Joǵary seısmıkalyq aımaqta ornalasqan Almaty qalasy turǵyndary úshin jer silkinisi úlken úreı týǵyzady. Bıyl tirkelgen jer dúmpýleri qala turǵyndaryn ábden ábigerge salǵany belgili. Ǵylymı zertteýler jyl saıyn qaladan 80 km radıýsta 200-ge deıin álsiz jerasty dúmpýleri bolatynyn aıǵaqtaıdy. Mamandardyń aıtýynsha, magnıtýdasy 2-den 4 balǵa deıingi jer silkinisi qala úshin fondyq rejim sanalady.
Qalanyń seısmıkalyq jaǵdaıyn eskere otyryp, túrli jaǵdaılardyń aldyn alý maqsatynda Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıtetiniń stýdentteri men ǵalymdary mobıldi jer silkinisi sımýlıatoryn qurastyrdy. Salmaǵy shamamen 1,5 tonnany quraıtyn qurylǵy 7-9 ballǵa deıingi kóldeneń jáne tik jer silkinisine laıyqtalyp jasalǵan.
Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTZÝ Energetıka jáne mashınataný ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, joba jetekshisi, tehnıka ǵylymdarynyń magıstri Maqsat Myrzaqulovtyń aıtýynsha, Almaty jer silkinisi jıi bolatyn aýmaqqa jatatyndyqtan, bul platforma jurtshylyqty úreıge berilmeýge, jer silkinisi bola qalǵan jaǵdaıda ózin durys ustaýǵa beıimdeýge, ońtaıly sheshim qabyldaýǵa yqpal etedi.
«Mobıldi trenajer ýnıversıtettiń stýdentter men magıstranttar jumys isteıtin tehnıkalyq-konstrýktorlyq bıýrosynda qurystyryldy. Osydan bir jyl buryn bastalǵan qurastyrý jumystaryn qalada bolǵan birneshe jer dúmpýinen keıin jyldam aıaqtaýǵa týra keldi. Ýnıversıtettiń qarjylandyrýymen jasalǵan mobıldi platformany qurastyrý tobyna 10-nan astam stýdent qatysty. Oqytýshylardyń jetekshiligimen ázirlengen mobıldi platformadaǵy sımýlıator jer silkinisiniń kóldeneń jáne tik bolyp keletin tolqyndaryn kórsetedi. Qurylǵyny paıdalaný barysynda eń joǵary rejım - 9 ballǵa jetkizýge bolady», deıdi M.Myrzaqulov.
Jaqynda mobıldi platformany ýnıversıtet ǵalymdary Almaty qalasy Tótenshe jaǵdaılar departamentine tegin paıdalanýǵa berdi. Endigi kezekte TJD mamandary osy trenajer arqyly jer terbelisin sezdirip, qala turǵyndaryn úreısiz, naqty ári durys is-áreket etýdi úıretedi.
Ǵalymyń aıtýynsha, eger mobıldi platforma el qalalarynda, ortalyqtarynda qoldanylatyn bolsa, turǵyndar jer silkinisine meılinshe daıyn bolar edi. Mundaı qurylǵylar sheteldik tájirıbede de qoldanylady. Onyń naryqtaǵy quny shamamen 10-15 mln teńge turatyn bolsa, ýnıversıtet ǵalymdary qurastyrǵan mobıldi platformanyń ózindik quny – 2 mln teńge.
ALMATY