Almatynyń damýy – eldiń damýy

«Aıýsaı» bógeti sel qaýpiniń aldyn alady

«Aıýsaı» bógeti Úlken Almaty ózeniniń basseıninde ornalasqan. Onyń joǵary jaǵynda sel qaýpi bar 98 ýchas­ke, 89 muzdyq, 20 morenaly jáne muzdy kól bar. Bóget sel júrý qaýpin barynsha azaı­typ, 500 myńnan astam halyq pen 2 myń­ǵa jýyq nysannyń tabıǵat apa­tynan qor­ǵalýyn qamtamasyz etedi.

Elimizdiń bıik taýly aımaqtarynda 970 morenaly kól bar. Onyń ishinde 156 kólde sel júrý qaýpi joǵary. Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Syrym Shárip­hanov bıyl sel júrýi yqtımal 13 kólde apattyń aldyn alý jumystary júrgizilgenin baıandady.

Sonymen qatar «Qazseldenqorǵaý» meke­mesiniń basshysy Qaırat Bekenov Mem­­leket basshysyna tabıǵat apattary­nyń al­dyn alý jumystary jóninde máli­met berdi.

Onyń aıtýynsha, arnalardaǵy sýdy turaqtandyratyn jańa qorǵanys nysandaryn salý qajet. Olar Úlken Alma­ty, Esik, Talǵar, Qaskeleń jáne Túr­gen ózenderiniń basseınindegi sý aǵysy­nyń jyldamdyǵyn azaıtyp, aǵyn sýdyń arnadan asyp ketpeýine septigin tıgizedi.

Qasym-Jomart Toqaevqa qanatqaqty joba aıasynda ornatylǵan 31 sıfrlyq gıdrobeket tanystyryldy. Bul qondyr­ǵylar sýdyń jyldamdyǵyna, temperatýrasyna, laılylyǵyna jáne basqa da kórsetkishterge onlaın-rejimde monıtorıng júrgizedi. Mundaı tehnologııalar keleshekte elimizdiń jeti taýly aımaǵynda qoldanysqa engiziledi. Gıdro­beketterdegi málimet TJM Daǵda­rys jaǵdaıyn basqarý ortalyǵynyń biryńǵaı aqparattyq júıesimen ıntegrasııalanatyn barlyq ǵylymı uıym men salalyq vedomstvolarǵa qoljetimdi bolady.

Memleket basshysy qala turǵyn­darynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin selden qorǵaý sharalaryn júrgizý mańyz­dy ekenin atap ótti. Bul rette Prezıdent Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi, Almaty qalasy ákimdigi jáne «Qazseldenqorǵaý» mekemesi ózara tyǵyz qarym-qatynasta jumys isteýi qajet ekenin aıtty.

Talapty balaǵa – ozyq bilim

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Almaty qalasyna jasaǵan jumys sapary aıasynda «Prometheus school» bilim berý uıymyn aralap kórdi.

Prezıdentke bilim ordasynyń oqý kabınetteri, jaratylystaný zerthanalary, mektepte sabaq oqytýdyń «Daryn Go», «Booky-Wooky» avtorlyq ádistemeleri, sondaı-aq oqý ornynyń jalpy ınfraqurylymy tanystyryldy.

«Rrometheus school» byltyr 9 qara­shada ashylǵan. Mektep 840 oqýshyǵa arnalǵan. Aýmaǵy – 12 myń sharshy metr. Bilim berý mekemesin salý úshin 5,2 mıllıard teńge ınvestısııa tartylǵan. Az qamtylǵan ot­basylardyń daryndy balalary úshin bilim granttary bólinedi. Mektep jyl sa­ıyn grant sanyn arttyrýdy josparlap otyr.

Memleket basshysyna «Enlightenment Power Group» qory júzege asyryp jatqan jobalar týraly málimet berildi. Qor dırektory ári mekteptiń baqy­laýshylar keńesiniń tóraǵasy Dosym Besbaıdyń aıtýynsha, 1400 oqýshyǵa arnalǵan «FızTeh» mektebin ashý ju­mystary júrgizilip jatyr. Bul mektep túlekterdiń álemdegi jetekshi teh­­nı­kalyq joǵary oqý oryndaryna túsýine múmkindik týǵyzý úshin sapaly bilim berýdi kózdeıdi. Mektep qury­lysyn bıyl qarasha aıynda aıaqtaý josparlanǵan. Jobaǵa tartylǵan ınves­tısııa kólemi – 3,9 mıllıard teńge.

