Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ermek Kósherbaev baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Is-sharada ol óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý máseleleri týraly aıtyp, jýrnalıster suraǵyna jaýap berdi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev belgilegen saıası baǵytty iske asyrý aıasynda 2023 jyldyń 10 aıyndaǵy Shyǵys Qazaqstan oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy týraly baıandaǵan óńir basshysy kóptiń kóńilinde júrgen birqatar suraqqa jaýap berdi. Málimetterge qaraǵanda, búginde oblys basshylyǵynyń áleýmettik-ekonomıkalyq máselelerdi sheshýge den qoıyp otyrǵany anyq baıqalady.
«Jyl qorytyndysy boıynsha ShQO-da jalpy óndiristik ónim 3% ósimmen 4,4 trln teńgeni quraıdy. О́nerkásip óndirisiniń qarqyny 9%-ǵa, aýyl sharýashylyǵy 5%-ǵa, negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar 7%-ǵa artady. Jumyssyzdyq deńgeıi 4,6% deńgeıinde qalady. Búginge deıin 30 myńnan asa jumys orny quryldy. Ortasha aılyq jalaqy 18% ósimmen 325 myń teńgege jetti», dedi E.Kósherbaev.
Atap aıtatyn jaıt, oblystan ınvestısııalyq jobalardyń jalpyulttyq pýlyna 1,1 trln teńgeniń 42 jobasy enipti. Bıyl 77 mlrd teńgeniń 8 jobasy iske asyrylyp jatqan kórinedi. Sondaı-aq AО́K-te aýyl sharýashylyǵy ónimderin tıimdi óndirýge basa kóńil bólinip, bul halyqty sapaly jáne qaýipsiz azyq-túlikpen qamtamasyz etýge, sondaı-aq eksport geografııasyn keńeıtýge múmkindik beredi eken.
«Oblys maıly daqyldardy óńdeý kólemin 900 myń tonnaǵa deıin, ósimdik maılarynyń eksportyn 2 esege arttyrady. О́ńirdiń agroónerkásiptik kesheninde barlyǵy 236,4 mlrd teńgeniń 37 ınvestısııalyq jobasyn iske asyrý josparlanǵan. Shaǵyn kásipkerlikti memlekettik qoldaý tetigi quryldy jáne jolǵa qoıyldy. Osy jyldyń basynan beri 1 240 jobaǵa 22 mlrd teńgeniń qoldaýy kórsetildi. Buǵan qosa oblystyq bıýdjetten shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerin memlekettik qoldaý sharalaryna 9 mlrd teńge baǵyttaldy», dedi ol.
Aımaqtaǵy bastamashyl jastarǵa erekshe qoldaý kórsetilip jatyr eken. Onyń naqty mysalyn jeńildetilgen mólsherleme boıynsha 1 mlrd teńgege 200 nesıe berilgeninen kórýge bolady. Shyǵys Qazaqstan oblysy ekonomıkasynyń damýynda týrızm mańyzdy ról atqarady. «Týrıstik aımaqtardy damytýǵa ınvestısııa sala otyryp, biz iri ınvestorlardyń týrızm ındýstrııasyna degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrýǵa úmittenemiz», dep atap ótti E.Kósherbaev.
О́ńirdiń josparynda medısınalyq týrızmdi damytý tur. Ońtústik Koreıa men Eýropa elderiniń álemdik ortalyqtarynyń mysalynda onkologııalyq jáne kardıologııalyq aýrýlar boıynsha Check-up ortalyǵyn qurý boljanypty. Onyń basty ereksheligi – pasıentterdi tekserý ǵana emes, sonymen qatar sanatorıı jaǵdaıynda ońaltý bolady.
«Osy ıdeıalardyń alǵysharty ispetti jýyq ýaqytta Katon-qaraǵaı aýdanynda qonaqúı bıznesiniń iri halyqaralyq operatory – «TOR’RE» kompanııasy eko-meımanhananyń qurylysyn bastaıdy. Altaı aýdanynyń Buqtyrma sý qoımasyndaǵy demalys aımaǵyn abattandyrý jumystary jalǵasyp jatyr», dedi óńir basshysy.
Samar aýdany jaǵynan energetıkalyq ınfraqurylymdy keńeıtý boıynsha jobalar josparlanǵan. Oblystyń tabıǵı áleýetin paıdalana otyryp, óńirde buqaralyq sport pen týrızmdi damytý úshin shańǵy-roller trassasyn salý kózdelip otyr. Bul salada atap aıtarlyǵy, bıyl týrızmge salynǵan ınvestısııalar 36% ósimmen keminde 15 mlrd teńgeni quraǵan.
«Oblysta 320 medısınalyq mekeme bar, olarda 8,3 myń adam jumys isteıdi. Onyń ishinde 2,2 myń dáriger. О́ńirde medısınalyq týrızmdi jáne jalpy densaýlyq saqtaýdy damytý birinshi kezektegi mindet bolyp tabylady. Iri nysandardyń qurylysyn qarjylandyrý (О́skemen qalasynyń gematologııa ortalyǵy jáne Rıdder qalasynyń aýrýhana kesheni), sondaı-aq medısınalyq uıymdardyń kredıtorlyq bereshegin óteý máseleleri sheshilip jatyr» dep sózin jalǵady oblys ákimi.
