Ulttyq sportty damytýǵa Úkimetpen qatar belsendi azamattar, tól ónerdiń janashyrlary nıetti ekenin bilemiz. Bul rette qazaq kúresinen halyqaralyq deńgeıde uıymdastyrylǵan balýandar básekesin talaı márte tamashalap, máre-sáre boldyq.
Osyndaıda saıyn dalanyń tósinde erkin oıqastap, júırik jaratqan, kókpar tartyp, teńge ilgen, báıgege túsip, at ústinde aýdaryspaqtan kúsh synasqan qazaq uldarynyń oıynyn qaıta jańǵyrtýǵa ne kedergi dep tolǵanasyń. Keshe Ulttyq sport qaýymdastyǵy men BAQ basshylary bas qosyp, osy taqyrypty tereńnen qaýzady, oramdy oı aıtty.
Basqosýda Ulttyq sport qaýymdastyǵynyń prezıdenti Islambek Saljanov qaýymdastyqtyń jyl ishinde úılesimdi iske asyrǵan jumystaryn túgendep, saladaǵy ózekti máseleler men kedergilerdi de jipke tizgendeı baıandady. Jańa basshylyqtyń ulttyq oıyndardy jańasha baǵytta damytýǵa den qoıyp otyrǵany birden baıqaldy. Mysaly, jyl ishinde Ulttyq sport qaýymdastyǵynyń quramyna engen 9 federasııanyń jeteýiniń basshysy jańadan saılanǵan. Ári olardyń barlyǵy derlik túrli salada istiń kózin taba bilgen kásipkerler eken.
Sýretti túsirgen – Igor Býrgandınov
– Búgin biz ulttyq sportqa qatysty máselelerdi ortaǵa salsaq, pikirlessek, keńessek dep nıettendik. Sebebi barshańyz bilesizder, ulttyq sporttyń artynda ulttyń tarıhy, dástúri, rýhy tur. Bizge deıin qaýymdastyqtyń quramynda 6 federasııa bolǵan. Qazir 9-ǵa jetti: «Kókpar», «Báıge», «Jamby atý», «Aýdaryspaq», «Teńge ilý», «Qusbegilik», «Dástúrdi sadaq atý», «Toǵyzqumalaq», «Asyq atý». Ulttyq sportty nasıhattaý, damytý baǵytyndaǵy jumystar úzilgen joq. Keshegi saılanǵan federasııa prezıdentteri – táýelsizdik jyldarynda belgili bir jetistikke jetken, ózderin ult janashyry retinde tanytqan azamattar. Olar bilimi, tájirıbesin jáne mańdaı terimen tapqan qarajatyn ulttyq sportty damytýǵa jumsap otyr. Qoldan kelgenshe federsııany damytýǵa úles qosyp keledi, dedi I.Saljanov.
Osy oraıda Ulttyq sport qaýymdastyǵynyń prezıdenti 9 federasııa óz aldyna bólek uıymdastyrǵan aıtýly alamandar jaıynda tarqatyp aıtyp berdi. Sonyń ishinde qaýymdastyq sportshylary 12 halyqaralyq jarysta 39 altyn, 27 kúmis, 29 qola medal jeńip alǵanyn aıryqsha aıtýǵa bolady.
Ulttyq sport túrleri qaýymdastyǵynyń quramyndaǵy 9 federasııada respýblıka boıynsha 7 500-ge jýyq jattyqtyrýshy bar. Iаǵnı olar eldegi 15 639 ulttyq sport seksııasynda jumys isteıdi. Nátıje táp-táýir. Degenmen ulttyq sporttyń damýyna kese-kóldeneń turǵan kedergiler de bar. Aıtar bolsaq, sport janashyrlaryn eń birinshi kezekte ınfraqurylymnyń jaıy alańdatady. Iá, qazir qaýymdastyq quramyna kiretin 9 sporttyń altaýy atpen tikeleı baılanysty bolyp tur. Sporttyń osy túrlerinen jarystar jazda kógalda ótse, qysta ótkizý úshin elde halyqaralyq standarttarǵa saı jabyqtalǵan birde-bir nysan joq. Elde 40-qa jýyq ıppodrom bolǵanymen, ókinishke qaraı, olar da halyqaralyq jarystar ótkizýge jaramaıdy. Saldarynan qaýymdastyq júzden júırikter baq synaıtyn ushqyr báıgeden de halyqaralyq jarys ótkize almaı otyr. Sosyn, maman daıarlaýǵa, halyqaralyq jarystar ótkizýge myqtap den qoıý qajet. Buǵan taǵy qarjy kerek. Abyroı bolǵanda Ulttyq sport túrleri qaýymdastyǵynyń basshylyǵy eldigi JOO-men berik baılanys ornatyp, maman daıarlaý boıynsha oqý baǵdarlamasyn ázirleýge kirisip ketken.
