О́ńirge áleýetti ınvestorlardy tartyp, oblys halqyn jańa jumys oryndarymen qamtamasyz etý maqsatynda Áýlıeatada aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jumystar atqarylyp jatyr. О́ńir basshysy Nurjan Nurjigitov oblystyq ınvestısııalyq shtabtyń otyrystarynda Taraz qalasynda jáne aýdandarda jańa jumys oryndaryn qurýdyń mańyzyn udaıy nazardan tys qaldyrǵan emes.
Toǵyz joldyń torabynda ornalasqan Shý aýdanynyń jergilikti atqarýshy bıligi de ınvestısııa tartý jumystaryna aıryqsha den qoıyp otyr. Aýdan ákimi Baqytjan Jánibekovtiń aıtýynsha, 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan jospar aıasynda 1 114 jańa jumys ornyn qurý kózdelgen.
Tórt jyldyń bederinde jalpy quny 259,4 mlrd teńgeni quraıtyn 129 ınvestısııalyq jobany júzege asyrý boıynsha atqarylatyn jumys tolyqtaı jolǵa qoıylǵan. Qazirgi kezde konteıner óndirý, qus fabrıkasy, jol boıyndaǵy servıs nysandaryn salý jónindegi jobalar boıynsha áleýetti ınvestorlarmen kelissózder júrgizilip jatyr. Barlyq tarap jobalardy tolyqtaı júzege asyrýǵa múddeli.
B.Jánibekov keltirgen derekterge zer salsaq, Shý aýdanynda iske asyrylatyn iri jobalardyń qatarynda «Qazaqmys korporasııasy» JShS qolǵa alǵan Shatyrkól-Jaısan ken baıytý zaýyty, «Zhanashyr project» JShS-nyń Jaısań mys ken orny, «Alstom Kazakhstan» JShS-nyń temirjol jyljymaly quramyn jóndeý jáne tehnıkalyq qyzmet kórsetý jobalary bar. Búginde atalǵan jobalardy jedel júzege asyrý boıynsha jumystar jolǵa qoıylǵan.
«О́ńirge áleýetti ınvestorlardy tartý jumystary qaı kezde de nazardan tys qalǵan emes. Jergilikti halyqty turaqty jumyspen qamtý úshin óndiris oryndary kóbirek ashylǵany jón. Jýyq arada júzege asyrylatyn jobalardyń qatarynda «Dain Company» JShS-nyń konteıner qurastyrý zaýyty bar. Atalmysh jobany qoldaý maqsatynda 2 gektar jer qarastyrylǵanyn aıta ketkenniń artyqtyǵy bolmas. Joba quny 450 mln teńgeni quraıdy. Investordyń aıtýynsha, qýattylyǵy aıyna 10 konteıner eken. Munda 10 jumys ornyn ashý kózdelgen. Tapsyrys berýshilerdiń sany artqan jaǵdaıda 60 adamǵa deıin jumyspen qamtýǵa múmkindik bar. Buǵan qosa «QazAquaAliance» JShS-nyń et baǵytyndaǵy jobasy da óńir ekonomıkasyn órkendetýge sep bolatyny sózsiz. 500 myń basqa arnalǵan qus fabrıkasy Balýan Sholaq aýylynan boı kóteredi. Quny 250 mln teńgeni quraıtyn joba júzege asqanda 20 turǵyn turaqty jumyspen qamtylady. Sondaı-aq «Hamza» sharýa qojalyǵy da 100 myń basqa arnalǵan qus fabrıkasyn ashýdy kózdep otyr. Búginde bul jobany qoldaý maqsatynda Kókqaınar aýyldyq okrýgi aýmaǵynan 5 gektar jer qarastyrylýda. Quny 220 mln teńgege baǵalanǵan fabrıka jumysyn bastaǵan kezde jergilikti 20 azamat jumysqa tartylmaq. Budan ózge de birqatar mańyzdy jobany iske asyrý boıynsha óńirde aýqymdy jumystar atqarylyp jatyr», deıdi B.Jánibekov.
Shý aýdanynyń ákimi keltirgen derekterge súıensek, 2024 jyly óńirde iske qosylatyn «SVictory 6» JShS-ǵa qarasty «A» klasty jol boıyndaǵy qyzmet servısi (týrızm, etnoaýyl, mýzeı) iri jobalardyń birine aınalmaq. Jalpy quny 2 mlrd teńgeni quraıtyn joba iske asqanda 40 azamat jumyspen qamtylmaq. Álbette, aýdanda ınvestorlardy tartý, sol arqyly jergilikti halyqty jumyspen qamtý jumystary jyl ótken saıyn qarqyndy túrde iske asyp jatqany málim. Búginde naqty iske asyrylyp jatqan úsh joba bar eken. Olardyń jalpy quny 123,7 mlrd teńgeni quraıdy. Atalmysh jobalar iske qosylǵan kezde aýdanda 430 jańa jumys orny qurylmaq. Aýdan halqy úshin bul, árıne, jaǵymdy jańalyq.
