1997 jyldyń jazy. Joǵary oqý ornyna test júıesimen synaq tapsyrý kezinde ózim sekildi abıtýrıent, zań mamandyǵyna ańsary aýǵan aýyldasym Nurlan symdaı tartylǵan symbatty jigit Bekzatpen tanystyrdy. Surasa kele ekeýmiz de sol kezdegi Shymkent qalasyndaǵy Ońtústik Qazaqstan gýmanıtarlyq ýnıversıtetiniń jattyqtyrýshy mamandyǵyn tańdaǵan ekenbiz.
Ol kezde Bekzat Ońtústik óńirine biraz tanylyp qalǵan edi. Bokstan jastar arasyndaǵy el birinshiliginiń jeńimpazy ári sport sheberi ataǵy bar. Sol sebepti de Sattarhanov alǵashqy shyǵarmashylyq emtıhannan bosatyldy. Al mende ondaı ataq joq. Sol sebepti barshaǵa birdeı ortaq talap boıynsha emtıhan tapsyrdym. Áıteýir, sol synaqtan súrinbeı óttim. Sodan keıin barlyǵymyz Vatýtına kóshesindegi jurtshylyq «qyrdaǵy korpýs» atap ketken ǵımarattyń keń aýdıtorııasyna test tapsyrýǵa jınaldyq. Bekzat, Ǵalymjan (Ol Arys qalasynyń týmasy, tanymal boksshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy Nurǵalı Safıýllınniń shákirtteriniń biri) úsheýmiz synaq tapsyrý úshin qatarlasa jaıǵastyq. Uıymdastyrýshy test paraqshasy men túrli nusqalarǵa bólingen suraqtardyń jınaǵyn taratqannan keıin talapkerlerge toly záýlim zaldyń ishi tym-tyrys. Tek kitapsha paraqtarynyń bettegen dybys pen qalamsaptyń qaǵazǵa súıkelisi ǵana estiledi. Synaq jaýabyn belgileıtin bir qalamdy úshke bólip belgiledik te, toltyrylǵan test paraǵyn birtindep tapsyrdyq. Taǵatsyzdana kútken test jaýaby eki kún óte aýladaǵy aqparat taqtasyna ilinip, qatarlasa otyrǵan úsheýmiz de Tf 97-2k tobynyń stýdenti atandyq. Tobymyzda – eki qyz, qalǵany – uldar.
Toptaǵy ózge 20 stýdentten Bekzattyń sabaqqa úlgerimi artyq bolmasa da, boıyndaǵy uqyptylyǵy, talpynysy men ımandylyǵy erekshe edi. Túrkistan týraly taqyryptyń ushy shyqsa boldy, áńgime tizginin óz qolyna alady. «Keleshekte Túrkistanda Tashkenttegideı dısneılend pen saıabaq salynady. Qudaı qalasa, qala kórkeıedi», dep kóne shahardyń jańaratynyna senimi men týǵan ólkesine, ata-babalarynyń rýhyna degen qurmeti basym edi. Rasynda da, tarıhı qalada týyp-óskeni bolashaq boks juldyzynyń ishki jan dúnıesine zor áser etkeni baıqalyp-aq tur. Jahandaný zamanynda tarıhymyzdy umytpaı, ótkendi ózi ómir súrgen kezeńmen baılanystyryp, ulttyq bolmysyn joǵaltpaǵan Bekzat Sattarhanovtyń ultjandylyǵy búgingi sportshylarǵa úlgi bolary – haq.
Ara-tura oqý ǵımaratynan boksshynyń jeke bapkeri Anatolıı Vızırıakındi kórip qalsaq, «Búgin-erteń Bekzat jaýapty bir jarysqa nemese oqý-jattyǵý jıynyna jol tartady» dep boljaımyz. Ekinshi kýrsta B.Sattarhanovtyń jattyǵý jıyndary kúrdelene tústi. Ol Qazaqstannyń jastar quramasynyń sapyna qabyldandy. Sodan keıin tolassyz saparlar bastaldy. Ol búkil respýblıkany sharlady, shetelge de jıi shyǵyp turdy. Ataǵy men abyroıy da arta tústi. Desek te, Bekzat múmkindiginshe ýnıversıtetke bas suǵyp, sabaqtan qalmaýǵa tyrysatyn.
Sońǵy ret Bekzatpen oqý ǵımaratynda 2000 jyldyń kókteminde kezdesip, 10-15 mınýttaı áńgimelesýdiń sáti tústi. Shynyǵyp, ábden shyńdalǵan sportshynyń bar oıy, arman-maqsaty Sıdneı Olımpıadasynda atoı salý edi. Sóz oraıy kelgende, jahandyq jarysta top jarýyna tilektes ekenimdi bildirdim. Arada birer aı ótkennen soń jasyl qurlyqta jasyndaı jarqyldaǵan kýrstasym Olımpııa oıyndarynyń jeńimpazy atandy. Sol sátte barsha Alash jurty bórkin aspanǵa atyp qýandy. Qasynda júrseń, shýaǵynan janyńa jylýy seziletin Amankeldi Seıithan aǵamyzdyń teledıdardan «Bekzat bul jeńisin Túrkistannyń 1 500 jyldyq mereıtoıyna arnady» dep jer-jahanǵa jar salǵanda, qýanbaǵan qazaq joq-aý, sirá!
