Mal urlyǵyna qatysty jaza qatańdatyldy

IIM Krımınaldyq polısııa departamenti basqarma basshysynyń orynbasary, polısııa polkovnıgi Jandos Batyrbekovtiń aıtýynsha, ádet­te mal urlyǵynyń basym bóligi, ıaǵnı 75 paıyzy jaıy­lymdarda qaraýsyz júrgen jerinen qoldy bolady eken.

Qylmystyń osy túri­men kúresý maqsatynda Ish­ki ister mınıstrligi memle­kettik organdarmen birlese otyryp, zańnamalyq jáne prak­tıkalyq sharalar qabyldap keledi. Sonyń arqasynda keıin­gi 5 jyldyń ishinde mal ur­lyǵyn 62,5 paıyzǵa tómendetýge qol jetkizilse, onyń ishinde 2023 jyly 16,3 paıyzǵa azaıǵan.

Atap aıtqanda, IIM bas­tamasymen jergilikti atqa­rýshy organdar ár aımaqtyń ereksheligin esepke ala otyryp, maldy jaıý erejelerin bekitken. Bu­dan bylaı tórt túlikti jaıy­lym­ǵa qaraýsyz jiberýge tyıym sa­lynady. Ákimshilik qu­qyq buzý­shylyq­tar týraly ko­deks­tiń 408-babyna sáıkes bul ereje­lerdi buzǵandarǵa qatysty jaýap­kershilik qarastyrylǵan, ıaǵnı 3-ten 10 aılyq eseptik kór­set­kish kóleminde aıyppul salynbaq.

Keıingi ýaqytta mal ur­ly­ǵyna qatysty jaza Qylmys­tyq kodekstegi «Mal urlyǵy» atty derbes bap boıynsha qa­ras­tyrylyp keledi. Onyń jaýapkershiligi múlkin tár­kileı otyryp 12 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrýdy kózdeıdi. Sonymen qatar bir­­neshe qaıtara urlyq jasaý úshin jaza qatańdatylyp, qo­ra-jaıdan mal urlaý aýyr qyl­mystar qataryna engizildi.

J.Batyrbekovtiń sózinshe, mal urlyǵyna qarsy kúreste Ishki ister mınıstrligi Aýyl sharýashylyǵy mı­nıstr­ligimen tyǵyz baılanys­ta jáne ózara is-qımyl­dar­dy úılestirý boıynsha buı­ryq shyǵarylǵan. Veterı­narııalyq baqylaý jáne jergilikti atqarýshy organ­dardyń qyzmetkerleri qaty­satyn keshendi jedel-profı­laktıkalyq is-sharalardy turaqty ótkizý qolǵa alynǵan. Osyǵan oraı ótken jyly respýb­lıka aýmaǵynda «Mal urlyǵy» jedel-profılak­tıkalyq is-sharasy 4 ret uıym­dastyrylyp, onyń 2-eýi qysqy soǵym ýaqy­tyna oraılastyrylypty.

– Osy is-sharalardy ótki­zý kezinde mal urlyǵyna qatysy bar 450 adam, 75 qyl­mystyq top ustaldy. Urlan­ǵan 8,5 myńnan astam maldyń 4,5 myńy tabylyp, ıelerine qaıtaryldy, – deıdi IIM ókili. Onyń aıtýynsha, qylmystyq toptarmen kú­resý úshin aımaqtarda jedel-izdestirý toptary tu­raq­ty túrde jumys isteı­di. Olar mal bazarlaryn, olardy soıý oryndaryn tekserip otyrady. «Osyndaı sharalardyń arqasynda bıylǵy jyldyń ózinde 376 mal urlaýshy ustalyp, 59 qylmystyq top­tyń joly kesildi. Máselen, Almaty oblystyq PD tórt adamnan quralǵan qylmystyq topty quryqtady. Olar ót­ken jyldyń qyrkúıek aıynan beri qaraýsyz jaıylyp júrgen 30 bas jylqy urlaǵan. Ol úshin qylmyskerler aldyn ala júk kólikterin jalǵa alyp, daladan maldy alyp ketip otyrǵan, – deıdi J.Batyrbekov.

Polısııa qyzmetkerleri aýyl halqynyń kúnkórisin qamtamasyz etip otyrǵan maldan aıyrylyp qalmaý úshin saqtyq sharalaryna nemquraıdy qaramaýǵa shaqyrady. Ol úshin maldy qaraýsyz qaldyrmaý maq­satynda úshjaqty kelisimge otyrý (ıesi-ákimdik-malshy arasynda), asyl tuqymdy maldy baqylap otyrý úshin GPS-trekerlerdi, maldardy mindetti túrde tańbalaý qajettigin aıtady. Bunyń bári urlanǵan nemese joǵa­ǵan maldy ońaı taýyp alýǵa  septigin tıgizedi.