О́rkenıetti ómir saltyna ótýi úshin qoǵamdyq úderiste birqatar joba-jospar iske asyrylý kerek ekeni aqıqat. Osy oraıda halyqtyń turmystyq ál-aýqaty men rýhanı kemeldigi qashanda mańyzdy ról atqaratyny sózsiz. Ana tildiń aıasyn keńeıtý, ulttyq tanymnyń jasampaz úlgisin qalyptastyrý, sonymen qatar sapaly turmysty qamtamasyz etý, munyń bári – kezek kúttirmeıtin mańyzdy mindetter. Osy máseleler jóninde Parlament Májilisiniń depýtaty Jarqynbek Amantaıulynyń qabyldaýynda oıymyzdy ortaǵa salǵan edik.
Eń aldymen, aýyl eńbekkerleri shyǵyndaryn sýbsıdııalaý maqsatynda birqatar jumys atqarylý kerek ekenin jetkizdim. Agroónerkásip keshenderine tıisti nazar aýdarylsa, halyqtyń turmys sapasy birshama jaqsaryp, jumyssyzdyq azaıar edi.
Sonymen qatar halyqqa aýyr soǵyp otyrǵan taǵy bir másele – óńirdegi qoldan jasalǵan tapshylyq pen qymbatshylyq. Naýqan kezinde aýyl sharýashylyǵyna aýadaı qajet shıkizat baǵasynyń negizsiz artyp ketetini halyqtyń shamyna tıip boldy. Oǵan azyq-túlik baǵasy men kommýnaldyq qyzmet tóleminiń qymbatshylyǵyn qosyńyz. Depýtattardyń osy mańyzdy máseleni sheshýge belsene atsalysýyn suradym.
Sondaı-aq qazynaly qarttarymyzǵa da erekshe nazar aýdarmasa, bolmaıdy. Joǵaryda aıtqan qymbatshylyq bul kisilerge eki ese aýyr tıetini jasyryn emes. Sondaı qıyndyqtardyń biri – aıyppuldar. Kólik tizgindegen aqsaqaldar jol erejesin saqtaǵanymen, keıbir bolmashy belgilerdi ańǵarmaı qalady da, úlken kólemdegi aıyppuldardy tóleýge májbúr bolady. Meniń usynysym, qarttarǵa salynatyn sol aıyppuldy azaıtsaq der edim.
Ultty jańa sapaǵa kóteretin – onyń ishki rýhanııaty men mádenıeti. Qoǵamdy alǵa jeteleıtin dál osy qundylyqtarǵa aıryqsha mán berýimiz qajet. Qazaq halqy ejelden salt-dástúrge erekshe qarap, árbirin kerek jerinde oryndap, saqtap otyrǵan. Bul – ultqa rýh berip, onyń ishki-syrtqy kelbetin órnektep kórsetip turatyn sıpattardyń biri. Osy oraıda jastar tárbıesindegi júgensizdik meni erekshe alańdatady. Bizge ulttyq tanymdy qaıta qalyptastyrý kerek. Mekteptegi baladan memlekettik qyzmetshilerge deıin oryssha oılanatyn azamattar ultyna qyzmet ete almaıdy. Til – halyqtyń jany. Tili qurysa, halyq ta jer betinen joǵalady.
Buǵan qosa qarakóz qyzdarymyzdyń sheteldik azamattarǵa turmysqa shyǵýy jıilep barady. Bul da – ulttyq genofondymyzǵa týatyn qaýip. Sol sebepti bul máseleniń aldyn alatyn arnaıy zań shyǵarylý kerek degen usynysymdy jetkizdim. Sózden iske kóshetin ýaqyt jetti. Sondyqtan depýtattar ýaqytty halyqpen kezdesýge emes, halyqtyń máselesin sheshýge jumsaǵany jón.
Ońdasyn NAZAROV,
«Uly dala aýyldary» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy
Túrkistan oblysy