Babalarymyz jylqyny «tórt túliktiń tóresi» dep qana emes, el qorǵaǵan erdiń qanaty dep dáriptegen. Shynynda da, «minse – kólik, jese – azyq, ishse – sýsyn» bolǵan jylqynyń qasıeti bólek. Kórkem ádebıetimizde «keıipkerge» aınalǵan jylqylar týraly jazylǵan shyǵarmalardyń da qarasy mol. Sol qatarǵa belgili jazýshy Kádirbek Segizbaıulynyń «Sońǵy shabys» atty áńgimesin uıalmaı qosýǵa bolady. Bul týyndy 1969 jyly jazylsa da, qaıtalap oqyǵanda keshe ǵana ómirge kelgendeı áserge bóleıdi. Ásirese qalamgerdiń kórkemdik sheberligi, shyǵarmanyń shynaıylyǵy, keıipkerler bolmysy – oqyrmandy jipsiz baılap, jetelep áketedi. Munda bir kezde báıgeniń aldyn bermegen Mestorynyń muńly taǵdyry baıypty baıandalǵan.
Mestory degende...Bala kúnimizde bizdiń aýylda da soǵan uqsas tulparlardy kórip edik. Solardyń sońǵy taǵdyry dál osyndaı jan aýyrtar ókinishpen aıaqtalǵan. Soǵan qarap, sýretker bul oqıǵany qııaldan emes, ómirdiń ózinen alǵanyn kóremiz.
«Saıqannyń qarly shyńdary tań araıyna shomǵan alakeýim, ala kóleńke shaqta sary dóń asyp, salt atty yldıǵa qaraı qulap kele jatty. Baǵyttary – búgingi dúbirli toı ótetin Qoıbastyń jalpaq jazyǵy. Bular – Nurym qart pen jigit bolyp qalǵan balasy Qasymbek edi», dep bastalǵan áńgimeden ómiri toı-qyzyq qýyp kóp ádettenbegen Nurym qarııanyń osy toıǵa barýǵa búıiri qyzyp, erekshe ańsary aýady. Ekeýiniń astyndaǵy kólikteri – qarttyń talaı jyldan bergi qos qanatyndaı bolǵan qos aty. Aqsaqal ózinen basqalary jaqsy at dep eshýaqytta aıtyp kórmegen, qoıǵa minip júrgen Mestorysyn ózgeniń shashasyna shań juqpas júırikterine aıyrbastaǵysy kelmeıdi. Onyń turpaıy jelisi men bir mıtyńnan aspaıtyn aıańyn bárinen artyq kóredi.
Dúbirli toıdyń basy-qasynda júrgender báıgege shabatyn attardy aıdap barýshy kez kelgen kisi emes, jón biletin adam bolýy kerek dep, jylqynyń jaıyn biletin Nurym qartqa senim artady. Qarııa otyz shaqyrymdyq jerge otyz salt attyny ertip, kidirmeı attanyp ketti. Núkeńniń astyndaǵy Mestory da báıgege shabatyn attarmen birge qatty júriske syr bermeı otyrady. Qaıta, bıeniń qarnyndaı jer syzyp júretin ishi tartylyp, jaranyp shyǵa keledi.
Qarııa mejeli jerge jetip, qyzyl oramal baılaǵan buzaýtis qamshysyn joǵary kóterip, tómen túsirgende báıgege shabatyn attardyń tuıaǵy jerdi dúbirlete jóneldi. Qapelimde, Nurym qart eshteńe ańǵara almady. Mestory da jurtta qalyp qoıǵandaı, typyrshyp, bir ornynda tura almady. At dúbiri estilse, arqa qozatyn halyqtyń urpaǵy emespiz be, qarııa da sony baıqap, jalǵyz ózi urandap, jaman atyna qamshy basty. At ústinde kele jatyp, etek-jeńin qymtap, tymaq baýyn baılady. Áýdem jer shapqan soń baryp, boıy jeńildegendeı boldy. Mestory otyz attyń qarasyna ilesip, bir qalypty shabysqa saldy da otyrdy.
Nurym qart ishinen «bir kezde baıaǵyda Qozy marqum úmit etken jynyńdy endi kórseteıin dediń-aý!» dep oılady. Olaı aıtatyn jóni bar. Ertede Qozy jaryqtyq jabaǵy kezinde osy Mestoryny kórip: «Janýar bolaıyn dep tur eken. Otyz-qyryq jylda bir týatyn, qoltyǵynyń astynan qanat bitken naǵyz dúldúl ǵoı mynaý» dep, jıenine astyndaǵy atyn túsip berip, qalaǵandaı alyp ketedi. Sol jaman jabaǵysyn qunan shyqqanda jetpis at shabatyn báıgege qosýǵa ákelgende, at tanıtyn bir sum tún jamylyp kelip, orynyń qyzyl asyǵynan temirmen uryp, shókeletip ketedi. Sonda Núkeń Qozynyń mańdaıyn uryp jylaǵanyn óz kózimen kóredi. At ıesi qaıtys bolǵan soń aıaq laýǵa shydamdy mal bolar dep, toryny bul ózi aldy.
Mestory ózimen birge shaýyp kele jatqandardan birte-birte ozyp, alǵa óksheleı umtyldy. Alaıda birinshi ketip bara jatqan júırikpen ózine deıingi júz qadamdaı ara qashyqtyqty azaıta almaı ábden dińkeledi. Qart mestorynyń eki kózine quıylǵan terdi umtylyp baryp, qol oramalmen súrtip otyrdy. Endi sońǵy shaqyrymdar ǵana qaldy.
Osy jerde áńgimedegi úzindige zer salyńyz:
«Bul kezde Mestorynyń hali tipti múshkil edi. Básekelesinen ozsam degen yntyǵýdyń ózi de birte-birte bulyńǵyr tartyp, tek burynǵy jetsem, ozsam, degen oıdyń elesi ǵana súldesin súırep kele jatqandaı. Aldyna túsken tuqymdasyn qalaı da qýyp jetý, bar múddesi, bar maqsaty sııaqty. Sol úshin de ol ózine baǵynýdan qalǵan tórt tuıaqtyń bir qalypty qozǵalysyna ózgeris engizýge baryn saldy. Aqyry aldyndaǵydan ozǵanyn, bireýlerdiń jansalap kelip, kótermeleı shaýjaıdan alǵanyn, bireýlerdiń saýyryna tyzyldatyp qamshy salǵanyn sezgende boıyn bir rahat jalyn sharpyp ótti. Ol oryndalǵan eń sońǵy armanynyń raqaty edi».
Qaıran Mestory top ortasynan qaq jaryp óte bere jyǵyldy. Onyń janarynan tamǵan móldir jas ıesiniń qolyna úzilip tústi. Tulparlardyń taǵdyry da adamdardyń taǵdyry sekildi. Boıyn jasyrǵan tulpar sekildi jaqsy adamdar da kózge kóp túspeıdi. Olardyń da qadirin ómirden ótkende bilemiz. О́kinishtisi sol.