Dóńgelek ústelde I.Saljanov halyqaralyq jarystarda top jaryp, úzdikterdi qapy qaldyryp júrgen shabandoz Baýyrjan Myrzabaev jóninde tebirene, meıirlene áńgimeledi. Baýyrjandy elde ekiniń-biri tanı qoımas. Ol – Almatynyń týmasy. Bala jastan attyń qulaǵynda oınap ósken. Chehııada qorada qara jumysqa jegilip júrgenine qaramaı, júırik jaratyp, Chehııanyń úsh dúrkin jeńimpazy bolǵan. Keıin Germanııada 111 báıgeni utyp, rekord ornatqan. Munymen toqtamaı, Japonııa halqyn da tánti etken. Oraıly sátte I.Saljanov jýrnalısterdi halyqaralyq medıada esimi jıi aıtylatyn Baýyrjan Myrzabaevtyń kórkem fılm túsirýge bergisiz ómirin elge tanytýǵa shaqyrdy.
Osydan soń Bas redaktorlar klýbynyń prezıdenti Bıbigúl Jeksenbaı, Ulttyq medıa qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Kemelbek Oıshybaev, «Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory Dıhan Qamzabekuly, «Habar» agenttigi aksıonerlik qoǵamynyń bas dırektory Berik Ýálı, Túrkistan halyqaralyq saıası aptalyǵynyń bas redaktory Baýyrjan Babajanuly jáne basqa da aqparat quraldarynyń basshylary usynys-pikirin aıtty. Onyń ishinde ulttyq sportqa ǵylymı negiz berýge, maman daıarlaýǵa, tipti ár aqparat quraly bir sportty kemeline jetkizip nasıhattaý týraly da usynys aıtyldy. Sońyra telearna, baspasóz, saıt basshylary ulttyq sportty tanytýǵa negizdelgen tyń ıdeıalaryn, baǵdarlamalaryn usyndy.
Qazir qaýymdastyq ókilderi kóshpendiler oıynyna daıyndyqty bastap ketken. Este bolsa, IV Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyny byltyr Túrkııada ótken edi. Endi keler jyly dýy basym dodada baq synaıtyn jahan sportshylary bizge keledi. Osy jarystyń abyroıly ótýin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta nazarǵa alǵan. Kóshpeliler oıyny birinshi ret uıymdastyrylǵanda, jarysqa qatysýǵa 19 memleketten 583 sportshy nıet bildirse, byltyr Túrkııada ótken oıynda 102 elden 3 myńnan asa sportshy baq synaǵan. Keler jyly, ıaǵnı elde ótetin jarysqa da 3 myńnan asa sportshy jáne 15 myńnan asa týrıst keledi degen jospar da bar eken.
Kezdesý barysynda Ulttyq sport qaýymdastyǵy V Dúnıejúzilik Kóshpeliler oıyndary qarsańynda, ıaǵnı 1 qyrkúıekten «Alaman» medıa baıqaýyn jarııalanatynyn habarlady. Bul qadam – ulttyq sport túrlerin keńinen nasıhattaýǵa jol ashady dep túıdik. Baıqaýǵa materıaldar qyrkúıekten bastap keler jyly 1 naýryzǵa deıin qabyldanady. Baıqaýǵa qalamy ushqyr el jýrnalısteri, avtorlar jáne sheteldik BAQ-tan da tilshiler qatysyp, úzdik baǵdarlama, úzdik analıtıkalyq materıal, úzdik tanymdyq materıal, úzdik suhbat, úzdik fotosýret, sheteldik BAQ-ta jarııalanǵan úzdik materıal, áleýmettik jelidegi úzdik materıal atalymdary boıynsha júzden júırikter anyqtalmaq. Ár atalym boıynsha jeńimpazdar 1 mln teńgeden alsa, qalǵan júldegerlerde sáıkesinshe qomaqty qarjylaı syıaqymen marapattalady.