Dástúrli ánniń «Injý-Marjany»

О́ıtkeni, qazir dańǵaza áýen, ma­ǵynasyz sózdi áýeletken arzanqol estradalyq ánder etek alyp bara jat­qan kezde ulttyq qundylyqtyń qaı­nary ispetti qazaqtyń dás­túrli ánderin dáripteýdiń aýa­­daı qajettiligi kún saıyn bilinip tur. Odan qalsa, «dom­­byra haram» degen soqyr uǵymdy keıingi tolqynnyń sanasyna sińirýdi kózdeıtin áldebireýlerdiń áleýmettik jelidegi kózqarastary da kó­ńilge kó­leńke túsirgenin ja­syrýǵa bolmaıdy.

Taýyń shaǵylǵandaı áser qaldy­ratyn rýhanı tap­shylyqtyń ornyn toltyrǵan osynaý «Injý –Mar­jan» baı­qaýyna qazaq dalasynyń ár óńirinen án ozdyrýǵa asyq­qan jas talanttardyń qatary artqany qýantty. Astana, Al­maty, Pavlodar qa­lala­ry­nan, Abaı, Almaty, Uly­taý, Shyǵys Qazaqstan, Je­ti­sý ob­lys­tarynan kelgen 19 qa­ty­sýshynyń óne­rine Qa­zaq­stan­­nyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri, T.Júrgenov atyn­daǵy Qazaq ulttyq óner aka­demııasynyń dosenti, professor Nurjan Janpeıisov (qazylar alqasynyń tór­aǵasy), Mádenıet qaı­­ratkeri Tolǵanbaı Sembaev, Qur­man­ǵazy atyndaǵy Qazaq ult­tyq kon­­servatorııasynyń do­senti Ar­daq Isataeva, Qa­zaqstannyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri Erlan Rysqalı, «Mádenıet salasynyń úzdigi» Berik Omarov se­kildi dástúrli ánniń dúldúlderi qa­zylyq etti. Aıta keteıik, ár jyldarda aı­maqtyq, oblystyq deńgeıde Áset ánderiniń baıqaýy osymen III ret uıymdastyrylǵanymen, respýb­lıkalyq deńgeıde tuńǵysh ret ótki­zilip otyr.

Úrjar aýdandyq Mádenıet úıiniń ártisteri sahnalaǵan Áset Naı­man­baıulynyń dúnıege kelý sáti men has ta­lant­tyń óner jolyna bet bur­ǵan jyldarda Abaı Qunan­baıulynyń aýy­lyna baryp uly tulǵamen kezdesken shaǵyn beınelegen teatrlyq qoıylym kórermen qaýymdy áýel bastan keremet áserge bóledi.

Osyndaı tamasha kóri­nisterimen shymyldyǵyn ash­qan dástúrli án baıqaýy qatysýshylardyń birinen-biri asyp túsetin ónerimen ekpin alyp júre berdi. Degenmen aqyndyq pen ánshilikti teń ustaǵan Áset ánderin na­qyshyna keltire oryndaý da ońaı emestigi belgili.

«Bozbala osy ánimdi

úırenersiń,

Yrǵaqqa keltire almaı

kúıze­ler­siń» –

deıdi Áset. Aıtsa aıtqandaı, Áset ánderi kez kelgen ánshiniń ýysyna túse bermeıdi. Áıgili kúmis-kómeı, jez­tańdaı ánshi, Áset ániniń murageri Dánesh Raqyshuly bizge amanattap onyń 14 ánin jetkizdi. Áttegen-aıy sol, Ásettiń áni óz oryndaýynda saqtalǵan joq. Tek onyń ónerine kýá bolǵan Kenen Ázirbaevtyń esteligine ǵana súıenýge týra keledi. Jetisý óńirinde úsh ǵasyr Reseıdi bılegen Romanovtardyń 300 jyldyǵyna oraı birneshe kıiz úı tigilip, ulan-asyr toı uıymdastyrylǵan eken. Sol toıǵa Áset te kelipti. Sol kez­de ol án salǵanda túsken úıine qaraı eleńdesken jurt birinen keıin biri aǵylypty. «Ásettiń daýysyna tánti bolǵan qa­ýym birtindep ózin kórýge yn­tyqqanda, daýys yrǵaǵynan kıiz úıdiń túńligi jelpildep turdy. Qazaqta dál mundaı daýysty estigen joqpyn. Qazirgi aıtylyp júrgen Ámireniń ánshiligi ǵana jaqyndamasa» deıdi Kenen atamyz. Kórdińiz be, osy sýretteýinen-aq Áset­­tiń qandaı talant ıesi bol­ǵanyn baıqaýǵa bolady. О́ner jolynda birge júrgen Erlan Rysqalı aıtpaqshy, Áset ánderin oryndaý úshin aldymenen ánshige minez kerek,-deıdi dástúrli ánniń júırigi, san shákirttiń ustazy Nurjan Janpeıisov.

