Qoǵamnyń osal toptaryn qorǵaý men qoldaý – áleýmettik saıasattyń basty baǵyty. Ásirese, erekshe qajettiligi bar adamdar erekshe qamqorlyqty qajet etedi. Bul rette tehnıkalyq ońaltý quraldarymen qamtamasyz etýdiń mańyzy zor.
Atalǵan máselege baılanysty Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi janyndaǵy múgedektigi bar adamdarǵa qajetti júrip-turýǵa arnalǵan tehnıkalyq kómekshi (kompensatorlyq) quraldar men qyzmetterdiń sapasyn arttyrý jónindegi jumys tobynyń otyrysynda jan-jaqty talqylaý boldy. Jıyn barysynda qoǵam belsendileri men sarapshylar erekshe qajettilikteri bar adamdardyń ómir súrý sapasyn arttyrý boıynsha birqatar usynys aıtty.
Atalǵan jumys tobynyń quramyna óńirlerdiń jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmalarynyń, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń, Áleýmettik ońaltýdy damytýdyń ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń, Respýblıkalyq protezdik-ortopedııalyq ortalyǵynyń, N.Batpenov atyndaǵy travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń ókilderi men ártúrli sanattaǵy múgedektigi bar azamattar qatysty. Jumys tobynyń kezekti otyrysynda keńeske qatysýshylar erekshe qajettilikteri bar adamdardy ońaltýdyń tehnıkalyq quraldarymen qamtamasyz etýdi jáne múgedektigi bar adamdardyń jeke qajettilikterin eskere otyryp, ońaltý quraldarynyń sapasyn arttyrý jóninde másele kóterdi.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń málimetinshe, qazir elimizde 104,3 myń múgedektigi bar bala turady. Onyń ishinde 7 jasqa deıingi 33,7 myń bala, birinshi toptaǵy múgedektigi bar 11,1 myń bala jáne 7 jastan 18 jasqa deıingi ekinshi toptaǵy múgedektigi bar 22,7 myń bala bar. Bul balalarǵa 27 medısınalyq-áleýmettik mekemede ońaltý qyzmetteri usynylǵan. Máselen, bıyl múgedektigi bar adamdar Áleýmettik qyzmetter portaly arqyly 320 myńnan asa qyzmet alǵan. 2023 jyldyń basynan bastap Áleýmettik qyzmetter portaly arqyly shamamen 253,5 myń múgedektigi bar adam ońaltýdyń tehnıkalyq quraldaryn, 7,5 myń azamat ymdaý tili qyzmetin, 25,5 myńy jeke kómekshiniń, 37,2 myńy sanatorlyq-kýrorttyq emdeý qyzmetin aldy. Buǵan qosa qazir portalda arnaýly áleýmettik qyzmetter kórsetetin 856 medısınalyq-áleýmettik mekeme, 468 ońaltýdyń tehnıkalyq quraldaryn jetkizýshi, 27 myńnan asa jeke kómekshi, 699 ymdaý tili jáne 104 sanatorlyq-kýrorttyq emdeý qyzmetterin usynýshy tirkelgen.
Al buǵan baılanysty Nazarbayev University assıstıvti tehnologııalar jáne aqparattyń qoljetimdiligi jónindegi sarapshy-menedjeri Zııat Ábdiqaıymov kórý qabileti nashar adamdar úshin jaqsartylǵan sıpattamalary bar uıaly telefondarmen qamtamasyz etýge bólingen memleket kepildik bergen qarjyny ulǵaıtý qajettigin aıtady.
«Erekshe qajettilikteri bar azamattardyń sheteldik protezdik-ortopedııalyq buıymdar óndirýshilerimen, ońaltýdyń tehnıkalyq quraldarymen áriptestikti nyǵaıtýdyń jáne elimizde birlesken óndiris ashýdy jedeldetý qajet», deıdi Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Qoǵamdyq keńesiniń múshesi, Gúlmıra Býrasheva. Al múgedektigi bar balalardyń ata-analarynyń ókili retinde jıynǵa qatysqan Tatıana Ismaǵulova mindetti gıgıenalyq quraldar tizbesin keńeıtýdi usyndy.
Talqylaý nátıjesinde múgedektigi bar adamdar men Parlament depýtattarynyń pikiri jáne Qarjy jáne ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń ustanymy eskerildi. Aldaǵy ýaqytta usynystar boıynsha tehnıkalyq quraldary men ońaltý qyzmetterin, onyń ishinde bıýdjettik qarjylandyrýmen qamtamasyz etý tártibin retteıtin normatıvtik quqyqtyq aktilerge tıisti ózgerister men tolyqtyrýlar engiziledi.
Osy oraıda tehnıkalyq ońaltý quraldardyń tizbesi men olardy qalaı alýǵa bolatyny jóninde Qosshy qalasy ákiminiń múgedektigi bar adamdar máselesi jónindegi keńesshisi Elmıra Muqanovadan surap kórgen edik.
«Biz ońaltý quraldaryn satyp almaımyz. Qajetti quraldarǵa áleýmettik portal arqyly tapsyrys beremiz. Úkimet tarapynan oǵan aqsha bólinedi. Mysaly, kreslo-arbada otyratyn kisilerdiń quraly 5 jylda bir ret tegin jańartyp beriledi. Jylyna eki ret ortopedııalyq aıaqkıim beriledi (qysqy jáne jazǵy). Atalǵan osal toptarǵa jáne ardagerlerge ataýly kúnderge arnalǵan bir rettik jáne aı saıynǵy 13 túrli kómek kórsetiledi. 2021 jyldan beri múgedektigi bar azamattarǵa áleýmettik qyzmetter portaly arqyly qajetti quraldar men qyzmetterge tapsyrys berý tájirıbesi iske qosyldy. Iаǵnı múgedektigi bar azamattar 55 tehnıkalyq ońaltý quraldaryn jáne 3 jáne memlekettik mekemelerdiń arnaýly áleýmettik qyzmetterine óziniń elektrondyq qoltańbasyn (ESQ) paıdalana otyryp, onlaın tapsyrys bere alady. Áleýmettik portal arqyly protezdik-ortopedııalyq, sýrdotehnıkalyq, tıflotehnıkalyq jáne gıgıenalyq quraldar, sondaı-aq kreslo-arbalarmen qamtamasyz etý qarastyrylǵan. Múgedektigi bar azamattardyń jeke ońaltý baǵdarlamasynda tehnıkalyq, protezdik-ortopedııalyq jáne gıgıenalyq quraldar qajettiligi kórsetilgen bolsa, portal arqyly tegin tapsyrys bere alady. Eger azamattar tehnıkalyq ońaltý quralynyń qymbat túrin tańdaǵan jaǵdaıda ústeme aqshasyn ózi tólep alýyna bolady», deıdi maman.
Bıylǵy qabyldanǵan Áleýmettik kodeksti iske asyrý aıasynda jergilikti atqarýshy organdar tarapynan qurylǵan komıssııalarǵa jańa ókilettikter berý kózdelip otyr. Olar múgedektigi bar adamdarǵa kórsetilgen nashar qyzmet nemese sapasyz quraldar týraly aryz-talaptaryn 5 kún ishinde qabyldap, qaraıdy. Sondaı-aq anyqtalǵan kemshilikterdi túzetý merzimderin kórsete otyryp, ónim berýshige hat joldaý jáne onyń oryndalýyn baqylaıdy, ónim berýshini portaldan shyǵarý jáne sapasyz ónim berýshiler tizimine engizedi.