Elimizde qyzylsha aýrýy áli báseńdemeı tur. Bul dertpen syrqattanýshylardyń kúrt ósýi Úkimette kún tártibinen tys jıyn ótkizýge túrtki boldy. Búginde juqpaly dert elimizdiń barlyq aımaǵyna taralyp úlgerdi. Sonyń ishinde aýrýdy eń kóp juqtyrǵandar – Shymkent pen Almaty qalalary.
Shymkentte qazir de jaǵdaı máz emes. Dertti aýyzdyqtaýdyń jalǵyz joly – ekpe saldyrý. Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Aıgúl Turymbetovanyń aıtýynsha, bul jumystar turaqty jalǵasyp keledi. Osy rette maman halyqty ımmýndaý áreketterine turǵyndardyń belsene qatysýyn ótindi.
«Qalada qyzylshany týyndatqan epıdemııalyq ahýal qolaısyz bolyp jatyr. Búginge deıin qyzylsha juqtyrǵan 6 myńnan asa jaǵdaı tirkeldi. Onyń teń jartysy zerthanalyq synama arqyly rastalyp otyr. Aýyrǵannyń kópshiligi jasóspirimder, olardyń ishinde 6 jasqa deıingi bala kóp. Jalpy, qyzylsha – adamǵa tez juǵatyn aýrý. Buryn vaksına bolmaǵan ýaqytta bul dert tez taralatyn jáne ony toqtatýǵa adamda eshqandaı qaýqar bolmady. Tek halyq túgel qyzylshamen aýyryp bolǵan soń ujymdyq ımmýnıtet qalyptasqan. Alaıda onyń janama áseri aýyr. О́kpe, mıdyń qabynýynan adamdar qatty zardap shekti, ásirese jańa týǵan jas nárestelerdiń qyzylshadan aman qalǵany az boldy. Joǵaryda aıtqanymdaı, bul juqpaly dert óte tez taralady. Halyqtyń arasynda ujymdyq ımmýnıtet bolmasa, adamdardyń qyzylsha juqtyrý qaýpi de joǵary bolady. Kerisinshe, ekpe saldyrǵandar qatary artsa, aýrýdyń taralý deńgeıi de álsireı túsedi», dedi A.Turymbetova.
Epıdemıologtiń málimdeýinshe, qyzylshanyń aldyn alýdyń eń tıimdi tásili sol burynǵy kúıinshe qala beredi. Bul – der kezinde ekpe saldyrý. Ulttyq egý kúntizbesine sáıkes 6-11 aılyq náresteler men 6 jasar balalar josparly túrde vaksınalanady. Al qazirgi ahýalǵa baılanysty 12-15 aılyq bóbekter de, 2-4 jas aralyǵyndaǵy kishkentaı balalar da ata-analarynyń ruqsatymen qyzylshaǵa qarsy ekpe alady. Osyǵan baılanysty búgingi tańda egý jumystary qalada qarqyndy júrip jatyr. Sonymen qatar qyzylsha derti órshigen 2019 jyldan beri vaksına almaǵan medısına qyzmetkerleri de ekpe saldyrý mindetti bolǵan azamattar qataryna jatady. Degenmen aldyn qyzylshamen aýyryp shyqqan adam qaıta vaksına saldyrmaıdy. Qazirgi ýaqytta megapolıstiń barlyq emhanasy men alǵashqy medısınalyq-sanıtarııalyq kómek kórsetý mekemesinde tańǵy saǵat 8.00-den keshki 20.00-ge deıin aqysyz ári demalyssyz ekpe egý jumystary júrip jatyr. Medısınalyq jáne mektepke deıingi bilim berý uıymdaryn qosqanda jalpy sany 187 egý beketi iske qosylǵan.
Qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń málimetine sáıkes, shaharǵa qyzylshaǵa qarsy 34 050 doza vaksına ákelindi. Jalpy, Shymkentte qyzylshanyń jappaı beleń alyp ketýiniń aldyn alý boıynsha is-sharalar jospary túzilip, arnaıy shtab qurylǵan. Búginge deıin shtabtyń 9 otyrysy ótti. Onda qabyldanǵan sheshimderge saı, qalalyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasynyń tósektik oryn sany 120-dan 260-qa deıin ulǵaıtyldy. Eger qajet bolsa gıperbarııalyq ottegimen qanyqtyrý ortalyǵynyń bazasynda karantındik emes ınfeksııalarmen aýyratyn naýqastardy qabyldaý úshin 60 tósektik oryn taǵy qosylady.
Osy rette megapolıstiń shtattan tys bas ınfeksıonısi, qalalyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasynyń bólim meńgerýshisi Murat Ibıshevten jaǵdaıdy surap kórgen edik. Mamannyń bergen jaýaby mynadaı boldy.
«Negizinen ınfeksııalyq aýrýlar 5 jyl saıyn órship turady. Bul – tabıǵı qubylys. Búginde shahar boıynsha qyzylshamen aýyrǵandardy qabyldap jatqan jalǵyz emdeý mekemesi – qalalyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasy. Aýrýhanada qyzylsha juqtyryp, múshkil halde túsken naýqastarǵa 200-den asa tósektik oryn saılanǵan. Ahýalǵa baılanysty tósektik oryndardyń 60 paıyzy, keıde 70 paıyzy naýqastarǵa tolady. Kelip jatqan aýrýlardyń 80 paıyzdan astamy – náresteler. Qyzylshanyń ózinen buryn asqynýy qaýipti. Ol adamdy pnevmonııaǵa, mı qabynýyna nemese ishten qan ketýge ákep soqtyrýy múmkin. Jeńil jáne orta deńgeıli naýqastardy medısınalyq keńes berip, úılerine qaıtaramyz. Sozylmaly aýrýlary bar jáne bir jasqa deıingi sábılerdi osynda alyp qalamyz. Eger pnevmonııa bolmasa 5-6 kúnde, ókpesi qabynǵandardy 10 kúnde emdep shyǵaryp jatyrmyz. Jalpy, derttiń órshýi tamyz aıynyń ortasynan bastaldy. Sodan naýqastar sany kúrt ósip ketti. Aýrý basyldy dep aıtý ázirshe qıyn. Kúnde naýqastar túsip jatyr. Keıde azaıyp qalady. Endi birde kóbeıip ketedi. Sondyqtan dóp basyp aıtý múmkin emes. Derttiń beti qaıtý úshin ujymdyq ımmýnıtet qajet. Bul vaksınamen jáne belgili bir deńgeıde halyqtyń osy keselmen aýyryp bolǵan soń qalyptasady. Sodan soń qyzylshada naqty dál soǵan baǵyttalǵan dári joq. Medısınanyń qolynan keletini – tek vırýstyń álsiregenin kútip, naýqastyń jaǵdaıyn baqylaýda ustap otyrý. Al adam bir aýyrǵan soń, onda ómir boıy qyzylshaǵa qarsy ımmýnıtet qalyptasady. Vırýs aǵzaǵa engen soń 28-30 kún boıy kóbeıip, kúsh jınaıdy. Sosyn ǵana klınıkalyq belgilerin kórsetedi. Eger aýrý juqtyrdym dep kúdiktengen jaǵdaıda 72 saǵat ishinde vaksına saldyrsa, qyzylsha juqtyrý qaýpi 70 paıyzǵa tómendeıdi. Sonymen birge dert órshý jaǵdaıynda balalardyń ımmýnıtetin kóterý mańyzdy. Oǵan bir arnaıy dári nemese vıtamın joq. Eń bastysy, balanyń uıqysy qanyq, túrli dárýmenge baı taǵam jep, taza aýada kóbirek serýendeýi kerek», dedi qalanyń shtattan tys bas ınfeksıonısi.