«Er Toqtar» oqyrmanǵa jol tartty

1991 jyldyń 2 qazanynda Baı­qo­ńyr ǵarysh aılaǵynan Keńes Oda­ǵy­nyń eń sońǵy 72-kosmonavty – qazaq­­­­tyń tuńǵysh ǵaryshkeri Toqtar Áýbáki­­­rov alyp keńistikke shyqty. Keńestik-aýstrııalyq halyqaralyq ekıpaj­dyń quramynda ǵaryshtyq ǵylymı zert­teý júrgizgen top 2-10 qazan araly­ǵyn­da orbıtalyq «Mır» stansasynda bo­lyp qaıtty.

Qazaqtyń tuńǵysh ǵaryshkeri, Qazaq­stannyń Halyq qaharmany, Keńes Oda­ǵynyń Batyry, KSRO-nyń eńbegi sińgen ushqysh-synaqshysy, avıasııa general-maıory Toqtar Áýbá­kirov­tyń ónegeli ómirinen syr sher­tetin «Er Toqtar» kitaby jaryq kór­di. Avtory – belgili jýrnalıst Talǵat Súıinbaı.

Esse, syr-suhbat, qujat-qorjyn syndy úsh bólimnen turatyn kitapta ǵaryshker Toqtar Ońǵarbaıulynyń osydan 32 jyl buryn ǵaryshqa ush­­qan juldyzdy saparynan bastap, búgin­ge deıingi ónegeli ómir joly sıpat- talady.

Kitap avtory tuńǵysh ǵaryshker týraly shyǵarma jazýǵa qalaı kelgenin tómendegishe baıandaıdy: «Ǵaryshker týraly múıizi qaraǵaıdaı jazýshylar (orysy bar, qazaǵy bar – Máskeýi bar, Almatysy bar!) jazbaq nıet tanytqan. Barǵan. Batyr birqatar áńgimelesý, syrlasýdan soń keıipker retinde «Joq!» dep jaýap bergen. Osynyń bárin óz aýzynan estigende kádimgideı júreksinip qaldym. Keri sheginerge jol joq! Onyń ústine Toqańnyń ómiri oqıǵaǵa tunyp tur. Taqyrypqa múldem basqa qyrynan keldim. Saıttardan tikeleı ol syna­ǵan dybystan ozǵan dúleı ushaqtar­dyń tehnıkalyq minezdemesin oqy­ǵan saıyn, aǵamyzdyń bolmysy tip­ti qyzyqtyra tústi. Jýrnalıst ekenim­di umytyp, ol úshin jankúıer qazaq retinde qýandym. Saraıym ashyldy», deıdi Talǵat Súıin­baı.

Kóziqaraqty oqyrman bul kitap­ty jýrnalıst Talǵat Súıin­baı­dyń 2004 jyly jaryq kórgen «Tuń­­ǵysh qazaq ǵaryshkeri Toqtar Áýbá­ki­rov» atty ǵumyrnamalyq-derekti es­se­niń jalǵasy dep oılaýy zańdy da. Se­be­bi Qazaq batyrynyń keıingi 20 jyl­ǵa jýyq kezeńdegi ómiriniń kúngeı men kóleńkeli tusy, saıasattaǵy «tar jol taıǵaq keshýi» de baıandalady.

«Almaty» baspasynan jaryq kór­gen kitaptyń redaktory – «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarty ǵasyrǵa jýyq eńbek sińirgen belgili jýrna­lıst-jazýshy Gúlzeınep Sádirqyzy.