Caýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri Qaırat Balyqbaevtyń tóraǵalyǵymen tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri jónindegi vedomstvoaralyq keńestiń IV otyrysy ótti. Oǵan memlekettik organdardyń, «Atameken» UKP basshylary jáne Qazaqstan tutynýshylarynyń respýblıkalyq qaýymdastyǵynyń ókilderi qatysty.
Keńeske qatysýshylar uıaly baılanys qyzmetterine, ınternet-provaıderlerge tarıfterdi kóterýdiń, sondaı-aq rekreasııalyq, týrıstik, qonaqúı bıznesi nysandarynyń tutynýshylardyń quqyqtaryn buzýynyń problemalyq máselelerin talqylady. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń basshysy Asqar Tynysbekov osy salalar boıynsha tutynýshylardyń shaǵymdary men ótinishteriniń óskenin atap ótti.
«2021-2022 jyldarmen salystyrǵanda telekommýnıkasııa salasyna qatysty ótinishter sany 2,5 esege artty. Táýelsiz áleýmettik zertteý nátıjeleri 10 myń respondenttiń ınternet-provaıderlerdiń qyzmetterine narazylyǵyn kórsetedi. Baılanys qyzmetterin kórsetý Zańy men erejeleriniń talaptaryn baılanys operatorlary elemeıdi, bul halyq tarapynan úlken narazylyq týǵyzady jáne jedel jáne júıeli sheshimdi talap etedi», dedi spıker.
A.Tynysbekov tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy memlekettik organdardy úılestirý jónindegi ýákil atynan Sıfrlyq damý mınıstrligine osy máselege kóńil bólýdi, tıisti sharalar qabyldaýdy usyndy.
Statıstıkalyq derekter kórsetip otyrǵandaı, tutynýshylar ótinishteriniń sany jyl saıyn 20%-ǵa artady. Aıtalyq, ýákiletti organǵa 2020 jyly tutynýshylar tarapynan 21 myń ótinish tússe, 2022 jyly shaǵymdar sany 30,2 myń ótinishke deıin ulǵaıǵan. Úles salmaǵy boıynsha shaǵymdardyń basym bóligi: bólshek saýda salasynda – 14,3 myń, turmystyq qyzmet kórsetý salasynda – 4,7 myń, elektrondyq saýda salasynda – 2,6 myń. Al eń úlken ósim qoǵamdyq tamaqtandyrý nysandarynda qyzmet kórsetý – 2,8 ese, kólik jáne baılanys qyzmetteri – 2,5 ese, medısınalyq qyzmetter salasynda 2 ese boldy.
«Alaıda atalǵan faktiler tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy isterdiń naqty jaı-kúıin kórsetpeıdi, óıtkeni barlyq tutynýshy buzylǵan quqyqtardy qorǵaý úshin memlekettik organdar men tutynýshylardyń qoǵamdyq birlestikterine júgine bermeıdi», dedi sala basshysy.
Keńes barysynda tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly jańa zań jobasynyń negizgi aspektileri tanystyryldy. Atap aıtqanda, tutynýshylardyń shaǵymdaryn qaraýdyń kóp satyly júıesin qalyptastyrý, kásipkerdiń tutynýshynyń paıdasyna azamattyq-quqyqtyq jaýapkershiligi, Zańnyń mártebesin kúsheıtý jáne tutyný salasyndaǵy memlekettik organdardy salaaralyq úılestirý, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha ombýdsmen ınstıtýtyn engizý, elektrondyq saýdany tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý normalaryn onyń kúndizgi nysanymen úndestirý syndy máseleler kózdelgen.
Jalpy, elimizde tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń barlyq júıesi tutynýshynyń quqyqtaryn qamtamasyz etý algorıtmine negizdelgen. Ol úshin tutynýshylardyń shaǵymdaryn qaraýdyń úsh satyly júıesi engizilgen. Birinshi kezeńde satýshy, qyzmet kórsetýshi satyp alýshynyń, tutynýshynyń shaǵymyn óz betinshe nemese tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý uıymdaryn tarta otyryp qaraýǵa mindetti. Bul shaǵymdardy birden beıbit jolmen sheshýge bolatyn alǵashqy kezeń. Bul jaǵdaıda úkimettik emes uıymdar daýdy sotqa deıin retteý sýbektileri retinde áreket etedi.
Ekinshi saty memlekettiń qosylýyn qarastyrady. Iаǵnı eger satýshy keliskisi kelmese, shaǵym Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetine nemese basqa mamandandyrylǵan organǵa jiberiledi. Mysaly, eger satýshy tarazyǵa artyq salmaq qosyp qoısa nemese ınternet-dúken taýardy jibermese, onda bul alaıaqtyq retinde esepteledi jáne Ishki ister mınıstrligine qatysty jumys bolyp tabylady.
Sotqa júginý, is júzinde, shaǵymdy qaraýdyń sońǵy satysy. Qazirgi tańda sot júıesi tutynýshylardyń múddelerin qorǵaýǵa barynsha ynta tanytyp otyr.
Tutynýshylarǵa da, bızneske de jáne memlekettik organdarǵa da yńǵaıly bolýy úshin 2021 jyldan bastap shaǵymdardy qabyldaý men qaraýdyń biryńǵaı aqparattyq júıesi e-tutynushy.kz iske qosylǵan.
Kún tártibindegi máseleler jóninde «Atameken» UKP týrızm departamentiniń dırektory Damılıa Qunanova, Qazaqstan tutynýshylarynyń respýblıkalyq qaýymdastyǵynyń jáne qoǵamdyq tamaqtaný qaýymdastyǵynyń basshylary óz pikirlerin bildirdi.
Otyrys qorytyndysy boıynsha Týrızm jáne sport mınıstrligine, tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetine ulttyq standarttardy ońtaıly merzimde ázirlep, olardy rekreasııalyq, týrıstik, qonaqúı bıznesi salalarynda qoldanýdy engizýge usynystar jasaldy. Telekommýnıkasııa komıtetine ınternettiń sapasy men jyldamdyǵyn ólsheý úshin tıisti jabdyqtarǵa óńiraralyq baılanys ınspeksııalaryn qamtamasyz etý máselelerin pysyqtaý usynyldy.
Qoǵamda, kúndelikti ómirde tutynýshylar quqyǵynyń qorǵalýy, saqtalýy – asa mańyzy másele. Aıta ketken jón, tutynýshylardyń shaǵymdaryn taldaý nátıjeleri Úkimet janynan qurylǵan Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi vedomstvoaralyq keńeste jyl saıyn qaralyp keledi. Búgingi tańda tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń ulttyq júıesi 19 memlekettik organ men 200-den asa úkimettik emes uıymdardyń jumysyn qamtıdy.