О́ńirde «Jaıly mektep» ulttyq jobasy jáne oqýshy oryndarynyń tapshylyǵy boıynsha jańadan 15 mektep salý josparlanypty. Kóptildilik boıynsha biregeı jobalar («Qonaqjaı otbasy») júzege asyrylyp jatsa, Mektepke deıingi bilim berýdiń qoljetimdiligin qamtamasyz etý máselesi tolyǵymen sheshilgen.
«Áleýmettik osal otbasylardan shyqqan 5 myń baldyrǵan balabaqshalarǵa tegin barady. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha 1-4-synyp oqýshylarynyń barlyǵy tegin tamaqpen qamtamasyz etilgen», dedi E.Kósherbaev.
Oblysta jyldyq bıýdjeti 5,8 mlrd teńgeni quraıtyn 360 mádenıet mekemesi jumys isteıdi eken. Olarda Halyq qolónerin damytý, «Mýzeı túni», «Týǵan jer – altyn besigim» atty mádenı is-sharalar qolǵa alynǵan. Bularmen birge qalalar men aýdandardyń mádenı kúnderi sııaqty dástúrli is-sharalardy ótkizý úlken qoldaýǵa ıe.
«Shyǵarmashylyq ekonomıkanyń negizi. Biz qurǵan shyǵarmashylyq orta adamdar úshin damý men pikir almasý alańy bolady. Onda olar ózderiniń bastapqy ıdeıalaryn júzege asyra alady. Mysaly, oblysta kınostýdııa ashýdy josparlap otyrmyz. Ol kınostýdııada kez kelgen rejısser óz josparlaryn júzege asyra alýyna jaǵdaı jasaımyz. Ásirese óńirde tabıǵı túsirilim úshin landshafttyń barlyq túrleri bar», dedi ol.
Halyqtyń ómir súrý sapasynyń negizgi kórsetkishteriniń biri – halyqty aýyz sýmen qamtamasyz etý. Oblystaǵy 356 aýyldyń 334-i aýyz sýmen qamtylǵan. Jalpy, oblys boıynsha halyqtyń ortalyqtandyrylǵan taza aýyz sýmen qamtamasyz etilýi búginde 98,9%-ǵa jetipti. 2025 jyly aımaqtyń barlyq aýyly sýmen tolyq qamtamasyz etiledi eken.
«Aldaǵy jyldan bastap óńirdiń eń iri sý qoımalary – Úıdene men Qandysýda qaıta jańartý jumystary bastalady. Sondaı-aq Zaısan aýdanyndaǵy Kendirlik ózeninde de sý qoımasyn salý josparda tur», dedi oblys ákimi.
Turaqty energetıkalyq júıe áleýmettik, ekonomıkalyq jáne ekologııalyq qurylymnyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi. Oblystyń jylýmen qamtý júıesi 3 iri jylý-elektr ortalyǵy jáne 32 shaǵyn qazandyqtardan turatyny málim.
«El Úkimeti qoldaýynyń arqasynda óte qysqa merzimde Rıdder JEO-daǵy 6 qazandyq agregaty jóndelip, jylytý maýsymy ýaqtyly bastaldy. Sonymen qatar «Kazsınk» kásipornyn energııamen jabdyqtaý qalpyna keltirildi. 12 qazanda Rıdder JEO qalalyq kommýnaldyq menshikke qabyldandy», dedi E.Kósherbaev.
Buıyrtsa, 2024 jyl óńirimizde «Jol jyly» dep jarııalandy. Is-sharalardy ótkizý tujyrymdamasy ázirlenip, 7-den 15 mlrd-qa deıin 2 ese ósimmen bıýdjeti bekitildi. 600 shaqyrym joldar men kósheler retke keltiriledi. Turǵyndar úshin ınternet jelisiniń qoljetimdiligi burynǵydan áldeqaıda artypty. Oblys halqynyń 95%-y mobıldi ınternetpen qamtamasyz etilgen. Qalǵan 5%-y shaǵyn eldi mekenderde turady jáne bekitilgen Jol kartasyna sáıkes kezeń-kezeńimen ınternetpen baılanystyrylady.
«Buǵan qosa oblys basqarýyndaǵy 16 bıznes-úderistiń reınjınırıngi boıynsha jumystar bastaldy. Jańa jyldan bastap ShQO-da shekara mańyndaǵy eki aýdan – Marqakól jáne Katonqaraǵaı aýdandary qalpyna keltiriletini belgili. Al Altaı jáne Glýbokoe aýdandarynda qanatqaqty rejimde ákimderdiń tikeleı saılaýy ótti. Bul sharalar – óńirde iske asyp jatqan «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń nátıjesi. Osylaısha, el Prezıdentiniń saıası jáne ekonomıkalyq reformalar boıynsha mindetterin oryndaýǵa oblysta barlyq kúsh-jiger jumsalady», dedi qadaý-qadaý birqatar jetistikti atap aıtqan oblys ákimi.
О́ńir basshysy shekara mańyndaǵy aýmaqtarǵa erekshe nazar aýdarylyp otyrǵanyna toqtaldy.
«О́ńirdegi memlekettik shekaranyń jalpy uzyndyǵy – 1 451 km, onyń ishinde Reseımen – 773 km, Qytaımen – 678 km. Shekara mańyndaǵy 6 aýdanda oblys halqynyń 26%-y nemese 192 myń adam turady. Sondyqtan Túrkistandaǵy Ulttyq quryltaı otyrysynda el Prezıdenti Katonqaraǵaı jáne Marqakól aýdandaryn qalpyna keltirýdi tapsyrdy. Qazir sol tapsyrma boıynsha jumys istep jatyrmyz», dedi E.Kósherbaev.