Jalpaq jurttyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan baǵdarlama az emes. Sonyń biri – «Aýyl amanaty».
El ishinde qoltyǵymyzdan demese, dem berip jebese, naryq aıdynynda sýdaǵy balyqtaı erkin júzip keter edik degen sóz jıi aıtylady. Árıne, dúnıe quralý úshin oń jambasyna keletin is bastaý úshin de alǵashqy qarajattyń aýadaı kerek ekeni belgili. Bul baǵdarlamanyń basty maqsaty – aýyl halqynyń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn jaqsartý. Mándi murat júzege asýy úshin aýyl men shaǵyn qalalardyń turǵyndaryna 1,2 mlrd teńge kóleminde nesıe berilgeli otyr. Shyntýaıtynda berilip te jatyr. Bıyl maýsym aıynyń sońynda «Kokshe» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy» AQ óńirlik turaqtandyrý qorymen shart jasasqan. О́tinimderdi qabyldaý júrip jatyr. Bar talapty saralaı kele, aýyl turǵyndarynyń jeńildetilgen nesıe alyp, óz kásibin dóńgeletýge múmkindigi bar. Kúni búginge deıin jalpy kólemi 872 mln teńge bolatyn nesıege 139 ótinim berilgen. 56 talapkerdiń ótinishteri qanaǵattandyrylypty. Árqıly sebeppen 11 ótinish berýshiniń qujattary keıin qaıtarylǵan. Qazir olar kem-ketigin tolyqtyryp, zańdastyrýda.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasy basshysynyń orynbasary Qasym Itqusovtyń aıtýyna qaraǵanda, 250 adam nesıe alyp, jumysyn bastaǵan kezde jańa jumys oryndary da ashylmaq. Táýekel etýden taısalǵandar úshin bul da – nesibe. Ortasha nesıe kólemi 4,8 mln teńgeni quraıdy. О́ńirdiń árbir aýdanynda nesıe alýshylardyń qujattamalaryn iriktep, daıyndaýdy qolǵa alyp otyrǵan jumys toptary qurylǵan.
Osy arada el eńsesin tikteýge yqpaly tıetin baǵdarlamaǵa qatysýshylarǵa beriletin nesıe shartyn aıta ketsek, artyqtyǵy bolmas. Eń bastysy, syıaqy mólsherlemesiniń jyldyq kólemi 2,5 paıyzdan aspaıdy. Nesıeni óteý merzimi – 5 jyl. Biraq onyń ishinde mal sharýashylyǵymen aınalysatyndarǵa jeti jylǵa deıin beriledi. Shaǵyn nesıeniń eń joǵary kólemi – 8,6 mln teńge. Árıne, kepil bolýy qajet.
Bul jobaǵa aýyl jáne shaǵyn qala turǵyndary, onyń ishinde jumyssyzdar, zeınetke jasy tolmaǵan, burynǵy jumysynan qysqartylǵan jumyskerler ózin-ózi jumyspen qamtıtyn adamdar nemese isin jańa bastaýǵa bel býǵan kásipkerler qatysa alady.
Búgingi betalysyn tarazy basyna tartsańyz, jeńildetilgen nesıe berý baǵdarlamasyn jurtshylyq jaqsy qabyldap otyr. Ásirese Atbasar, Jaqsy, Arshaly, Birjan sal aýdandarynda ynta bildirýshiler kóp. Qolyna qarajat tıgender mal, qus sharýashylyǵymen aınalysa alady. Sondaı-aq kartop pen kókónis ósiremiz deseńizder, erikterińiz. Tipti qarajaty jetip jatsa, qajetti tehnıka men qural-jabdyqtar da alýǵa bolady. Bıznestiń basqa túrlerin de damytamyn dep alǵa umtylsańyz, erkińiz bilsin.
О́tinim bildirýshilerdiń yntasyn saralasaq, mal sharýashylyǵyn damytýǵa nıet bildirýshiler kóp. Onyń ishinde sútti baǵytty qolaıly kórip otyrǵandar da bar. Kúni búginge deıin birneshe kásipker aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn satyp alypty. Tipti bir adam jeke shaǵyn balabaqsha ashýǵa nıet etken. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy aýyl adamdaryna nápaqa taýyp berýge septigin tıgizetin baǵdarlama qyrkúıek aıynda aıaqtalady dep otyr. Demek buryn qulaqtanbaǵan adamdar jedel qımyldap qalýy kerek. Bir jaqsysy, nıet bildirýshiler kóp bolatyn bolsa, qosymsha qarajat ta bólinetin syńaıly.
Endi osy arada mal baǵý máselesine toqtala ketelik. Bizdiń óńirde jaıylym men shabyndyq máselesi ýshyǵyp tur. Basqarma basshysy orynbasarynyń aıtýyna qaraǵanda, burynnan jumys istep kele jatqan agroqurylymdarmen memorandýmdar jasalýy múmkin. El qamyn oılaǵan azamattar jumysyn jańa bastaǵandarǵa jaıylym jáne shabyndyqpen kómektesýi qajet. Aıtpaqshy nesıeniń 20 paıyzyn mal azyǵyn satyp alýǵa jumsaýǵa bolady eken.
Oıǵa alǵan sharýa ońynan ońǵarylsa, kásipkerler ózderiniń ál-aýqatyn arttyrýmen birge eldiń aq dastarqanyn adal aspen toltyrar edi.
Aqmola oblysy