Qazaqtyń darhan dalasynda aty ańyzǵa aınalǵan Áset Naı­man­baıulynyń aqyndyq murasy da, ánshi-sazgerlik talanty áli de keńinen zertteýdi qajet etedi. Uly talanttyń taǵdyr-talaıyna qatysty tarıhı oqıǵalar, estelikter de je­terlik, árıne. Degenmen Maqanshy aýylyndaǵy Áset Naımanbaıulynyń mý­zeıin­degi onyń ǵumyr keshken ke­zeńderine qatysty jádi­ger­lerdiń jóni bir bólek. Án baıqaýyna qatysýshylar atal­­ǵan mýzeıge arnaıy baryp, Á.Naı­­manbaıulynyń es­kertkishine gúl shoq­taryn qoıýǵa qatysty. Odan keıin qonaqtar osy mýzeıdiń meń­ge­rý­shisi, Á.Naımanbaıulynyń ne­me­resi Lázzat Qojaǵulqyzynyń tarıhı derekter men qundy jádi­gerler­men tanystyrǵan áserli áńgimesin qumarta tyń­dady. Sonymen qatar dás­túrli án óneriniń ereksheligi, onyń ulttyq qundylyǵy, ár óńirdiń dástúrli án mektebin qalyptastyrǵan tulǵalar jaıynda N.Janpeıisov, T.Sem­baev. A.Isa­taeva, E.Rys­qalı, B.Oma­rov keıingi tol­qynǵa sheberlik sabaǵyn ót­­ki­zip, óner jolyndaǵy táji­rıbelerin or­taǵa saldy.

Sonymen Áset Naıman­baı­ulynyń týǵan jeriniń aspanyn eki táýlik boıy áýeletken dástúrli án baıqaýynyń da shymyldyǵyn túsirer kez jetti. Qazylar alqasynyń jas talanttardyń óner saıysyn qorytyndylaý baǵasyna sáıkes, taldyqorǵandyq ánshi Dáýen Alǵysbekke Á.Naı­man­baıulynyń shy­ǵar­malary boıynsha «Injý-mar­jan» respýblıkalyq dástúrli án­shiler baıqaýynyń arnaıy syılyǵy tabys etildi. As­tanalyq Nurjan Meıir­han men qaraǵandylyq О́mir­ǵaly Madııar Úrjar aýdanynyń ar­naıy syılyǵymen (árqaı­syna 50 myń teńgeden) marapattaldy. Son­daı-aq Áset Naımanbaıulynyń ur­paq­tarynyń arnaıy syılyǵyna (50 myń teńgeden) astanalyq Zámzágúl Smaǵulova men ós­kemendik Abylaıhan Baqyt ıe boldy. Úsh ánshi – Abaı oblysy atynan óner kórsetken Jasulan Tájıev, astanalyq Serikhan Aıbat, almatylyq Ulsaıa Bektas III oryn bıiginen (100 myń teńge) kórindi. Júl­degerlerge marapatty qazylar alqasynyń múshesi Tolǵanbaı Sembaev tapsyrdy.

Baıqaýdyń II oryn júl­desin (200 myń teńge) qazylar alqasynyń múshesi Erlan Rysqalı Jetisý oblysynan kel­gen Qaharman Sábınurǵa, Abaı oblysy, Aqsýat aýda­nynan qatysqan Aıdos Sanııaz­bekulyna tabys etti.

Baıqaýdyń I oryn júldesine (300 myń teńge) laıyq bolyp tanylǵan pavlodarlyq jas talant Jalyn Qu­lan­baıdy Ardaq Isataeva marapattady.

Kórermen qaýym asyǵa kútken dás­túrli ánshiler baı­qaýynda Almaty qala­synan baq synaǵan Saty­bal­dy Maǵ­jannyń baǵy jandy. Júz­den júı­rik shyqqan jas daryn­ǵa qazylar alqa­synyń tóraǵasy Nur­jan Janpeıis 500 myń teńgeniń Bas júldesin tabys etti.

Abaı oblysy