Bir zamandary kásipodaq qoǵamdyq uıymdardyń ishindegi qadiri bar buqarashyl uıym edi. Shamalary jetkenshe ádiletsizdikke ara túsetin. Arqa súıeıtin joǵary, tómen azýy alty qarys myqty basshylary da bolatyn. Qara kúıeni jaǵyp, qansha jerden burqyldatyp kúl shashpaq ta bolǵan qaraý basshylardyń ózi yǵatyn. Qarsy kelgen jazyqsyzdyń sazaıyn berip, qurdymǵa qulaý úshin, qyńyr jetekshiler, ol uıymnyń kelisimin almaı buıryq shyǵara almaıtyn. Kelisimin ala almasa, barmaq tistep qalatyn.
Bul keńestik qana emes, álemde bar uıym edi. Talaıdyń tirsegin dirildetetinin kórip te, bilip te júrmiz. Toqsanynshy jyldardaǵy alasapyranda búgin bolmasa erteń aıaqqa oralyp júre me degen kúdik keýledi me, álde jekeshelendirýdiń jeligimen dúnıesin qarpyp qalý kerek boldy ma, irgesin shaıqady. Jurttyń jarnasyna jınalǵan shıpajaılar, nebir ǵımarattar qoly jetkenniń, sol tusta tutqasyn ustaǵandardyń qanjyǵasynda ketti. Jurtqa juqana da tımedi. Ol kezdegi ondaı qaraýlyq halyqty esten tandyrdy. Adal eńbek aıdalaǵa ketti de, tý-talaqaı boldy.
Búginde esebin taýyp qaǵyp túskender, kók tıyn tólegeni bar, basqasy bar kóp múlikke ıelik etip otyr. О́zimdiki deıdi. Imenbeıdi, keýdeleıdi. Tyńnan istese, ne daý bar. Qazir shettegi qarjyny elge ákelý júrdek júrip jatyr. Halyqtyń ómir boıǵy mańdaı terine kelgen baılyqty kóleńkemen bókterip ketkenderdi de tarazylaý kerek shyǵar. Sonda adal tirlikpen kelgen dúnıe men kóldeneńdep ıelik etýdiń ara-jigi aıqyndalar edi.
Jalpy, kásipodaq buqarashyl uıym edi ǵoı. Sol buqaranyń tólemimen tórge shyǵatyn. Basshylary kózderin juma bermeı, qaraılasatyn. Kóbinde ádildikke júginetin. Endi ol joqqa tán. Baqyraıtyp qoıyp barymtalap aldy. Kóptegen mekemede joıyldy, joıdy. Qulaqqa tynyshtyq kerek.
Baıaǵy kónbis, aılyq alatyn mektep muǵalimderi, dárigerler, ózge de azdy-kópti mekemede uıym bar. Bas basyna bılik qurady, túsken qarjyny tıesililer paıyzben bólisedi. Jarna tóleýshilerge ushqyndatyp bergen, shıpajaıǵa jibergen bolady. Olar sharapatty Memleket basshysynan kórip otyrmyz deıdi. Kóbeıgen aılyqtan jarna tólep jatqandaryn alǵa tartyp, kásipodaq bireýlerdiń násip odaǵy bolyp bara jatqan joq pa degen kúdik oıdy da aıtyp qalady. Múddemizdi taıtalasyp júrip qorǵasa, qadiri artar edi, bedeli kóteriler edi deıdi.
Shynynda, keıingi jyldary buqarashyl uıymnyń úni estile qoımaıdy. Saılaýlar ótip jatyr. Júzdegen myń múshesi bar uıym qalqada qalyp qoıa beretini nesi degen suraq estiledi. О́zin ózi usynǵandardyń qatarynan da kózge shalynbady. Ákimder saılaýy óte bastady. Qoldaı jóneletin jarna tóleýshiler bar. Biraq serpilis bilinbeıdi.
Iá, buqarashyl uıym basshylary «Qoldaǵyńdy qorǵap baq», dep Abaı dana aıtpaqshy, sen tımeseń, men de tımeıin dep qaltarysty kúıttemeı, taspa tilgendeı etip erteńgi baǵyt-baǵdaryn, jurt sózin ádildik jolymen jetkizip, halyqtyń tilek-talabyn ımenbeı alǵa tartyp, abyroıyn asyrsa, qadiri artary anyq.
Súleımen MÁMET