Elimizde kásipkerlerdi qoldaýdyń qarjylaı jáne qarjylaı emes qoldaý sharalary qoldanylady. Qarjylyq sharalardyń ishinde nesıelerdi sýbsıdııalaýǵa suranys kóp. Bul jóninde Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken dóńgelek ústel otyrysynda keńinen sóz boldy.
Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Kásipkerlikti memlekettik qoldaý jáne qorǵaý departamentiniń dırektory Nurbol Jańabekovtiń málimdeýinshe, «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» jáne «Bıznestiń jol kartasy» kásipkerlikti qoldaý jónindegi memlekettik baǵdarlamalar 2022 jyldan bastap Kásipkerlikti damytýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan ulttyq jobasyna shoǵyrlandyrylǵan.
Qarjylaı qoldaý sharalary boıynsha syıaqy mólsherlemesi bóliginde memleket nesıelerdi 13,75% sýbsıdııalaıdy, al kásipkerler qalalarda onyń 8%-yn jáne aýyldyq jerlerde 7%-yn tóleıdi.
«Qarapaıym zattar ekonomıkasy» jáne «Bıznestiń jol kartasy» memlekettik baǵdarlamalary iske asyryla bastaǵaly beri 95 myń kásipkerlik jobaǵa shamamen 7 trln teńge sýbsıdııalaýmen qoldaý kórsetilgen. Kredıtterge kepildik berý baǵdarlamasy boıynsha 1,4 trln teńge kóleminde 57 myńnan asa nesıe qoldaý tapqan. Sonymen qatar «qysqa nesıeler» dep atalatyn shaǵyn nesıeleý quraly da iske asyrylyp jatyr.
«Investısııalyq maqsattarǵa 3 jylǵa 20 mln teńgege deıin, al aınalym kapıtalyn tolyqtyrýǵa 2 jyl merzimge 5 mln teńge beriledi. Búgingi tańda 255 mlrd teńgege 38 myńnan asa jobaǵa qoldaý kórsetildi», dedi N.Jańabekov.
О́teýsiz negizdegi memlekettik granttar berý de tabysty iske asyrylyp jatyr. 2012-2023 jyldar aralyǵynda kásipkerler úshin 17,6 mlrd teńge somasyna 5 600-den asa grant berildi.
«Qarjylaı qoldaýlardyń áleýmettik-ekonomıkalyq tıimdiligi de joǵary. Osy baǵdarlamalar iske asyryla bastalǵaly beri 120 myń jańa jumys orny quryldy, bıýdjetke 53 trln teńgeden asa somaǵa salyq tólendi, 3,4 trln teńgeden artyq somaǵa ShOB ónimi shyǵaryldy», dep qorytyndylady UEM departamentiniń dırektory.
Kásipkerlikti damytý boıynsha memlekettik qoldaý sharalary aýyl-aýdandardaǵy kásipkerlerdi de keńinen qamtyǵan. Sonyń bir mysaly – «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy. Atalǵan shara jóninde AShM Qarjylyq quraldar jáne mıkrokredıt berý departamentiniń dırektory Turar Muhamedjanov jan-jaqty áńgimeledi.
Bıyl «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyna 100 mlrd teńge qarjy bólingen. Elimiz boıynsha búgingi tańda 4 600-den asa ótinim maquldanyp, 25 mlrd teńge somasynda nesıe berilgen.
«Bul baǵdarlama bıyl respýblıka kóleminde alǵash ret iske asyrylyp otyr. Nesıe negizinen aýyldyq eldi mekenderde berilip jatyr. Sondyqtan kepilge qoıatyn múlikteri – aýyldaǵy úıler, jerler. Kóp jaǵdaıda osyndaı aýyldaǵy úılerdiń qujattary durys bolmaıdy. Sol sebepti nesıelerdi maquldaý merzimderi de sozylyp ketti. Nesıelerdiń az berilýiniń bir sebebi – osy», dedi T.Muhamedjanov.
Spıkerdiń aıtýynsha, «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyna bólingen 100 mlrd teńge bıyl shamamen 17 myń ǵana shaǵyn nesıe berýge eseptelgen. Al 2029 jylǵa deıin bul baǵdarlamaǵa 1 trln teńgege deıin qarjy bólý josparlanyp otyr.
«Kelesi jylǵa biz taǵy 100 mlrd teńge bólýdi josparlap otyrmyz. Qazirgi ýaqytta respýblıkalyq bıýdjettiń jobasy ázirlendi, sol joba aıasynda 100 mlrd teńge qarastyrylyp otyr», dedi T.Muhamedjanov.
Qarjylaı qoldaý sharalarymen qatar, kásipkerlikti qarjylaı emes qoldaý men damytýdyń birqatar sharasy da sátti iske asyrylýda. Bıyldan bastap mınıstrlik áıelder kásipkerligin damytýdy kózdeıtin «Men kásipker» kásipkerlikti qarjylaı emes qoldaýdyń jańa tásilin engizdi.
«Shaǵyn jáne orta bıznes úshin tegin qyzmetter aýdandyq deńgeıde jáne monoqalalarda kásipkerlikke qyzmet kórsetý ortalyǵynda oflaın rejimde usynylady. Qala turǵyndary úshin qyzmet tıisti portal arqyly onlaın kórsetiledi», dedi «Atameken» UKP Jumyspen qamtý men shaǵyn jáne áıelder kásipkerligin damytý departamentiniń dırektory Aıdana Toǵyzbaeva.