Qostanaıdaǵy Ybyraı Altynsarın murajaıynda aǵartýshy-ustaz, qazaq romanynyń qaınar bastaýynan oryn alatyn Spandııar Kóbeevtiń ustazdyq qyzmeti men shyǵarmashylyǵyna qatysty birsypyra qujattar, jazýshynyń kózi tirisinde tutynǵan zattary saqtaýly tur.
Ybyraı Altynsarınniń aǵartýshylyq ıdeıalaryn ilgeriletip damyta júrip, Meńdiqara óńirinde bastaýysh mektepterdiń kóptep ashylýyna muryndyq bolǵan jazýshynyń kóp jyldar boıy óziniń kindik qany tamǵan Aqsýat mektebinde ustazdyq etkeni belgili. Mýzeıdegi arnaıy buryshta Spandııar Kóbeevtiń Aqsýat mektebinde jumys istep júrgende otyrǵan oryndyǵy men jumys ústeli, kitap sóresi, radıosy, qabyrǵa saǵaty, jeke qujattary, ár jyldary jaryq kórgen eńbekteri, fotosýretteriniń kóshirmesi, úlken portreti, budan ózge de kóz tartar kóptegen kóne jádigerler tur.
«Aqsýat mektebinde bertinge deıin Spandııar Kóbeevtiń shaǵyn mýzeı bólmesi bolǵan. Onda mektep oqýshylary jasaǵan fotoalbomdar, Ybyraı Altynsarın men Spandııar Kóbeeevtiń shyǵarmalaryna baılanysty salynǵan oqıǵaly sýretter, ǵylymı jumystar, Spandııar Kóbeevtiń 125 jyldyǵyna oraı jasalǵan qumyralar, býkletter, sondaı-aq 1993 jyly Marat Shotaev jasaǵan Spandııar Kóbeevtiń músini turdy. Kezinde Qazaq KSR tarıhy pániniń oqý baǵdarlamasyna Spandııar Kóbeevtiń aǵartýshylyq qyzmeti men ómiri týraly málimet te engen. Soǵan baılanysty Tarıh, arheologııa jáne etnografııa ınstıtýty aǵartýshynyń ózinen onyń fotosýretin oqýlyqqa shyǵarý jóninde ruqsat suraıdy. Ol týraly qujattar saqtaýly tur. Qarap otyrsaq, qazirgi qujattar men sol kezdegi qujattardyń resimdelýinde kóp aıyrmashylyq bar. Ol kezde bári qalammen jazylǵan. Tili óte qarapaıym ári túsinikti bolǵan. Sonymen qatar aǵartýshynyń eńbekaqysy týraly, eńbek demalysyna shyǵýǵa ruqsat surap jazǵan ótinishteri de bar. О́kinishke qaraı Aqsýattaǵy mektep jabylyp qalǵan soń, mektep mýzeıindegi jádigerlerdi túgeldeı ózimizge kóshirip aldyq», deıdi Ybyraı Altynsarın memorıaldyq mýzeıiniń bas qor saqtaýshysy Nazgúl Shektibaeva.
Móldir shynymen qaptalǵan mýzeı sóresindegi bir japyraq sarǵysh qaǵazǵa túsken: «Men Spandııar aǵaıdyń kózin kórgen, kóp áńgimelesken, hat jazysqan, sol kisiniń ádebı murasyn jınap, kitap etip bastyrǵan, ózi men eńbegi týraly kitap jazǵan adam edim. Biraq Aqsýatqa jolym túspep edi. Búgin Spandııar Kóbeevtiń 125 jyldyǵyna arnaıy kelip, mektebin, mýzeıin aralap rıza boldym. Mýzeıdi óz kitaptarymen tolyqtyrsa durys bolar edi. Búgingi talapqa saı jańartylǵan eken. Mektep ujymyna tabys tileımin. Spandııar aǵaıdyń nasıhatshysy bolyńdar!
Akademık Serik Qırabaev
Spandııar aǵaıǵa shaı bergen kelini Álııa Beısenova 18.10.03», degen tanys jazý da kózge ystyq kórinip, kóńilge saǵynysh uıalatady.
