Halal ınfraqurylymnyń qarqyny

Ortalyq kommýnıkasııalar qyz­me­tinde ótken baspasóz máslıhatynda Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń tóraǵasy Qýanysh Elikbaev Qazaqstandaǵy halal ınfraqurylymynyń damý bary­sy týraly jan-jaqty baıandady. Taqyrypqa qatysty birqatar másele boıynsha «Qazaqstandyq standarttaý jáne metrologııa ınstıtýty» RMK Bas dı­rek­torynyń orynbasary Baýyrjan Muhamed­janov, Ulttyq akkredıtteý orta­lyǵy bas dırektorynyń oryn­basary Ábsamat Ákimov túsinik berdi.

Elimiz aldynda 2025 jylǵa qaraı shıkizattyq emes eksport kórsetkishin 41 mıllıard dollarǵa jetkizý mindeti tur. Halal ındýstrııasy bul kórsetkishke qol jetkizýdiń draıveri bolyp sanalady. Ony damytý aıasynda elimizde júr­gi­zi­lip jatqan jumystar standarttaý, sa­rap­shylardy attestasııalaý men akkredıtteý, halyqaralyq yntymaqtastyq jáne úshinshi elderdiń naryǵyna shyǵý baǵytynda óris alyp keledi.

«Halal ónimderiniń álemdik naryǵy óte jyldam ósip keledi, qazir ol 3 trıllıon dollarǵa baǵalanyp otyr. 2028 jylǵa qaraı bul kórsetkish pessımıstik ssenarııde – 3,27 trıllıonǵa, optımıstik ssenarııde 11 trıllıonǵa jetedi dep kútilýde», dedi Q.Elikbaev.

Halal naryǵy boıynsha memlekettik deńgeıde 18 ulttyq standart qabyldandy, TMD elderi úshin 11 memleketaralyq standart jobasy ázirlendi. Osy maqsatta álemdik jetekshi stan­darttar negizinde halyqaralyq uıymdarmen mal soıýǵa qoıylatyn talaptarǵa, sertıfıkattaý organdaryna, kosmetıkalyq ónimderdi sertıfıkattaý tártibine, týrızm men sáıkestik belgisine qyzmet kórsetýge qatysty birqatar memorandým men kelisim jasaldy.

Qazaqstan halal standarttaý jónin­degi tehnıkalyq komıtetti alǵashqy­lar­dyń biri bolyp quryp qana qoımaı, búginde TMD aıasynda osyndaı komıtettiń Hatshylyǵyn basqaryp otyr. Sonymen qatar Halal ónimderi bo­ıynsha sarapshy-aýdıtorlardy daıarlaý boıynsha oqý baǵdarlamalary qabyldandy, birqatar joǵary oqý orynnyń oqý baǵdarlamalaryna «Halal óndiris tehnologııasy» páni engizildi. Álemniń jetekshi elderinde bilim alǵan 8 sarapshy-aýdıtor sertıfıkattaldy. Alǵashqy Halal erikti sertıfıkattaý júıesi memlekettik reestrde tirkeldi. Qazaqstanda 100-den astam zerthana barlyq tamaq ónimderine arnalǵan biryńǵaı tehnıkalyq reglamentke sáıkes akkredıttelgen. Onyń 37-sinde DNQ komponentterin anyqtaýǵa bolady.

Búgingi tańda Halal ınfraqurylymy tek musylman elderinde ǵana emes, búkil álemde ekonomıkanyń damý qarqyny bar salasy bolyp otyr. Halal (arab tilinen aýdarǵanda – ruqsat etilgen) qundylyqtar júıesi: tamaq, kıim, kosmetıka, parfıýmerııa, jeke gıgıena, demalys, kóńil kóterý, qarjy jáne ózge de adam ómiriniń kez kelgen salasymen baılanysty. Keń maǵynasynda, dońyz, ıt, jyrtqysh ańdar, sondaı-aq quramynda alkogol jáne basqa da zııandy, ýly qospalary bar taǵamdardy esepke almaǵanda basqa taǵamdardyń barlyǵy tutynýǵa jaramdy. Halal naryǵynyń kólemi men onyń jyl saıynǵy ósý qarqynyn eskersek, elimizdiń de jahandyq halal naryqqa óz ónimin jetkizýine mol múmkindigi bar. Bul turǵyda Ulttyq akkredıtasııa orta­ly­ǵy tarapynan óndirýshilerge halal sertıfıkattar men standarttary berilip, eldiń jahandyq naryqqa enýine alǵyshart qalyptastyrýda.

Halal ónimderiniń sáıkestik sertıfıkatyn shetelde moıyndaǵan uıymdar da bar, sol arqyly 10 jyl ishinde otan­dyq kásiporyndarǵa 1 300-den astam sertıfıkat berilgen. О́z taýarlaryn álemniń jetekshi naryqtaryna jetkizý úshin álemniń 10 elinen sertıfıkat alýǵa ótinish bergen kásiporyndar negizinen shujyq, kondıterlik ónimder, sýsyndar, jartylaı fabrıkattar, sút, bal óndiredi.

«О́tken jyly Parsy shyǵanaǵy elde­ri­ne eksporttalatyn halal ónimderdi ser­tıfıkattaý jónindegi birinshi organ akkre­dıt­teldi, ol jarma, un, kebek, qoı jáne sıyr etin eksporttaýǵa sertıfıkat berdi», dep málimdedi Q.Elikbaev.

Komıtet qabyldaǵan standarttar ártúrli negiz boıynsha talaptardy kóz­deıdi. Mysaly, kez kelgen túrdegi alko­gol­ge tyıym salý sııaqty jalpy ta­laptar bar. Elimiz ben alys-jaqyn shetelder arasyndaǵy turaqty ekonomıkalyq baı­lanystardy eskere otyryp, halal ınfra­qurylymyn damytýdyń bolashaǵy zor dep senimmen aıtýǵa bolady.