Memleket basshysy «Prometheus School» mektebindegi bilim berý jáne oqýshy­lardy daıarlaý formatynyń erek­sheligin atap ótti. Sondaı-aq ustazdarǵa tabys tilep, olardyń qyzmeti qoǵam úshin mańyzdy ekenin aıtty.

Qordalanǵan máseleni júıeli sheshý qajet

Megapolıske jumys sapary kezinde Pre­zı­dent Almaty qalasyn damytý máse­l­e­leri jóninde keńes ótkizdi. Jıyn­dy ash­qan Memleket basshysy byltyr kúzde Almaty jurtshylyǵymen kezdesý bary­syn­da qalany damytýdyń basty baǵyttary aı­qyn­­dalǵanyn atap ótip, nátıjesinde Al­ma­ty­ny damytýdyń 2030 jylǵa deıingi baǵ­dar­­lamasy qabyldanyp, shahardyń 2040 jyl­ǵa deıingi Bas jospary bekitilgenin aıtty.

– Aldaǵy 20 jylda Almaty halqynyń sany 3 mıllıonǵa jýyqtaıdy degen boljam bar. Bolashaqta qala ishindegi bes aýmaq ortalyq retinde damıdy. Sonda orta­lyqtaǵy qazirgi ahýal birshama jeńildep, barlyq aýdanǵa birdeı salmaq túsedi. Sońǵy 10 jylda qala óte jyldam ári retsiz ósti. Almatynyń aýmaǵy  eki eseden astam keńeıdi. Biraq ınfraqurylymnyń damýy ár jerde ártúrli bolyp otyr. Qalada  tur­ǵyndar sany ortasha alǵanda  jyl sa­ıyn 70 myń adamǵa kóbeıip keledi. Jumysqa, sabaqqa barý úshin irgeles eldi mekenderden kún saıyn 500 myń adam Almatyǵa kelip ketedi. Mundaı túıtkilderdi ýaqytyly anyqtap, der kezinde sheship otyrý qajet, – dedi Memleket basshysy.

Keńes barysynda qalanyń kommý­nal­dyq, jol jáne áleýmettik ınfra­qury­lymyn damytý, sondaı-aq bilim, ekologııa jáne medısına salalarynda qordalanyp qal­ǵan problemalardy sheshý joldary talqylandy.

Prezıdent Almaty qalasyn damytýǵa qatys­ty negizgi problemalardy sheshý úshin jú­ıeli sharalar qabyldaý qajet ekenin aıtty.

Memleket basshysy taıaýda «Aqkent» shaǵyn aýdanyndaǵy kópqabatty turǵyn úıde bolǵan órtti mysalǵa keltirip, órt qaýipsizdigi salasyndaǵy ahýaldy synǵa aldy. Prezıdent Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligine órt kezinde saqtalýǵa tıis qaýipsizdik sharalary jóninde halyqtyń saýatyn arttyrý úshin jappaı oqý-jat­tyǵý sharalaryn uıymdastyrýdy tap­syr­dy. Al qala ákimdigine órtke qarsy kúres qyzmetiniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn kúsheıtý úshin pármendi sharalar qabyldaý mindeti júkteldi.

Prezıdent Almatynyń ekologııalyq ahýalyn jaqsartý úshin qaladaǵy kólik qozǵalysyn rettep, elektromobılderge arnalǵan ınfraqurylymdy damytý qajet dep sanaıdy.

Qala ákimi Erbolat Dosaev 2025 jyldyń sońyna deıin qaladaǵy qoǵamdyq kólik salasy tolyqtaı ekologııalyq standartqa kóshiriletinin baıandady. Budan bólek, qajetti ınfraqurylymdy damytý arqyly halyqtyń elektromobılge degen suranysyn arttyrý múmkindikteri qarastyrylyp jatyr.

Almaty qalasyndaǵy ınjenerlik ınfraqurylymnyń jaı-kúıi de Prezıdent nazarynan tys qalmady. Memleket basshysynyń aıtýynsha, elimizdegi eń bas­ty syn-qaterdiń biri – sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etý. Tájirıbe kórsetkendeı, Almatyda da bul turǵyda jaǵdaı máz emes.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, shaharda sýdyń úzdiksiz berilýine kedergi keltiretin apatty jaǵdaılar tym jıilep ketýi sýmen qamtamasyz etý salasyndaǵy problemalardy kezek kúttirmeı sheshý qajet ekenin kórsetedi.