«Kórnekti ǵalym Serik Qırabaev aǵartýshy-ustazdyń pedagogıkalyq qyzmeti men eńbek jolyn, ádebı murasyn eń alǵash zerttep, ǵylymı aınalymǵa engizgen. 1958 jyly Almatydaǵy «Qazaqtyń memlekettik kórkem ádebıet baspasynan» ǵalymnyń «Spandııar Kóbeev. О́miri men jazýshylyq qyzmeti» atty eńbegi jaryq kóredi. Spandııardyń nemeresi Qýanyshbaı Kóbeev aǵaımen sóıleskenimizde, ol kisi Serik Qırabaevtyń Aqsýatqa arnaıy kelip ketkenin aıtqan. О́kinishke qaraı, Spandııar Kóbeev jazǵan kitaptar búginde ábden eskirip ketken. Mysaly, oblystyq kitaphanada «Oryndalǵan arman» memýarlyq eńbeginiń bir-aq danasy tur. Onyń keıbir betteri túsip qalǵan. Y.Altynsarın atyndaǵy jasóspirimder men balalar kitaphanasynda bul kitap múldem joq. Sondyqtan aǵartýshynyń murasyn jańasha zerdelep, kitaptaryn qaıta bastyryp shyqqanymyz abzal», deıdi mýzeı dırektorynyń orynbasary Saltanat О́telbaeva.
О́tken kúzde Y.Altynsarın mýzeıi uıymdastyrǵan arnaıy ekspedısııany basqaryp Aqsýatqa baryp qaıtqan Saltanat О́telbaeva Spandııar Kóbeev zıratynyń qaraýsyz qalǵanyn aıtady.
«Spandııar Kóbeev zıratynyń búgingi jaǵdaıy syn kótermeıdi. Kóne tamnyń qulaqtary ábden mújilip, sylaǵy túsken, tozyǵy jetken. Ázirge zırattyń aldynda oryn bar. Aldaǵy eki-úsh jylda aǵartýshynyń zıraty kóp qabirdiń tasasynda qalýy múmkin. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda tarıhı-mádenı eskertkishterimizdi jańǵyrtý, qorǵaý baǵytynda birsypyra sharýa atqarylyp edi. Alaıda atalǵan baǵdarlama barlyq mádenı-tarıhı sáýlettik eskertkishterimizdi, kıeli mekenderdi tolyǵymen qamtydy dep aıta almaımyz. Osy oraıda Spandııar Kóbeevtiń de zıraty kıeli nysan retinde oblysymyzdyń jergilikti mańyzy bar tarıh jáne mádenıet eskertkishteriniń memlekettik tizimine, Qazaqstannyń kıeli jerler kartasyna engizilse jáne qabir basyn kóterip, kesene turǵyzylsa eken», deıdi mýzeı mamany.
Y.Altynsarın mýzeıinen Spandııar Kóbeevtiń óz qolymen orys tilinde jazǵan ómirbaıanynyń úzindisin de kórýge bolady. Munda jazýshynyń kedeı sharýanyń otbasynan shyqqany, ózine aǵaıyn bolyp keletin J.Beısenov degen muǵalimniń kómegimen alǵash aýyl mektebinde oqyǵany, keıin Meńdiqaradaǵy bolystyq mektepti támamdap, naýqastanyp qalýyna baılanysty bir jyl úzilisten soń, 1898 jyldan bastap Qostanaıdaǵy 2 synyptyq ýchılıshede oqyǵany, 1 900 jyly Qostanaıdaǵy muǵalimder synybyna qabyldanǵany týraly derek bar.
Murajaıdaǵy qundy jádigerdiń biri – Spandııar Kóbeevtiń shákirti, qazaqtyń tuńǵysh kásibı músinshisi, ulttyq monýmentaldy ónerdiń negizin salýshylardyń biri, Qazaqstannyń halyq sýretshisi Hákimjan Naýryzbaevtyń jazýshynyń músinin jasap jatqanyn beınelegen fotosýret. Bul sýrettiń túpnusqasy Qostanaı oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń ǵylymı qorynda saqtaýly tur.
Qostanaı oblysy