaıqasyn» qazaq tarıhyna eren eńbekpen qosa bilgen belgili jazýshy Beksultan Nurjekeuly sóz alyp, shymyr-shymyr oı tizbelep, uly shaıqastyń qazaq tanymyndaǵy, tarıhyndaǵy ornyn aıshyqtady. О́z kezeginde sóz alǵan tanymal jazýshy Álibek Asqarov uly erlik, tarıhı aqıqat el úshin ortaq qundylyq ekenin, tarıhshy, aqyn-jazýshy, ǵalymdar shejirege shegendegen dúnıege kúmánmen qaraýdy qoıý kerektigin aıtyp, ojdan men ardyń asqaq shyńynda Orbulaq syndy shaıqastar turǵanyn tilge tıek etti. Osynaý orasan oqıǵa jaıly tereńnen tebirengender qatarynda kórnekti qalamger Kádirbek Segizbaıuly, tarıhshy, jýrnalıst Molot Soltanaevtar boldy.
Ǵylymı konferensııadan keıin qazaq tarıhynyń kesek tulǵalaryna, aıbarly babalarǵa arnap as berildi. Osynaý dúbirli dúrmek Orbulaq shaıqasynyń tarıhı ornynda jalǵasyn tapty.