Qasym-Jomart Toqaev sońǵy kezde sel júrip, ózen sýlarynyń laılanýy jıilep ketkeni alańdaýshylyq týǵyzatynyn aıtty. Sonyń saldarynan shilde aıynyń sońynda kommýnaldyq qyzmetter qalanyń joǵarǵy bóligindegi aýdan turǵyndaryna sý berýdi shekteýge májbúr boldy. Medeý aýdanyndaǵy 50 kóppáterli úı men 4 myńnan astam jeke turǵyn úı sýsyz qaldy. Bul turǵyndardyń oryndy narazylyǵyn týǵyzdy.

Prezıdent elimizdiń eń úlken shaharyndaǵy sý sharýashylyǵyn retke keltirý úshin atqarylýǵa tıis negizgi mindet­terdi aıqyndap berdi. Atap aıtqan­da, Úkimet pen qala ákimdigine merdiger­lerdiń kinásinen keshiktirilgen Qarǵaly sý jınaqtaý nysanyn bıyl qazan aıynyń sońyna deıin paıdalanýǵa berý, qalanyń sý sharýashylyǵyna tolyq tekseris jasaý jáne Almatynyń joǵarǵy bóligin sýmen tolyq qamtý úshin jerasty sý kózderine gıdrogeologııalyq barlaý jumys­taryn júrgizý, sondaı-aq «Balqash» stansa­syndaǵy rezervýar men tórt skvajınanyń qurylysyn aıaq­taý mindetteri júkteldi.

Sonymen qatar Prezıdent turǵyn­dardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa qatysty birqatar problemaǵa toqtaldy. Memleket basshysynyń pikirinshe, eń aldymen, NEET sanatyna jatatyn jastardyń arasyndaǵy jumyssyzdyq máselesine aıryqsha nazar aýdarý qajet. Úkimetke jáne ákimdikke jastardy jumyspen qamtý úshin arnaıy baǵdarlama ázirleý jóninde tapsyrma berildi.

Prezıdent kótergen taǵy bir mańyzdy másele – Almatynyń densaýlyq saqtaý salasyn­daǵy ahýal. Memleket basshy­sy­nyń aıtýynsha, qazir qaladaǵy densaý­lyq saqtaý uıymdary shamadan tys júkteme­men jumys istep jatyr. Ábden tozyǵy jet­ken ınfraqurylymdy Áleýmettik medı­sı­nalyq saqtandyrý qorynyń qarjy­sy esebinen jáne memlekettik-jeke­she­lik áriptestik negizindegi jobalardy júzege asyrý arqyly keshendi túrde jańǵyrtý qajet. Prezıdent Densaý­lyq saqtaý mınıstrligine medısına mekeme­lerindegi qarjy tapshylyǵyn joıý úshin keshendi sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.

Budan bólek, keńes barysynda Almaty ekonomıkasyn ártaraptandyrý máseleleri talqylandy. Qasym-Jomart Toqaev shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń damý ále­ýe­tine oń baǵa berdi. Keltirilgen máli­met­­­terge sáıkes 2022 jyldyń ózinde Al­ma­ty mem­lekettik bıýdjetke tórt trıl­lıon teń­geden astam qarjy quıdy. Qala­da­­ǵy sa­lyq túsimderiniń basym bóligi sha­­ǵyn jáne orta bıznestiń tólemderine tıesili.

Prezıdent megapolıstegi bıznes-ahýaldy jaqsartý úshin júıeli sharalar qabyldaý jóninde mindet júktedi. Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, jeke kapıtaldy tartý, kásipkerlikti damytý baǵdarlamasyn kúsheıtý, jańa kólik-logıstıkalyq ortalyqtaryna qoldaý kórsetýdiń tyń sharalaryn qarastyrý, kreatıvti ındýstrııa, týrızm salalaryn damytý Almaty ekonomıkasyna tyń serpin berýge tıis.

Sonymen qatar jıyn barysynda Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaev, Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıar, Premer-mınıstrdiń orynbasary – Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenova sóz sóıledi.