«Iri jobalardyń biri retinde «Qazaqmys korporasııasy» JShS-nyń Shatyrkól kenishindegi fabrıkany aıtýǵa bolady. D.Qonaev aýylynda iske asyrylyp jatqan jobanyń qurylys jumystary kezinde 377 azamat jumysqa tartylsa, fabrıka iske qosylǵan kezde 300 adam eńbekpen qamtylady dep josparlap otyrmyz. Fabrıkada eńbek etetinderdiń belgili bir bóligin jergilikti azamattar quraıdy. Jańa óndiris oshaǵynyń qýattylyǵy jylyna 1 mln 200 myń tonna ken óndirýge qaýqarly. Qysqasy, osy joba sátimen iske qosylǵannan keıin aýdan bıýdjetine 300-400 mln teńge aralyǵynda salyqtyq túsimder túsedi», deıdi ol.
Aýdan basshysynyń aıtýynsha, «Zhanashyr project» JShS qolǵa alǵan «Jaısan» ken ornyn ónerkásiptik turǵydan ıgerý jobasynyń da aýdan ekonomıkasyna keltirer paıdasy mol kórinedi. Búginde sol jobany iske asyrý maqsatynda naqty qadamdar jasalyp jatyr.
«Shyny kerek, aýdanda qolǵa alynǵan ınvestısııalyq jobalardyń qaı-qaısysy bolsyn óńir ekonomıkasyna aıtarlyqtaı tabys ákeletini talas týdyrmaıdy. Olardyń qatarynda «Jaısan» ken ornyn ónerkásiptik turǵydan ıgerý jobasy da bar. Osy iri joba tolyqqandy iske qosylǵan kezde jylyna 600 myń tonna katodty mys keni óńdeledi. Búgingi tańda táýligine 822 tonna ken Balqash tústi metall óńdeý kombınatyna jiberilip jatqanyn da eskergen jón. Jańa kásiporyn tehnıkamen tolyqtaı qamtamasyz etilgen. Shamamen 2024 jyldyń aqpan aıynda tolyq qýatynda iske qosylady degen oıymyz bar», deıdi B.Jánibekov.
Shý óńirinde aýyl sharýashylyǵy salasyn órkendetý maqsatynda da aýqymdy jobalar qolǵa alynǵanyn aıta ketken jón. Aýdan ákimi keltirgen derekke súıensek, iske asyrylyp jatqan eki iri jobanyń jalpy quny 2,5 mlrd teńgeni quraıdy eken. Sol jobalar tolyqqandy iske qosylǵan kezde 76 jańa jumys orny qurylady.
«Jalpy, óńirimiz agroaımaq sanalǵandyqtan aýyl sharýashylyǵyna qatysty jobalarǵa da aıryqsha nazar aýdaryp otyrmyz. Aıtalyq, «Elnýr Adıl Grýpp» JShS qolǵa alyp otyrǵan makaron sehy, dıirmenniń jalpy quny 1,3 mlrd teńgeni quraıdy. Atalmysh joba iske qosylǵanda 64 adam jumyspen qamtylady. Seriktestik basshylarynyń aıtýynsha, dıirmen táýligine 120 tonna, makaron sehy 22 tonna ónim óndirýge qaýqarly. Búgingi tańda atalmysh nysan boıynsha qurylys-montajdaý jumystary júrgizilip jatyr. Al joba osy jyldyń úshinshi toqsanynda iske qosylady dep josparlap otyrmyz», deıdi aýdan basshysy.
Qalaı alyp qarasaq ta, keıingi jyldary óńirge áleýetti ınvestorlardy tartý jumystary myqtap qolǵa alynǵanyn ańǵarý qıyn emes. Jýyrda ǵana túrkııalyq «Koyuncu Group» kompanııasynyń ókilderimen kezdesken óńir basshysy Nurjan Nurjigitov ınvestorlardy qoldaý jumystary ármen qaraı jalǵasa beretinin aıtty. Atalmysh kompanııa Qarataý qalasy «Taraz» ındýstrıaldy aımaǵynda natrıı pırosýlfıtin óndirý jobasyn iske asyryp jatqany málim.
Qysqasy, óńirge ınvestısııa salýǵa kelgen sheteldik ınvestorlarǵa jergilikti atqarýshy bılik tarapynan jan-jaqty qoldaý kórsetilip jatqany sózsiz. Jergilikti halyqty turaqty jumyspen qamtýǵa baǵyttalǵan ınvestısııalyq jobalardyń bir parasy toǵyz joldyń toraby sanalatyn Shý aýdanynda da qarqyndy túrde júzege asyrylyp jatyr. Bul boı kóterip jatqan sý jańa óndiris oshaqtaryna jumyssyz azamattar úlken úmitpen kóz tigip otyr.