«Daıyn asqa – tik qasyq» demekshi, Bekzattyń sol mezette qalaı ǵana Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń stýdenti bola qalǵany maǵan da jáne birge oqyǵan kýrstastaryna da beımálim. Bálkim, onyń biz bilmeıtin bir syry bar shyǵar. Biraq bul másele qazir mańyzdy emes.
Bolashaq Olımpıada chempıonynyń qaladaǵy turmystyq jaǵdaıyna kelsek, ol Shymkenttegi «Abaı» saıabaǵynyń mańyndaǵy stýdentterge arnalǵan OQMÝ-dyń №4 jataqhanasynda tórtinshi qabattaǵy 412-bólmede turdy. Jataqhanany sýrettesem, biz oqyǵan 1997-1998 jyldary qys mezgilinde salqyn, jylý túgili jaryq jansa, qýanatyn kez. Bólmelerge kúnniń sáýlesi az túsedi. Uzyn dálizdiń bas-aıaǵynda salbyrap syǵyraıǵan elektr jaryǵy, qabyrǵasy jartylaı kók túske syrlanǵan, as ázirleıtin bólmesi, alqam-salqamy shyqqan gaz plıtasy bar, al dárethanasy tobyqqa jeter kólkigen sýǵa tolǵan.
Bul kúnderi biz de ósip-jetilip, óz salamyzdyń bilikti mamany boldyq. Memlekettik jattyqtyrýshy retinde túrli jarystarǵa baryp turamyn. Sportshylardyń oqý-jattyǵý jıyndaryn kórip qaıtamyz. Sol kezderi sanamyzdy sansyz oılar sharlaıdy. Toqsanynshy jyldar men HH ǵasyrdyń basyndaǵy kúısizdikti kórgen men búgingi tańda óner kórsetip júrgen keıbir sportshylardyń halyqaralyq jarystarda súringen tusta «jaǵdaı jasalmady» dep syltaý aıtyp, aqtalatyndaryna tańym bar. Múmkin olardyń jaqsy kórsetkishke qol jetkizýine kesirin tıgizip jatqan kedergiler bar da shyǵar. Biraq bulaı aıtýǵa turmaıtyn maıda-shúıde másele. Toqsanynshy jyldarmen salystyrǵanda, qazirgi sportshylardyń jaǵdaıy áldeqaıda jaqsy. Olar – tolyqtaı memlekettiń qamqorlyǵynda. Oqý-jattyǵý jıyndary úzdiksiz ótedi, jarystardan qalmaıdy. Odan qalsa, demeýshiler men jekelegen aýqatty azamattardyń kómekteri taǵy bar.
Meniń jańatastyq Jeńis dosymnyń bolashaq jary Mádınanyń jataqhanadaǵy bólmesi sol Bekzat turǵan bólmeniń ústinde, besinshi qabatta ornalasqan edi. Sol jaqqa kesh bata aptasyna eki-úsh ret kelemiz. Dosymnyń mahabbaty – magnıt. Mádınanyń bólmesindegi jylýy joq jylytqysh radıatordy qasyqpen soqsam, Bekzat bólmesinde bolsa, jaýap qaıtarady. Osylaı qaýyshyp turatynbyz.
17 jastaǵy jigittiń bir kúndik kestesi qaýyrt sharýaǵa toly boldy. Kúnde jattyǵý, qatań rejim saqtalǵan. Bekzat «Jattyǵýdan soń demalýym kerek» dep serippe tárizdi, jatsań beli edenge deıin sozylatyn temir kerýetinen turmaıdy. Bólmesi salqyn, jamylǵany – maqta kórpe. Ekeýmiz túrli taqyrypta áńgime aıtamyz. Ol rıngtegi barlyq qarsylasy týraly málimetter jınap júretin. Ár jekpe-jegin dápterge tizip, jan-jaqty saraptama jasaıdy. Bolashaq Olımpıada chempıony jataqhananyń jastary jıi bas qosatyn túrli keshterge de kóp qatyspaıtyn. Tamaǵyn talǵammen, mańaıdaǵy ashanadan ýaqtyly ishetin.
Sol Bekzat batyrymyzdyń sporttaǵy jeńisi, onyń jarqyn beınesi, qaısar ári bıik adamgershilik qasıeti, jumsaq minezi, aqqan juldyzdaı óte shyqqan qysqa da, maǵynaly ǵumyry barsha qazaq halqynyń jadynda máńgi saqtalatynyna senimdimin.
Nurpeıis QONYSBAEV,
Avtomotosporttan memlekettik jattyqtyrýshy