Taqsaı hanymy

Bul jádiger 2012 jyly arheolog Iаna Luqpanovanyń jetekshiligimen júrgizilgen ekspedısııa nátıjesinde jaryqqa shyqty. Otandyq arheologııada «Taqsaı oba kesheni» degen atqa ıe. «Taqsaı-1», «Taqsaı-2», «Taq­saı-3», «Taqsaı-4», «Taqsaı-5» qor­ǵandaryna qazba jumysyn júrgizý kezdeısoqtyq emes. О́ıtkeni bul óńir­den 1965 jyly jer jyrtý barysynda ártúrli jádiger tabylǵan. Sóıtip, arada 37 jyl ótken soń Taqsaı keshenine qazba jumystary qolǵa alynyp, nátıjesinde, kere­met qazynalar tabyldy. Bul arte­faktiler b.z.d. V ǵasyr úlesine jatqy­zylyp, tabylǵan buıymdar ata-baba­la­rymyz sarmattardan qal­ǵan dúnıe ekeni dáleldendi. Osy­lar­dyń ishin­de, keshenniń shyǵys jaq shetin­­de ornalasqan – dıametri 41, bıik­tigi bir metr bolatyn №6 obadan áıeldiń múrdesi qazylyp aly­nýy jańa tarıh betin ashty. Bul múrde – asa qymbat áshekeıli kıim kıgen, shoshaq tóbeli sáýkelesiniń ushyna taý eshki beınesi ornatylǵan.

Moınynda tutasa quıylǵan qos salpynshaqty grıvna, ústindegi kıi­miniń keýde tusyna: sharshy hám sopaqsha pishindi baraq ıt pen qoı­dyń basy bádizdelgen altyn áshe­keıler jáne dóńgelek formaly altyn monshaqtar qapsyrylsa, jeńine qasqyrdyń azý tisteri qap­sy­rylǵan altyn quı­maly sal­pyn­­shaq ta­ǵyl­ǵan. Bileginde my­­syqtektes múıiz­­­di jyrtqyshtyń bu­zaý­men aıqasy sýrettelgen bilezigi bar. Sol qolynda tol­qyn órnekti kókshil tústi shyny ydys, oń qolyna qoladan quıylǵan altyn sapty aına ustaǵan...

Sonymen qatar qabirdiń bir shetinen – sazdan jasalǵan jińishke moıyndy ydys, aǵash taraq salynǵan qobdısha tabylsa, úńgirdiń orta tusynan – túıe basty qola qazan, tana kózdi shyny-aıaq, úńgirdiń batys buryshynan – at ábzelderi qazylyp alynǵan.

Taqsaı qorǵan keshe­ninen tabylǵan áıel múrdesin qalpyna keltirý isimen ar-heolog Iаna Amankeldiqyzy aınalyssa, onyń fotobeınesin sýretshi L.Turǵynbaeva jasap shyqqan. Sondaı-aq keshennen tabylǵan jádigerlerge Japonııanyń Tokıo, Ger­manııanyń Bohým jáne Frank­fýrt-Dıýsseldorf, Re­­seıdiń Máskeý, Sankt-Pe­terbýrg, Orynbor, Chelıabi, Pýshıno, Novosibir qalala­rynan kelgen mamandar zertteý júrgizipti.