Tolǵanaı Qasymhan – bokstan álem chempıony. Ol ótken jyldyń jeltoqsan aıynda Armenııanyń Erevan qalasynda jasóspirimder arasynda ótken álem chempıonatynda altyn medal oljalady. 26 salmaq dárejesinde (13 salmaq erler, 13 salmaqta qyzdar) uıymdastyrylǵan álem chempıonatynan boksshylarymyz 4 altyn, 6 qola medal ıelendi. Mine, osy aıtýly dodaǵa 60 kg salmaq dárejesinde qatysyp, álemniń tegeýrindi boksshylaryn aıqyn utqan shynashaqtaı qyz aýylda oqıdy. Aýylda turatyn álem chempıonymen telefon arqyly tildestik.
– Tolǵanaı, áýeli ózińdi ótken jyldyń enshisindegi jarqyn jeńisińmen quttyqtaımyn. Aldymen Astana qalasynda ótken Azııa chempıonatynda top jardyń.
– Qurlyq chempıonatyna ár el óziniń úmit artqan boksshylaryn qosady. Meniń salmaǵymdaǵy qarsylastardyń da barlyǵy osal emes, ońaıdan eńkeıe qoımaıdy. Ásirese fınaldyq jekpe-jek aýyr soqty. Úndistan eliniń boksshymen altyn medal úshin aıqasqa shyqqanda onyń ákiligin, tegeýrindi ekenin sezindim.
– Fızıkalyq áleýeti zor boldy ma, álde...
– Joǵa, qara kúshke asa baı emes, tek taktıkalyq daıyndyǵy surapyl eken. Raýnd saıyn san qubylyp, jalt berip tuzaǵymnan sytylyp shyǵyp ketýge umtyldy. Biraq óz elimizde ótip jatqan dodada ne bel, ne belbeý keter dep barymdy salyp, jeńiske jettim.
– О́tken jyly shyqqan bıigińniń shoqtyqtysy – álem chempıonaty. Armenııanyń astanasynda aýyldyń qyzy álemniń úzdigi atandy. Qalaı ótti dúnıe dodasy?
– Uıymdastyrý jaǵynan sóz joq, joǵary deńgeıde ótti. Álemniń ár qıyrynan kelgen úzdikterdiń dodasynda barymyzdy saldyq. Alǵashqy aınalymda rýmyn qyzyn jeńdim, jartylaı fınalda grýzın boksshysyn yǵystyryp, fınalda reseılik qarsylasymnan da basym tústim. Barlyq jekpe-jek jeńil tıgen joq. Bapkerlerdiń shyńdaýynyń nátıjesinde osyndaı bıikke shyqtym.
– Boksty neshe jasyńda bastadyń? Otbasyńda sportqa qyzyǵatyn baýyrlaryń bar ma?
– Otbasymyzda bes aǵaıyndymyz. Aldymda úsh ápkem jáne ózimnen keıin bir inim bar. Sportqa ózgeleri asa qyzyǵa qoıǵan joq, inim áli bastaýysh synypta oqıdy, múmkin birer jylda qyzyǵýshylyǵy oıanatyn shyǵar. О́zim 11 jasymda boks úıirmesine jazyldym. Qalqaman Izbasar, Aıda Qojan degen bapkerlerdiń qolastynda jattyǵamyn.
– Raıymbek aýdanynyń ortalyǵy Narynqol aýylyndaǵy Berdibek Soqpaqbaev atyndaǵy mektep-gımnazııada oqısyń. Ádette álem chempıondary oblys ortalyǵyndaǵy, megapolısterdegi sport mektepterinen qanattanyp shyǵady. Al sen aýylda týyp, aýylda júrip te álem chempıony ataný múmkin ekenin dáleldediń.
– Bizdiń Raıymbek aýdanynan bokstan shyqqan tuńǵysh álem chempıony Gaýhar Ermekbaı ápkemizdiń izin jalǵap, sol bıikke at baıladym. Sózińizdiń jany bar, Gaýhar Ermekbaı Taldyqorǵan qalasyndaǵy oblystyq sport mektebinde oqyp júrip álem chempıony atandy. Eńbek etseń múmkin emes nárse joq. Sport mektebinde oqymaǵanymmen de kúndelikti jattyǵýdy sport mektebiniń zalynda jattyǵý júrgizemiz. Túske deıin sabaq oqımyn, tústen keıin jattyǵýǵa baramyz. Aptasyna bes ret, keıde alty márte jattyǵýǵa qatysamyn.
– Bokstan ulttyq quramanyń bas bapkeri Myrzaǵalı Aıtjanov boksshylardyń fızıkalyq áleýetine qatysty oryndy syn aıtty. Raýndtan raýndqa ótken saıyn boksshylar demigip qalatynyn, qalanyń aqqaptal balalary ekenin synaǵan bolatyn. Aýylda ósken bala rasymen shymyr bolmaı ma?
– Árıne solaı, biz qandaı jarysqa qatyssaq ta jekpe-jekti taspalap alyp sońyra qaıtalap kórip, kem-ketigimizdi bútindeımiz. Sonda baıqaǵanym, meniń soqqy jumsaýda, qorǵanysta qarsylasqa qaraǵanda fızıkalyq áleýetim joǵary ekeni aıqyn baıqalady. Qolda ustaıtyn azyn-aýlaq mal bar, ákeme qolǵabys etip syrttaǵy sharýaǵa da aralasyp ketemin, úıdiń de jumysynan tartynbaımyn. Aýylda óskenniń artyqshylyǵy – qımylsyz otyrmaısyń. Qazir qys mezgili aýlanyń qaryn kúreýden bastap maldy qaraýǵa deıingi jumys adamdy shyńdaıdy, shıraq bolýyna serpin beredi.
– Bıyl mektepten túlep ushasyń. Qandaı mamandyqty tańdaıdy álem chempıony?
– Bıylǵy jyldaǵy basty maqsatym – UBT-dan joǵary upaı jınap, «Altyn belgimdi» abyroımen qorǵaý. Keleshekte tergeý salasynda eńbek etkim keledi. Boks men úshin sport qana emes, óner de. Sondyqtan bokstan qol úzbeımin. Sporttyń arqasynda dostyqtyń órisi el shekarasynan da shyǵandap ketti. Erevan qalasynda ótken álem chempıononatynda da ózge elderden dos-qurby taptyq. Ǵalamtor arqyly qurbylarymmen baılanysyp turamyz. Sport meniń el kórip, tanymymdy keńeıtýge múmkindik berip keledi.
– Áıelder boksynyń jazǵy Olımpıada oıyndarynyń baǵdarlamasyna engenine kóp bolǵan joq, bir múshel ýaqyt ótti. Qazaq sportynda Olımpıada chempıony atanatyn arýlardyń kóshinen qalyń eliń ózińdi de izdeıtini sózsiz. Sarbazdyń general mýndırin kııýdi kókseıtini sekildi, sportshy úshin de Olımpıada altyny basty murat emes pe?
– Durys aıtasyz, men zań salasyn tańdaǵanymmen de sporttan shylbyrymdy úzbeımin, meniń de armanym – Olımpıada oıyndaryna qatysý, dodaǵa kirip qana qoımaı, jeńispen oralý. 60 kg olımpıadalyq salmaq ekenin bilesiz, sondyqtan básekelestik álemde orasan, elimizde de ońaı emes. Dese de kim kóp ter tógip, aıanbaı eńbektense jeńis sonyń ýysynda dep paıymdaımyn.